حسین قیدر / ایران به عنوان یکی از دارندگان بزرگ ذخایر نفت و گاز جهان، سالهاست توسعه صنعت پتروشیمی را به عنوان راهکاری برای کاهش خامفروشی و ایجاد ارزش افزوده دنبال میکند. تبدیل نفت و گاز به محصولات پتروشیمی، علاوه بر افزایش درآمدهای صادراتی، میتواند جایگاه کشور را در زنجیره ارزش جهانی ارتقا دهد. اما اکنون با تغییر الگوی مصرف انرژی در جهان، آینده این صنعت نیز با پرسشهای جدیدی مواجه شده است.کاهش تقاضای جهانی برای سوختهای فسیلی لزوماً به معنای پایان عصر پتروشیمی نیست، اما بدون تردید مسیر حرکت این صنعت را تغییر خواهد داد. پتروشیمیها دیگر نمیتوانند تنها بر افزایش ظرفیت تولید محصولات سنتی مانند متانول، پلیاتیلن و مواد پایه تکیه کنند؛ بلکه باید به سمت محصولات پیشرفتهتر، فناوریهای جدید، بازیافت و حضور در بازارهای با ارزش افزوده بالاتر حرکت کنند. پایان نفت نیست؛ آغاز تغییر در مسیر مصرف انرژی استتحولات بازار انرژی نشان میدهد جهان در حال فاصله گرفتن تدریجی از مصرف مستقیم سوختهای فسیلی است. توسعه خودروهای برقی، افزایش سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر و سیاستهای زیستمحیطی کشورهای مختلف، تقاضا برای نفت در بخش حملونقل را در بلندمدت تحت فشار قرار داده است.با این حال، نفت و گاز تنها برای تولید سوخت مورد استفاده قرار نمیگیرند. بخش قابل توجهی از محصولات مورد نیاز زندگی مدرن، از پلاستیکها و مواد بستهبندی گرفته تا تجهیزات پزشکی، قطعات صنعتی، محصولات کشاورزی و فناوریهای نوین، به مواد پتروشیمی وابسته هستند.به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند حتی در شرایط کاهش مصرف سوختهای فسیلی، پتروشیمی میتواند یکی از بخشهای مهم صنعت انرژی باقی بماند. تفاوت اصلی در آینده این صنعت، تغییر نوع تقاضا خواهد بود. بازار جهانی به جای افزایش مصرف سوخت، به سمت تقاضای بیشتر برای محصولات شیمیایی پیچیدهتر و تخصصیتر حرکت خواهد کرد.برای ایران، این تغییر میتواند هم فرصت باشد و هم تهدید. فرصت از این جهت که کشور میتواند به جای فروش نفت خام، سهم بیشتری از زنجیره ارزش محصولات پتروشیمی را به دست آورد. تهدید نیز از آن جهت که ادامه تولید محصولات پایه با فناوری قدیمی و بدون توجه به نیازهای جدید بازار، ممکن است باعث کاهش قدرت رقابت شرکتهای ایرانی شود.صنعت پتروشیمی ایران در سالهای گذشته رشد قابل …
