حسین قیدر / خلیج فارس به دلیل نیمهبسته بودن، عمق نسبتاً کم و تراکم بالای فعالیتهای نفتی و دریایی، از زیستبومهای حساس جهان محسوب میشود. هرگونه ورود نفت خام، سوخت کشتیها یا فرآوردههای نفتی به آب میتواند در مدت کوتاهی در سطح وسیعی منتشر شود. جریانهای دریایی نیز ممکن است آلودگی را از محل اولیه حادثه به سواحل و جزایر دیگر منتقل کنند. به همین دلیل، یک حادثه نفتی الزاماً مسئله یک اسکله یا یک واحد صنعتی نیست؛ میتواند مسئله چندین جزیره، ساحل و جامعه محلی باشد.جزایری مانند کیش، قشم، خارک، لاوان، هنگام و دیگر جزایر ایرانی هرکدام ویژگیهای زیستمحیطی و اقتصادی خاص خود را دارند. برخی به گردشگری وابستهاند، برخی در قلب زنجیره نفت و گاز قرار گرفتهاند و برخی از فعالیتهای صیادی و دریایی درآمد کسب میکنند. بنابراین آلودگی نفتی میتواند بسته به شرایط هر جزیره، آثار متفاوتی بر اقتصاد و زندگی مردم داشته باشد. در یک جزیره گردشگری، کاهش کیفیت ساحل و آب میتواند به کاهش ورود گردشگر منجر شود و در جزیرهای وابسته به شیلات، آسیب به ذخایر آبزی میتواند مستقیماً درآمد صیادان را کاهش دهد.
نفتی که فقط روی آب نمیماند
تصویر آلودگی نفتی معمولاً به لکه سیاهی روی سطح دریا محدود میشود، اما واقعیت پیچیدهتر است. نفت پس از ورود به محیط دریایی، تحت تأثیر باد، جریان آب، دما و تابش خورشید تغییر میکند. بخشی از ترکیبات آن تبخیر میشود، بخشی در آب پخش میشود و برخی ترکیبات سنگینتر میتوانند به رسوبات و سواحل منتقل شوند. در نتیجه، حتی پس از پاک شدن ظاهری سطح آب، آثار آلودگی ممکن است همچنان در محیط باقی بماند.یکی از نخستین قربانیان آلودگی نفتی، پرندگان و آبزیان سطحی هستند. تماس نفت با بدن پرندگان میتواند ویژگی عایق پرهای آنها را مختل کند و توانایی پرنده برای شنا یا حفظ دمای بدن را کاهش دهد. آبزیان نیز ممکن است از طریق تماس مستقیم یا ورود ترکیبات آلاینده به زنجیره غذایی آسیب ببینند. این آسیب در اکوسیستمهای حساس میتواند از یک گونه به گونههای دیگر منتقل شود.سواحل سنگی و ماسهای جزایر نیز در معرض خطر قرار دارند. نفت میتواند در میان شکافهای سنگی یا لایههای رسوبی باقی بماند و پاکسازی آن دشوار باشد. در مناطقی که پوششهای گیاهی ساحلی یا زیستگاههای حساس وجود دارد، عملیات پاکسازی نیز …
