حسین کریمی
تولید فقط با مواد اولیه، نیروی کار و انرژی گران نمیشود؛ گاهی آنچه بیش از همه هزینه تولید را بالا میبرد، چیزی است که در صورتهای مالی کارخانه دیده نمیشود: نااطمینانی وقتی فعال اقتصادی نمیداند ماه آینده نرخ ارز، مقررات واردات، شرایط صادرات، هزینه حملونقل یا وضعیت انرژی چگونه خواهد بود، ناچار است برای هر تصمیم خود حاشیه امن بیشتری در نظر بگیرد. این حاشیه امن همان هزینه پنهانی است که ریسک سیاسی و اقتصادی به تولید تحمیل میکند.در شرایطی که تنشهای ژئوپلیتیک و تحریمها مسیرهای تجارت و تأمین مالی ایران را تحت فشار قرار دادهاند، هزینه این ریسک مستقیماً به زنجیره تولید منتقل میشود. محدودیتهای بانکی، دشواری نقلوانتقال پول و ابهام در تجارت خارجی، هزینه مبادله و بررسیهای لازم برای معامله را افزایش میدهد. اما مسئله فقط افزایش قیمت نهادهها نیست. ریسک سیاسی باعث میشود بنگاه برای تأمین مواد اولیه موجودی بیشتری نگه دارد، قراردادهای کوتاهمدتتری ببندد، نقدینگی بیشتری ذخیره کند و برای جایگزین کردن مسیرهای حملونقل یا تأمینکنندگان، هزینه بیشتری بپردازد. در واقع، بنگاه بخشی …
