در زمان حکم طلاق کدام دسته از زنان فاقد عده اند ؟
زنان فاقد عده: مطابق ماده 1155 ق.م. بر زنان یائسه و غیرمدخوله (زنانی که قبل از آمیزش جنسی طلاق داده شده اند) عده واجب نیست و آنها بلافاصله پس از جدائی و انحلال نکاح می توانند ازدواج کنند. علت این امر نیز اطمینان از عدم وجود حمل است که احتمال آن در این قبیل زنان منتفی است، این گروه از زنان جزو زنان مطلقه به طلاق بائن هستند (فاضل مقداد، بی تا: ج2، ص262).
زنان غیرمدخوله: هرگاه بین زن و شوهر آمیزش جنسی (اعم از قُبل یا دُبر) واقع نشده باشد و به دلیلی غیر از مرگ شوهر، ازدواج منحل گردد، بر زن عده واجب نیست، چنانکه آیه شریفه قرآن و روایات معتبر بر این مطلب دلالت دارند.
زوجه صغیره: به اجماع فقهای امامیه، طلاق دختران نابالغ از انواع طلاق¬های بائن شمرده شده است(نجفی، 1981م: ج32، ص120) هرچند از روی عصیان عمل آمیزش نیز انجام شده باشد؛ زیرا در این مورد نیز احتمال حمل و اخ تلاط انساب وج ود ندارد (ب حرانی، بی تا: ج25، صص432-433). زنان فاقد عده
زنان یائسه: در تعیین سن یائسگی میان فقها امامیه اختلاف نظر است، برخی آن را 60 سالگی و گروهی نیز 50 سالگی دانسته اند (ر.ک. نجفی، 1981م: ج32، ص120)؛ ولی مشهور فقها به استناد روایات معتبر میان زنان قرشیه[2] و غیر آن تفکیک قائل شده و حدّ یأس را در زنان قرشی 60 سال و غیر آن 50 سال دانسته اند. زنان فاقد عده
زنان فاقد رحم: از منظر فقهی این سؤال مطرح است که اگر زنی به سن عادت ماهانه رسیده، اما به دلایلی رحم خویش را خارج نماید آیا عده طلاق بر او واجب است؟
قبل از پاسخ این نکته باید روشن گردد که اساساً مقتضای قاعده اولیه مستنبط از ادلّه و نصوص شرعیه در مورد زنان مطلقه چیست؟ آیا مقتضای قاعده مزبور در خصوص تمام زنان مطلقّه، وجوب عده و لزوم اعتداد است مگر در موارد استثناء (مانند یائسه و صغیره و....) یا بر عکس چنین قاعده اصر فتوی داده¬اند (مکارم شیرازی، 1381: ج2، ص385).
دلائل اثبات عده: ممکن است برای اثبات این قاعده به دلائل ذیل استناد شود: «یا أیها النبّی إذا طلّقتم النساء فطلّقوهنّ لعدّتهنّ و أحصوا العدّة» (طلاق ،1) (ای پیامبر (به مردم بگو) هرگاه زنان را طلاق دهید به وقت عده آنان را طلاق دهید و عده را بشمارید). زنان فاقد عده
دلائل عدم عده
عدم بارداری: احادیثی که بر نفی عدّه از زنانی که همسان¬های آنان آبستن نمی شوند دلالت بر عدم عده زنان فاقد رحم دارد، مانند روایت محمد بن مسلم از امام باقر (ع) که فرمود: «التّی لا تحبل مثلها لاعدّة علیها» (حرعاملی، 1409ق: ج15، ص409).
زنی که همسان وی باردار نمی شود، عدّه ندارد. موضوع حکم عدم عدّه در این حدیث، زنی است که همسان وی باردار نمی شود و آشکار است که این عنوان شامل زن مطلقه فاقد رحم نیز می¬گردد، زیرا کلیه زنان فاقد رحم در عدم امکان باروری همسان او محسوب می¬شوند، بنابراین به موجب این گروه از روایات بر اینگونه زنان عدّه واجب نیست. زنان فاقد عده
عدم قاعدگی: روایاتی که بیان می¬کند عده بر زنی که عادت نمی¬شود و همسان او نیز عادت ماهانه ندارد لازم نیست، بر عدم عده زنان فاقد رحم نیز دلالت دارند. در برخی روایات آمده: «قال سألته عن التّی قد یئست من المحیض و التّی لا یحیض مثلها؟ قال: لیس علیها عدّة» (حر عاملی، 1409ق: ج 15، ص405). زنان فاقد عده
موضوع سؤال حدیث فوق، زنی است که عادت نمیشود و همسان او نیز عادت نمی¬شود، امام (ع) عده او را سه ماه تعیین نموده اند. این حدیث با روایات گذشته که عدّه را از این قبیل زنان نفی می نمود، معارض است.
از گروه دوم نیز حدیث صحیحه حلبی است که امام صادق (ع) فرمودند: عده زنی که عادت نمی¬شود و زنی که سه ماه از استحاضة بیرون نرفته و پاک نشده، سه ماه است، نیز عدّه زنی که عادت منظمی ندارد سه قرء است (همان، ص412).
عده طلاق: طلاق به عنوان یکی از اسباب انحلال نکاح دائم است. در طلاق بائن رابطه زوجیت به طور کلی قطع می گردد و برای شوهر حق رجوع نیست (ماده 1144 ق.م.) در حالی که در طلاق رجعی مرد می تواند در دوران عده به همسر رجوع نماید.
انواع طلاق های بائن عبارتند از: طلاق غیرمدخوله؛ طلاق یائسه؛ طلاق زوجه صغیره؛ طلاق خلع و مبارات البته در زمان عدم رجوع به عوض مهر؛ طلاق سومی که دو رجوع در میان آن فاصله شده باشد. در ماده 1145 ق.م. نیز موارد فوق به استثنای طلاق صغیره، به عنوان مصادیق طلاق بائن معرفی شده اند، طلاق هایی که خارج از صورت های یاد شده باشند از نوع طلاق رجعی است. زنان فاقد عده
در سه قسم اول از طلاق های بائن عده وجود ندارد، از این رو هرگاه در این فروض، شوهر بخواهد مجدداً با همسر مطلقه خود ازدواج نماید، باید به انعقاد عقد جدیدی مبادرت نماید.
اما در بقیه انواع طلاق (اعم از بائن یا رجعی) بر زنان مطلقه عده واجب است، ولی مقدار آن به لحاظ موقعیت و حالات مختلف زنان مطلقه با شرایط طلاق واقع شده، می تواند متفاوت باشد؛ ذیلاً حالات مختلف عده زنان مطلقه مورد بررسی قرار می گیرد:
عده طلاق زنان غیرحامل: شارع مقدس ملاک تعیین زمان عده را در زنان مطلقه عادت ماهانه قرار داده و می فرماید: «و المطلّقات یتربصن بأنفسهنّ ثلاثة قروء» (بقره، 228). کلمه «تربص» به معنای انتظار کشیدن و نگهداشتن خویشتن می باشد و کلمه «أنفسهنّ» نشانگر آن است که زنان باید پس از طلاق خود را از تمکین مردان حفظ نمایند، واژه «قروء» جمع «قرء» در لغت به معنای وقت است، از این رو وقت طهر یا حیض را «قرء» گویند.
عده طلاق زنان حامل: عده زنان حامله تا وضع حمل است، هرچند که چند لحظه بعد از طلاق وضع حمل نمایند، خواه طفل به صورت کامل و طبیعی متولد شود یا به صورت ناقص سقط گردد، از این رو عده زنان باردار حسب مورد، متفاوت می باشد، زیرا ممکن است این مدت بسیار اندک (یک روز) یا بسیار طولانی (نه ماه) باشد.
بیشتر بخوانید:
عده چیست و انواع آن کدام است ؟
حکم شرعی خوردن مشروبات الکلی چیست ؟
حکم چت کردن با نامحرم و اسکرین شات چیست؟
ترک انفاق چیست و چگونه می توان آن را اثبات کرد ؟
احکام مالیات از نظر مراجع
