نخستین گام، تغییر نگاه از «تجارت مقطعی» به «همکاری اقتصادی پایدار» است. صادرات ایران به روسیه نباید صرفاً به محصولات کشاورزی و مواد اولیه محدود بماند، بلکه باید با توسعه صنایع تبدیلی، بستهبندی استاندارد، محصولات دانشبنیان و خدمات فنی و مهندسی، سهم کالاهای دارای ارزش افزوده افزایش یابد. در مقابل، واردات از روسیه نیز باید در راستای تقویت تولید داخلی و تأمین نهادههای راهبردی باشد، نه صرفاً افزایش حجم واردات.
عامل دوم، کاهش هزینههای مبادله است. محدودیتهای بانکی، مشکلات نقلوانتقال ارز، طولانی بودن تشریفات گمرکی و ضعف زیرساختهای لجستیکی، هزینه تجارت را افزایش داده و قدرت رقابت صادرکنندگان را کاهش میدهد. توسعه استفاده از پولهای ملی، اتصال نظامهای پرداخت، تکمیل کریدور بینالمللی شمال–جنوب، افزایش ظرفیت حملونقل ریلی و دریایی و ایجاد مراکز لجستیکی مشترک، میتواند هزینه مبادلات را به شکل محسوسی کاهش دهد.
از سوی دیگر، موفقیت در بازار روسیه نیازمند شناخت دقیق این بازار است. حضور مستمر شرکتهای ایرانی، ایجاد مراکز دائمی عرضه کالا، بازاریابی حرفهای، رعایت استانداردهای فنی و بهداشتی و ارائه خدمات پس از فروش، عواملی هستند که مزیت رقابتی بنگاههای ایرانی را تقویت میکنند. تجربه نشان داده است که بازار روسیه بیش از هر چیز به تأمین پایدار، کیفیت قابل اعتماد و قیمت رقابتی اهمیت میدهد.
در نهایت، توسعه تجارت ایران و روسیه زمانی به رشد اقتصادی منجر خواهد شد که از سطح مبادله کالا فراتر رفته و به سرمایهگذاری مشترک، انتقال فناوری و مشارکت در زنجیرههای ارزش منطقهای بینجامد. در چنین شرایطی، روابط اقتصادی دو کشور نهتنها در برابر تحولات سیاسی مقاومتر خواهد شد، بلکه میتواند به موتور محرک افزایش صادرات غیرنفتی، ایجاد اشتغال و ارتقا بهرهوری در اقتصاد ایران تبدیل شود.
