مانو شبیه آزمایشگاهی زنده در دل طبیعت است؛ جایی که در فاصلهای کمتر از صد کیلومتر، ارتفاع از حدود چهار هزار متر در آند به جنگلهای گرمسیری در ارتفاعات پایینتر میرسد. همین تغییر شگفتانگیز، مجموعهای از اقلیمها و زیستگاههای متفاوت پدید آورده است؛ از علفزارهای کوهستانی گرفته تا جنگلهای مهآلود و بارانی آمازون.
در این پارک، بیش از ۸۰۰ گونه پرنده و بیش از ۲۰۰ گونه پستاندار شناسایی شدهاند؛ از جگوار و پوما گرفته تا سمور غولپیکر رودخانهای. اما ارزش مانو فقط به تنوع زیستی آن محدود نمیشود؛ این منطقه همچنان محل زندگی جوامع بومیای است که برخی از آنها در «انزوای داوطلبانه» زندگی میکنند.
به همین دلیل، دسترسی به بخشهای مرکزی پارک فقط برای پژوهشگران مجاز امکانپذیر است تا طبیعت و شیوه زندگی این جوامع دستنخورده باقی بماند. افسانه پایتیتی (Paititi)، شهر گمشده اینکاها، نیز قرنهاست خیال کاوشگران را به این منطقه پیوند زده است؛ افسانهای که همراه با آثار پیشااینکایی و اینکایی، بر رازآلودگی این سرزمین افزوده است. اما اگر مانو سرزمینی دوردست و دشواررس است، در بخش دیگری از جنگلهای آمازون در جنوب شرقی پرو، ذخیرهگاه ملی تامبوپاتا (Tambopata National Reserve) راهی نزدیکتر برای لمس این جهان سبز پیش روی مسافران میگذارد.
تامبوپاتا، با بیش از ۲۷۰ هزار هکتار جنگل حفاظتشده، زیستگاه صدها گونه پرنده، هزاران گونه پروانه و جانورانی چون میمونها، جگوارها و سمورهای رودخانهای است. یکی از مشهورترین جلوههای آن، کولپاها (Collpas) هستند؛ دیوارههای رسی کنار رودخانه که هر صبح صدها طوطی و ماکائو را به خود جذب میکنند و یکی از تماشاییترین صحنههای حیاتوحش آمازون را رقم میزنند.
اما داستان تامبوپاتا فقط داستان جانوران نیست. این سرزمین، خانه مردم اسه اخا (Ese Eja) نیز هست؛ مردمانی بومی که قرنها در این منطقه زندگی کردهاند و امروز، در قالب گردشگری جامعهمحور، بخشی از دانش، فرهنگ و تجربه خود را با بازدیدکنندگان به اشتراک میگذارند.
برای رسیدن به سومین چهره آمازون پرو، باید به شمال شرقی کشور برویم؛ به شهر ایکیتوس (Iquitos)، بزرگترین مرکز شهری جهان که فقط از راه رودخانه یا هوا میتوان به آن رسید. این شهر نزدیک به نیم میلیون نفر جمعیت دارد و هیچ جادهای آن را به دیگر نقاط کشور متصل نمیکند.
اینجا رود آمازون فقط یک رودخانه نیست؛ جاده اصلی زندگی است. قایقها در آن رفتوآمد میکنند و محلههایی مانند بِلِن (Belén)، با خانههایی ساختهشده بر پایههای چوبی بر فراز آب، نشان میدهند که انسان چگونه خود را با ضرباهنگ رودخانه هماهنگ کرده است.
ایکیتوس گذشتهای پرماجرا نیز دارد. این منطقه در دوران رونق لاستیک، در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ناگهان به شهری ثروتمند تبدیل شد؛ دورهای که ردپای آن هنوز در ساختمانهایی مانند خانه آهنی (Casa de Fierro) دیده میشود.
آمازون پرو فقط جنگلی برای دیدن نیست؛ جهانی است برای فهمیدن. جهانی که در آن، هر رودخانه، هر درخت و هر جامعه بومی، بخشی از داستانی بزرگتر را روایت میکند؛ داستانی که در ادامه سفرمان در پرو، ما را از دل جنگلهای سبز بهسوی رازهای دیگری میبرد؛ جایی که زمین، تاریخ و طبیعت، این بار در قالب خطوط باستانی، سنگهای شگفتانگیز و یخچالهای کوهستانی سخن میگویند.
