به گزارش سیتنا، با این حال این پرسش مطرح است که چرا یک دقیقه ۱۰۰ ثانیه نیست؟ چرا یک ساعت ۱۰۰ دقیقه ندارد؟ و اصلا چه کسی تصمیم گرفت عدد ۶۰ را وارد ساختار زمان کند؟
پاسخ در یک تصمیم مدرن یا حتی یک اختراع مشخص خلاصه نمیشود. ساختار امروزی زمان حاصل کنار هم قرار گرفتن چند سنت ریاضی و نجومی از تمدنهای باستانی است. سنتهایی که از مصر باستان و بینالنهرین آغاز شدند، در نجوم یونانی توسعه یافتند و سرانجام با ظهور ساعتهای مکانیکی وارد زندگی روزمره شدند.
بخش مهمی از این داستان به نظام عددی شصتگانه سومریان و بابلیها بازمیگردد، نظامی که حدود چهار هزار سال قدمت دارد و هنوز در ساعت، اندازهگیری زاویه و مختصات جغرافیایی مورد استفاده قرار میگیرد.
عدد ۶۰ از کجا آمد؟
انسان در جهان امروز عمدتا با دستگاه دهدهی یا مبنای ۱۰ کار میکند. دلیل رایج این است که انسان برای شمارش از انگشتان خود استفاده کرده است. اما تمدنهای باستانی الزاما از چنین ساز و کاری پیروی نمیکردند.
سومریان در بینالنهرین یکی از نخستین تمدنهایی بودند که نظام شصتگانه، یعنی نظام عددی مبتنی بر ۶۰ را توسعه دادند. این نظام بعدها به بابلیها منتقل شد و بابلیها آن را به ویژه در ریاضیات و نجوم به شکلی بسیار پیشرفته به کار گرفتند. با این حال پژوهشگران هنوز نمیدانند چرا سومریان دقیقا عدد ۶۰ را انتخاب کردند.
یکی از محتملترین توضیحات، ویژگی ریاضی این عدد است. عدد ۶۰ به شکل غیرمعمولی قابلیت تقسیم دارد. این عدد بر اعداد ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ و همچنین بر ۱۰، ۱۲، ۱۵، ۲۰ و ۳۰ بدون باقیمانده تقسیم میشود. در نتیجه، برای تمدنی که با کسرها و تقسیم مقادیر درگیر بود، ۶۰ عدد بسیار مناسبی محسوب میشد.
با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که تاریخدانان با قطعیت معتقدند که «سومریان به دلیل قابلیت تقسیمپذیری عدد ۶۰ آن را انتخاب کردند». پژوهشهای تاریخی نشان میدهد که علت دقیق انتخاب این عدد همچنان ناشناخته است. حتی در دوران باستان نیز ریاضیدانانی درباره منشاء این انتخاب گمانهزنی کردهاند.
چرا تقسیمپذیری ۶۰ اینقدر مهم بود؟
برای درک اهمیت عدد ۶۰ باید به جهانی بازگردیم که ماشینحساب، اعداد اعشاری مدرن و ابزارهای محاسباتی دیجیتال وجود نداشت.
فرض کنید بخواهید یک کمیت را …
