کریمی/ کوتاه بودن عمر تصمیمهای اقتصادی فقط به معنای تغییر یک بخشنامه، نرخ، دستورالعمل یا شیوه اجرایی نیست. مسئله عمیقتر از این است؛ وقتی قواعد بازی دائماً تغییر میکنند، اعتماد به سیاستگذاری کاهش مییابد و فعال اقتصادی به جای تمرکز بر تولید و سرمایهگذاری بلندمدت، بخشی از انرژی خود را صرف پیشبینی تصمیم بعدی دولت میکند. در چنین شرایطی، اقتصاد از مسیر برنامهریزی به سمت واکنشهای کوتاهمدت حرکت میکند و تصمیمگیری اقتصادی به نوعی مدیریت روزمره بحران تبدیل میشود.این وضعیت را میتوان در حوزههای مختلف مشاهده کرد؛ از سیاست ارزی و واردات گرفته تا قیمتگذاری، انرژی، تجارت خارجی، مالیات، صادرات، صنعت و حتی مقررات مربوط به سرمایهگذاری. گاهی یک سیاست با هدف مشخص اعلام میشود، اما پس از مدتی به دلیل پیامدهای پیشبینینشده، فشار ذینفعان، تغییر شرایط سیاسی یا ارزی و یا نبود زیرساخت اجرایی اصلاح میشود. مشکل زمانی جدیتر میشود که این تغییرات بدون یک نقشه روشن و قابل پیشبینی انجام شوند.
تصمیمهای روزمره به جای سیاستهای پایدار
یکی از ریشههای عمر کوتاه تصمیمهای اقتصادی، غلبه نگاه کوتاهمدت بر سیاستگذاری است. در اقتصادی که با تورم، نوسان ارز، محدودیت منابع، تحریم، ناترازی انرژی و کسریهای مالی مواجه است، سیاستگذار دائماً تحت فشار است تا برای یک مشکل فوری راهحل پیدا کند. همین فشار موجب میشود تصمیمهایی اتخاذ شوند که شاید بتوانند در کوتاهمدت یک بحران را کنترل کنند، اما در بلندمدت هزینههای تازهای به اقتصاد تحمیل میکنند.وقتی قیمت یک کالا افزایش مییابد، نخستین واکنش ممکن است کنترل قیمت باشد. وقتی ارز دچار نوسان میشود، مقررات ارزی تغییر میکند. وقتی منابع دولت کاهش پیدا میکند، فشار مالیاتی افزایش مییابد. زمانی که تولید با کمبود انرژی مواجه میشود، سهمیهبندی یا محدودیت مصرف اعمال میشود. هرکدام از این تصمیمها ممکن است در مقطع خاصی ضروری باشند، اما اگر در قالب یک سیاست جامع قرار نگیرند، خودشان به عامل بیثباتی تبدیل میشوند.فعال اقتصادی بیش از آنکه از خود تصمیم بترسد، از غیرقابل پیشبینی بودن تصمیم بعدی هراس دارد. یک تولیدکننده میتواند خود را با افزایش هزینه مواد اولیه، نرخ مالیات یا حتی محدودیت انرژی تطبیق دهد؛ اما اگر نداند این مقررات سه ماه دیگر پابرجا …
