دانیال امینی / مسئله داروهای تقلبی را نمیتوان صرفاً به وجود چند فروشنده متخلف در بازار محدود کرد. این پدیده معمولاً نتیجه مجموعهای از ضعفها در زنجیره تأمین است؛ از دشواری دسترسی به برخی داروها و کمبودهای مقطعی گرفته تا فعالیت شبکههای غیررسمی، فروش اینترنتی بدون مجوز، جعل بستهبندی و برچسب، قاچاق معکوس و ضعف در رصد مسیر دارو از تولیدکننده تا مصرفکننده. هرچه دسترسی بیمار به داروی اصلی دشوارتر شود، احتمال آنکه برای پیدا کردن داروی مورد نیاز خود به مسیرهای غیررسمی مراجعه کند نیز افزایش مییابد.در چنین شرایطی، مسئله فقط «تقلب» نیست؛ مسئله شکلگیری بازاری موازی در کنار شبکه رسمی دارو است. بازاری که در آن ممکن است قیمت، اصالت و حتی ترکیبات فرآورده برای مصرفکننده مشخص نباشد. خطر اصلی نیز دقیقاً همینجاست: بیماری که به دارو نیاز دارد، معمولاً در موقعیتی نیست که بتواند کیفیت آن را بررسی کند و از سوی دیگر، به دلیل شرایط جسمی یا نگرانی درباره ادامه درمان، ممکن است به هر مسیری برای تهیه دارو اعتماد کند.
وقتی کمبود دارو، بازار غیررسمی را بزرگ میکند
یکی از عوامل مهم در گسترش بازار داروهای تقلبی، فاصله میان عرضه رسمی و تقاضای واقعی است. هنگامی که یک داروی خاص برای مدتی در داروخانهها کمیاب میشود، بیمار ناچار است به دنبال جایگزین بگردد. اگر نظام توزیع نتواند در زمان مناسب نیاز بازار را پاسخ دهد، شبکههای غیررسمی از همین خلأ استفاده میکنند.در چنین بازاری، وعده دسترسی سریع به دارو میتواند برای بیمار وسوسهکننده باشد. فروشندهای که ادعا میکند داروی کمیاب را در اختیار دارد، ممکن است از اضطراب بیمار سوءاستفاده کند. قیمت بالاتر نیز لزوماً مانع خرید نمیشود؛ زیرا وقتی موضوع سلامت در میان است، بسیاری از افراد حاضرند برای دسترسی به دارو هزینه بیشتری پرداخت کنند.این وضعیت نشان میدهد که مقابله با داروهای تقلبی فقط از مسیر بازرسی و برخورد قضایی امکانپذیر نیست. پیشگیری باید از تأمین پایدار دارو آغاز شود. هرچه دسترسی بیمار به داروی اصلی آسانتر و قابل پیشبینیتر باشد، فضای فعالیت برای فروشندگان غیررسمی محدودتر خواهد شد.موضوع دیگر، پیچیدگی زنجیره توزیع دارو است. دارو از مرحله تولید یا واردات تا رسیدن به مصرفکننده از مسیرهای مختلفی عبور میکند. هر حلقهای که اطلاعات آن ناقص …
