سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، در مراسم روز ملی دریای خزر، تصویری نگرانکننده از وضعیت اقلیمی این پهنه آبی ارائه داد. بر اساس مطالعات جدید سال ۲۰۲۶، میانگین بارش سالانه حوضه خزر (حدود ۳۵۹ میلیمتر) تغییر کاهشی معناداری نداشته است؛ اما آنچه تراز آب را با افت ۲ تا ۳ متری نسبت به دهه ۹۰ میلادی مواجه کرده، افزایش سالانه ۳ میلیمتری نرخ تبخیر و گرمایش ۴ درجهای هوا در هر دهه است.
شریان حیاتی خزر در خطر؛ افت ورودی ولگا
۸۰ درصد از حیات خزر به رودخانه ولگا وابسته است. دادههای سال ۲۰۲۴ نشان میدهد آورد این رودخانه به ۲۳۲ کیلومتر مکعب در سال کاهش یافته که نسبت به متوسط بلندمدت (۲۵۳ کیلومتر مکعب) افت چشمگیری داشته است. این کاهش ورودی در کنار افزایش دمای آب سطحی به ۲۸ درجه در فصول گرم، منجر به از دست رفتن ۶۳۰ کیلومتر مکعب از حجم آب خزر و نابودی ۵.۵ درصد از کل مساحت این دریاچه شده است. سناریوهای هولناک تا پایان قرن ۲۱
تاجبخش با اشاره به مدلهای اقلیمی هشدار داد که بسته به سناریوهای انتشار گازهای گلخانهای، احتمال افت تراز آب خزر بین ۸ تا ۱۴ متر تا پایان قرن وجود دارد. این تغییر وضعیت تنها یک مسئله زیستمحیطی نیست، بلکه امنیت کشتیرانی، شیلات، بنادر و گردشگری ساحلی ایران را مستقیماً هدف قرار داده است. ضرورت دیپلماسی هواشناسی و پایش منطقهای
رئیس سازمان هواشناسی بر فعالسازی ظرفیتهای «کمیته هماهنگی آب و هواشناسی دریای خزر» (CASPCOM) تأکید کرد. وی خواستار ایجاد سامانه مشترک منطقهای برای پایش ماهوارهای و استفاده از بویههای پیشرفته شد تا با پیشبینی دقیقتر نوسانات تراز آب، تابآوری کشورهای حاشیه خزر در برابر این تغییر اقلیم بیسابقه افزایش یابد.
