رضا قیدر / آسیای مرکزی با حضور کشورهایی مانند قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجیکستان و قرقیزستان، بازاری مهم برای کالا و خدمات ایرانی به شمار میرود. نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات تاریخی و فرهنگی، نیاز این کشورها به برخی محصولات صنعتی و کشاورزی و دسترسی ایران به آبهای آزاد، مجموعهای از مزیتهایی هستند که میتوانند تجارت دوجانبه را افزایش دهند. اما این ظرفیت زمانی بالفعل میشود که مسیر مالی متناسب با مسیر تجاری شکل بگیرد.تجارت بدون نظام پرداخت مطمئن، شبیه جادهای است که به مقصد میرسد اما امکان بازگشت خودرو از آن وجود ندارد. صادرکننده میتواند کالا را ارسال کند، اما اگر نتواند ارز حاصل از صادرات را با هزینه و ریسک قابل قبول دریافت کند، ادامه تجارت برای او دشوار خواهد شد. به همین دلیل، توسعه روابط مالی با آسیای مرکزی باید همزمان با توسعه کریدورهای حملونقل دنبال شود.
تجارت بدون پول، کریدور ناقص است
یکی از چالشهای اصلی تجارت ایران با کشورهای آسیای مرکزی، محدودیتهای بانکی و دشواری انتقال مستقیم منابع مالی است. تحریمها باعث شده بسیاری از بانکهای خارجی با احتیاط بیشتری با طرف ایرانی کار کنند. در نتیجه، حتی زمانی که تقاضا برای کالای ایرانی وجود دارد، فعال اقتصادی ممکن است برای دریافت پول یا پرداخت هزینههای واردات با مشکلات جدی مواجه شود.این مسئله برای شرکتهای کوچک و متوسط دشوارتر است. شرکتهای بزرگتر معمولاً امکان استفاده از شبکههای مالی پیچیدهتر، دفاتر خارجی یا قراردادهای چندجانبه را دارند، اما یک تاجر کوچک ممکن است برای انتقال پول یک محموله صادراتی با هزینه و ریسک زیادی مواجه شود. همین هزینههای پنهان میتواند قیمت نهایی کالای ایرانی را افزایش دهد و مزیت رقابتی آن را در بازار آسیای مرکزی کاهش دهد.در چنین شرایطی، اتصال نظامهای بانکی ایران و کشورهای منطقه اهمیت زیادی پیدا میکند. ایجاد روابط کارگزاری بانکی، استفاده از پولهای ملی در تجارت دوجانبه، توسعه سامانههای پرداخت منطقهای و ایجاد سازوکارهای تسویه چندجانبه میتواند بخشی از فشار ناشی از محدودیتهای مالی را کاهش دهد. هدف این نیست که تمام تجارت خارجی از دلار یا یورو فاصله بگیرد، بلکه باید گزینههای بیشتری برای تسویه معاملات ایجاد شود تا تجارت ایران به یک مسیر مالی محدود وابسته نباشد.توافقهای پولی …
