حسین جلیلی بال / اقتصاد ایران برای دستیابی به رشد پایدار نیازمند صنعتی است که بتواند با هزینه کمتر، کیفیت بالاتر و فناوری روز تولید کند. کارخانهای که با ماشینآلات فرسوده فعالیت میکند، انرژی بیشتری مصرف میکند، ضایعات بیشتری دارد و در برابر رقبای داخلی و خارجی قدرت رقابت کمتری خواهد داشت. بنابراین نوسازی صنعت صرفاً یک برنامه فنی نیست؛ اقدامی اقتصادی برای کاهش هزینه تولید، افزایش بهرهوری، حفظ اشتغال و تقویت صادرات است.از سوی دیگر، احیای تولید میتواند در کوتاهمدت اثر بیشتری نسبت به ایجاد ظرفیتهای جدید داشته باشد. واحدی که زیرساخت، نیروی انسانی و بازار اولیه خود را در اختیار دارد، در صورت رفع گلوگاههای اصلی میتواند سریعتر به مدار تولید بازگردد. در مقابل، ایجاد یک کارخانه جدید نیازمند زمین، مجوز، زیرساخت، سرمایهگذاری، زمان و بازار است. به همین دلیل، در شرایط محدودیت منابع، اولویت دادن به ظرفیتهای موجود میتواند تصمیمی اقتصادیتر باشد.
ظرفیتهای خاموش؛ سرمایههایی که نباید فراموش شوند
یکی از مشکلات ساختاری اقتصاد ایران، وجود پروژههای نیمهتمام و واحدهای تولیدی کمفعالیت است. در بسیاری از موارد برای ایجاد این ظرفیتها منابع قابل توجهی هزینه شده، اما به دلایلی مانند کمبود نقدینگی، تغییر قیمت تجهیزات، مشکلات تأمین انرژی یا مواد اولیه، اختلافات مدیریتی و تغییر شرایط بازار، پروژه به نتیجه نهایی نرسیده یا واحد تولیدی با ظرفیت پایین فعالیت میکند.ادامه این وضعیت به معنای منجمد شدن سرمایه است. سرمایهای که باید به تولید، اشتغال و درآمد تبدیل شود، در ساختمان، ماشینآلات و تجهیزات بلااستفاده باقی میماند. از این منظر، احیای واحدهای تولیدی را باید بخشی از سیاست مقابله با اتلاف منابع دانست. نوسازی؛ شرط بقا در صنعت رقابتیفرسودگی تجهیزات یکی از مهمترین موانع افزایش بهرهوری در صنعت ایران است. ماشینآلات قدیمی معمولاً انرژی بیشتری مصرف میکنند، هزینه تعمیر و نگهداری بالاتری دارند و در بسیاری از موارد نمیتوانند کیفیت مورد نیاز بازارهای جدید را تأمین کنند. در چنین شرایطی، حتی اگر کارخانه بهطور کامل فعال باشد، ممکن است از نظر اقتصادی توان رقابت نداشته باشد.نوسازی صنعتی باید از یک برنامه مقطعی به یک فرآیند مستمر تبدیل شود. صنایع نمیتوانند هر چند دهه یک بار تجهیزات …
