یوسف محمدپور، عضو کمیسیون هوش مصنوعی و اینترنت اشیای سازمان نظام صنفی رایانهای، در گفتوگو با خبرنگار سیتنا با اشاره به وضعیت زیرساختهای هوش مصنوعی کشور پس از حملات اخیر به برخی زیرساختها، اظهار کرد: اساساً ایران پیش از این نیز از نظر زیرساختهای هوش مصنوعی فاصله قابل توجهی با نیازهای واقعی کشور داشت و نباید تصور کرد که تمام ظرفیت این حوزه به یک یا چند مرکز محدود میشود.
وی با بیان اینکه یکی از چالشهای مهم کشور کمبود زیرساختهای پردازشی است، افزود: در جریان اختلالات اخیر، مشخص شد بسیاری از سامانهها و پلتفرمهایی که ادعای توسعه بومی داشتند، در عمل به سرویسها و APIهای خارجی وابسته بودهاند و با قطع دسترسی، از کار افتادند. این موضوع نشان میدهد هنوز در تولید مدلها و عاملهای هوش مصنوعی (Agent) به خودکفایی نرسیدهایم.
محمدپور ادامه داد: وابستگی به سرویسهای خارجی در شرایط بحرانی میتواند خسارتهای جدی ایجاد کند، زیرا در صورت قطع ارتباطات، ابزارهای جایگزین داخلی برای پاسخگویی به نیازها وجود ندارد. هرچند اقدامات مثبتی در این حوزه آغاز شده، اما واقعیت این است که ایران هنوز فاصله زیادی با کشورهای پیشرو در توسعه هوش مصنوعی دارد.
عضو کمیسیون هوش مصنوعی و اینترنت اشیای سازمان نظام صنفی رایانهای با اشاره به کمبود تجهیزات پردازشی در کشور تصریح کرد: تعداد پردازندههای گرافیکی (GPU) موجود در ایران متناسب با نیاز توسعه مدلهای هوش مصنوعی نیست و به همین دلیل امکان آموزش مدلهای بزرگ در داخل کشور بسیار محدود است. در نتیجه بسیاری از توسعهدهندگان همچنان از APIهای خارجی استفاده میکنند که این وابستگی، مخاطرات فنی و امنیتی خاص خود را به همراه دارد.
وی درباره تأثیر گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در برنامهنویسی نیز گفت: امروز بخش بزرگی از برنامهنویسان از دستیارهای هوش مصنوعی برای تولید کد استفاده میکنند و این موضوع اگر بدون نظارت و بررسی دقیق باشد، میتواند موجب کاهش دانش فنی و افزایش ریسکهای امنیتی شود. در چنین شرایطی ممکن است کدهای تولیدشده دارای آسیبپذیری یا درِ پشتی (Backdoor) باشند و توسعهدهنده نیز بدون بررسی کافی از آنها استفاده کند.
محمدپور با تأکید بر ضرورت تدوین سیاستهای ملی در حوزه هوش مصنوعی اظهار داشت: استفاده گسترده از سرویسهای خارجی تنها یک مسئله فنی نیست، بلکه ابعاد امنیتی و راهبردی نیز دارد و لازم است چارچوبهای مشخصی برای نحوه استفاده از این ابزارها، توسعه زیرساختهای داخلی و ارتقای امنیت نرمافزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی تدوین شود.
وی درباره تأثیر شرایط جنگی بر توسعه زیرساختهای این حوزه نیز گفت: پس از جنگ تحول محسوسی در زمینه افزایش زیرساختهای پردازشی، بهویژه تأمین GPU، رخ نداده است. هزینه تأمین این تجهیزات بسیار بالا است و بخش خصوصی نیز به تنهایی توان سرمایهگذاری گسترده در این زمینه را ندارد. از سوی دیگر، انتظار میرفت نهادهایی مانند معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با سازوکارهای مؤثرتر، دسترسی شرکتهای دانشبنیان به این زیرساختها را تسهیل کنند.
عضو کمیسیون هوش مصنوعی و اینترنت اشیای سازمان نظام صنفی رایانهای در پایان خاطرنشان کرد: هرچند در شرایط فعلی اولویت کشور مسائل ناشی از جنگ است، اما نباید از اهمیت راهبردی هوش مصنوعی غافل شد. توسعه زیرساختهای پردازشی، کاهش وابستگی به سرویسهای خارجی و تدوین سیاستهای امنیتی در حوزه هوش مصنوعی باید در اولویت برنامهریزیهای آینده قرار گیرد.
انتهای پیام
گفت و گو از سارا استوار
