حسین جلیلی بال / ماشینآلات فرسوده فقط به معنای دستگاهی قدیمی نیستند. یک خط تولید پیر میتواند با توقفهای مکرر، مصرف بالاتر انرژی، نیاز بیشتر به تعمیرات، کاهش سرعت تولید، افزایش ضایعات و افت کیفیت، هزینهای چندلایه به تولیدکننده تحمیل کند. در شرایطی که بنگاههای صنعتی همزمان با تورم، افزایش دستمزد، هزینه انرژی، دشواری تأمین مواد اولیه و محدودیت منابع مالی مواجهاند، استهلاک تجهیزات میتواند حاشیه سود آنها را بیش از پیش کاهش دهد.مشکل زمانی جدیتر میشود که تولیدکننده برای جایگزینی یک دستگاه فرسوده امکان دسترسی آسان به ماشینآلات جدید را نداشته باشد. از یک طرف قیمت تجهیزات خارجی با نرخ ارز افزایش یافته و از طرف دیگر برخی تجهیزات تخصصی یا قطعات آنها به دلیل محدودیتهای تجاری بهسادگی در دسترس نیستند. نتیجه، تعمیر مداوم دستگاهی است که عمر اقتصادی آن به پایان رسیده اما هنوز باید تولید کند.این وضعیت در ظاهر به معنای صرفهجویی است، اما در واقع میتواند نوعی «هزینهسازی پنهان» باشد؛ زیرا هزینه تعمیر امروز ممکن است تنها چند درصد قیمت خرید دستگاه جدید باشد، اما مجموع توقف تولید، افت بهرهوری، مصرف انرژی و ضایعات در طول زمان، رقم بسیار بزرگتری ایجاد کند.
وقتی دستگاه فرسوده، هزینه تولید را بالا میبرد
یکی از نخستین آثار فرسودگی ماشینآلات، افزایش هزینه تعمیر و نگهداری است. دستگاههای قدیمی معمولاً بیش از تجهیزات جدید نیازمند تعمیرات دورهای و تعویض قطعات هستند. در بسیاری از صنایع، مشکل فقط هزینه قطعه نیست؛ یافتن قطعه مناسب، توقف خط تولید و اعزام نیروی متخصص نیز هزینه دارد.وقتی یک خط تولید برای چند ساعت یا چند روز متوقف میشود، کارخانه تنها هزینه تعمیر را پرداخت نمیکند. ظرفیت تولید از دست میرود، سفارشها ممکن است با تأخیر تحویل شوند، برنامه تولید به هم میریزد و در برخی موارد مشتری نیز از دست میرود.این مسئله برای صنایع کوچک و متوسط جدیتر است. بنگاهی که تنها یک یا دو خط تولید دارد، معمولاً توان تحمل توقف طولانی را ندارد. اگر یک دستگاه اصلی از کار بیفتد، بخش قابل توجهی از فعالیت مجموعه متوقف میشود. در مقابل، یک واحد بزرگتر ممکن است بتواند بخشی از تولید را به خطوط دیگر منتقل کند.فرسودگی همچنین با کاهش بهرهوری ارتباط دارد. ماشینآلات جدیدتر معمولاً با سرعت و دقت …
