معدن شماره یک؛ در اختیار گلگهر
توده معدنی شماره یک با ذخیره قابل استخراج حدود ۳۰۰ میلیون تن، در اختیار شرکت معدنی و صنعتی گلگهر قرار دارد.
فعالیتهای اکتشافی در این منطقه از دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آغاز شد و شرکت گلگهر در سال ۱۳۷۳ با بهرهبرداری از نخستین خطوط تولید، فعالیت رسمی خود را آغاز کرد.
بر اساس اطلاعات گزارش، این شرکت ظرفیت تولید بیش از ۱۵ میلیون تن کنسانتره و ۱۰ میلیون تن گندله در سال دارد و سالانه بیش از ۱۲ میلیون تن سنگآهن از معدن شماره یک استخراج میکند.
آنومالی شماره سه؛ بزرگترین توده منطقه
آنومالی شماره سه با ذخیرهای بالغ بر ۶۰۰ میلیون تن، بزرگترین توده معدنی منطقه گلگهر معرفی شده است.
بهرهبرداری از این توده به شرکت سنگآهن گهرزمین واگذار شده است. این شرکت نیز در حوزه تولید کنسانتره سنگآهن فعالیت دارد و در فهرست شرکتهای بورسی حوزه معدن قرار گرفته است.
بر اساس گزارش، بیش از نیمی از سهام گهرزمین نیز بهصورت مستقیم و غیرمستقیم در اختیار شرکتهای وابسته به گروه مدیریت سرمایهگذاری امید بانک سپه قرار دارد.
توده شماره پنج؛ سهم ماهان سیرجان
در توده معدنی شماره پنج، شرکت توسعه فرآوری صنایع و معادن ماهان سیرجان مسئولیت آمادهسازی، باطلهبرداری، استخراج و فروش را برعهده دارد.
این شرکت در سال ۱۳۹۴ در قالب کنسرسیومی متشکل از هلدینگ گسترش صنایع و معادن ماهان، مجتمع فولاد صنعت بناب، شرکت راهسازی و معدنی مبین، فاطرکوثران جنوب و سرمایهگذاری آتیه صبا تأسیس شد.
بر اساس گزارش، ماهان بهعنوان رهبر کنسرسیوم، قراردادی ۱۴ ساله با ایمیدرو برای آمادهسازی، استخراج و فروش ۲۴ میلیون تن از توده شماره پنج منعقد کرده است.
ذخیره معدن شماره پنج افزایش یافت
اکتشافات تکمیلی در توده شماره پنج، برآورد ذخیره زمینشناسی این معدن را از ۲۴.۴ میلیون تن به حدود ۳۵.۹ میلیون تن افزایش داد.
عیار متوسط آهن این ذخیره ۵۰.۶۸ درصد اعلام شده است. همچنین بر اساس اطلاعات گزارش، پروژه ماهان سیرجان با سرمایهگذاری یکهزار و ۳۴۰ میلیارد ریالی و اشتغال مستقیم حدود ۹۰۰ نفر دنبال شده است.
سه بهرهبردار در یک منطقه
بررسی تودههای شماره یک، سه و پنج نشان میدهد سه مجموعه گلگهر، گهرزمین و ماهان سیرجان در بخشهایی از منطقه معدنی گلگهر فعالیت دارند.
این فعالیتها در شرایطی انجام میشود که زیرساختهای زنجیره فولاد در منطقه نیز توسعه یافته است. بر اساس گزارش، کارخانههای تغلیظ منطقه ظرفیتی مجموعاً بیش از ۱۴ میلیون تن در سال دارند و ظرفیت خطوط فرآوری نیز ۶ میلیون تن اعلام شده است.
در این ساختار، ایمیدرو بهعنوان نهاد نظارتی اصلی بر فعالیتهای معدنی منطقه نظارت دارد.
HSE؛ الزام مشترک بهرهبرداران
فعالیت چند شرکت در یک منطقه معدنی، رعایت الزامات ایمنی، بهداشت و محیطزیست را به یکی از موضوعات مشترک بهرهبرداران تبدیل میکند.
بر اساس گزارش، شرکت ماهان سیرجان در ششمین دوره ممیزی عملکرد HSE ایمیدرو، سطح امتیاز «عالی تکستاره» را کسب کرده است.
در بخش دیگری از منطقه نیز شرکت گلگهر پروژههایی از جمله سولفورزدایی از گازهای خروجی کارخانه گندلهسازی را اجرا کرده است.
توسعه زیرساختهای اجتماعی در سیرجان
فعالیتهای منطقه گلگهر به حوزه معدن و فرآوری محدود نمانده و بخشی از پروژههای اجتماعی نیز در این محدوده اجرا شده است.
«گهرپارک سیرجان» یکی از این پروژههاست که با مساحتی نزدیک به ۶۰۰ هزار مترمربع در قالب مسئولیتهای اجتماعی بهرهبرداران منطقه ایجاد شده است.
تودههای ۲، ۴ و ۶ در انتظار توسعه
تمام ظرفیت معدنی منطقه گلگهر تاکنون بهطور کامل وارد مرحله بهرهبرداری نشده است.
بر اساس گزارش، تودههای معدنی شماره ۲، ۴ و ۶ هنوز بهطور کامل مورد بهرهبرداری قرار نگرفتهاند. همین موضوع میتواند در آینده زمینه توسعه فعالیت بهرهبرداران فعلی یا ورود بازیگران جدید به منطقه را فراهم کند.
در این میان، مدل بهرهبرداری چندگانه از یک منطقه معدنی، وابسته به نحوه مدیریت و نظارت بر فعالیت شرکتهای مختلف است؛ موضوعی که میتواند بر نحوه توسعه ذخایر و استفاده از زیرساختهای مشترک منطقه اثرگذار باشد.
گلگهر؛ یک ذخیره، چند مسیر بهرهبرداری
منطقه گلگهر نمونهای از ساختار چندبهرهبرداری در صنعت معدن ایران است؛ جایی که تودههای مختلف یک پهنه معدنی در اختیار شرکتهای متفاوت قرار گرفتهاند.
گلگهر در توده شماره یک، گهرزمین در آنومالی شماره سه و ماهان سیرجان در توده شماره پنج فعالیت میکنند و در کنار آنها، بخشهایی از ذخایر منطقه هنوز بهطور کامل وارد مرحله بهرهبرداری نشدهاند.
با توجه به حجم ذخایر، زیرساختهای ایجادشده و ظرفیت توسعه تودههای باقیمانده، نحوه مدیریت این منطقه در سالهای آینده میتواند بر روند توسعه زنجیره سنگآهن و فولاد در جنوب شرق استان کرمان اثرگذار باشد.
