بر اساس مفاد این توافق:
۱. «توافق مکه» یک همکاری دفاعی است که هیچ کشور خاصی را هدف قرار نمیدهد و با هدف تقویت تعهدات مشترک برای حفظ صلح، ثبات و رفاه منطقهای و جهانی، بر پایه تقسیم مسئولیتها و درک مشترک از امنیت شکل گرفته است.
۲. هدف اصلی این توافق، تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه است. در متن توافق تصریح شده که هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه کشور عضو، به منزله حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد.
۳. این توافق حاصل سالها تلاش دیپلماتیک و همکاری منطقهای برای مقابله با تهدیدهای رو به افزایش امنیتی در سطح منطقهای و بینالمللی عنوان شده است.
۴. توافق مکه به معنای قطع یا جایگزینی توافقها و ائتلافهای پیشین نیست، بلکه با تکمیل همکاریهای موجود، به تقویت امنیت منطقهای کمک میکند و زمینه مشارکت سایر کشورهای منطقه را نیز فراهم میسازد.
۵. در متن توافق تأکید شده است که عضویت ترکیه در ناتو و مشارکتهای منطقهای این کشور، ساختارهایی مکمل یکدیگر هستند و امکان تقسیم مسئولیتهای امنیتی را فراهم میکنند.
۶. امضاکنندگان تأکید کردهاند که این توافق یک ائتلاف نظامی تهاجمی، طرح مهار یا برنامهای برای حمله به هیچ کشوری نیست؛ بلکه اقدامی در راستای ایجاد منطقهای عاری از تروریسم و تضمین ثبات منطقهای به شمار میرود. همچنین بخوانید: اخبار داغ و فوری اقتصاد ایران و آمریکا | واکنش فوری همتی به ادعای وزیر خزانهداری آمریکا؛ «صداقت کمی از آمریکا دیدیم» / رئیس کل بانک مرکزی در پاسخ به ادعای «باز شدن تنگه هرمز»: ما با صداقت رفتار کردیم اما آمریکا ثابت کرد که قابل اعتماد نیست؛ هرگونه تغییر در تنگه هرمز به توافق کامل وابسته است
۷. همچنین تصریح شده که این توافق هیچ کشوری را هدف قرار نمیدهد و مانعی برای ادامه گفتوگوهای دیپلماتیک نخواهد بود.
۸. بر اساس بند پایانی، توافق مکه ماهیتی کاملاً دفاعی دارد و علاوه بر تعهد سه کشور به حمایت از دفاع یکدیگر، بر توسعه همکاریها و ارتقای قابلیتهای مشترک در حوزه صنایع دفاعی نیز تأکید میکند همچنین بخوانید: اخبار فوری و جنجالی سیاست و اقتصاد آمریکا | پروژه ۴۰۰ میلیون دلاری ترامپ در کاخ سفید متوقف شد؛ هزینهها به ۶۰۰ میلیون دلار رسید و بودجه عمومی وارد ماجرا شد / رئیسجمهور آمریکا وعده «هزینه از جیب خود» را داد، اما مدارک نشان داد مالیاتدهندگان نیمی از صورتحساب ۶۰۰ میلیوندلاری را پرداخت میکنند؛ کار ساخت به دستور قاضی متوقف شد جزئیات کامل «توافق مکه» و پیمان دفاعی سهجانبه
تاریخ و محل امضا
پیمان دفاعی سهجانبه میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان، روز پنجشنبه ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ (۵ آگوست ۲۰۲۶) در شهر مکه، با حضور مقامات عالیرتبه سه کشور، شامل ولیعهد عربستان، رئیسجمهور ترکیه و نخستوزیر پاکستان، امضا شد. این توافق با عنوان «توافق مکه» (Makkah Accord) نامگذاری شده و در شرایطی امضا شد که تنشها در منطقه به اوج خود رسیده است .
محورهای اصلی توافق
منابع آگاه از محتوای این پیمان اعلام کردهاند که این توافق شامل چندین محور کلیدی است:
حمایت متقابل در برابر هرگونه تهدید خارجی: امضاکنندگان تعهد کردهاند که در صورت حمله نظامی به یکی از سه کشور، دو کشور دیگر بهطور کامل از آن حمایت نظامی و لجستیکی خواهند کرد. این ماده بهویژه با هدف مقابله با اقدامات نظامی ایران در خلیجفارس و تشدید تنشها با آمریکا گنجانده شده است.
تشکیل یک مرکز فرماندهی و کنترل مشترک: مقر اصلی این مرکز در آنکارا (پایتخت ترکیه) مستقر خواهد شد و شعبههایی نیز در ریاض و اسلامآباد ایجاد میشود. همچنین بخوانید: اخبار فوری و داغ تحریمهای آمریکا علیه ایران | تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران اعمال شد؛ ۱۵ نهاد و ۲۴ فرد در لیست تحریم / وزارت خزانهداری: شبکه تأمین مالی سپاه، بانک مرکزی و ۷ شرکت نفتی را هدف گرفتیم؛ این بار نفتکشهای ایرانی در دریای سرخ و ۸ بانک ایرانی تحریم شدند
تمرینات نظامی مشترک و تبادل اطلاعات: سه کشور متعهد شدند تا سالانه حداقل دو رزمایش نظامی بزرگ با حضور نیروهای زمینی، هوایی و دریایی برگزار کنند. همچنین تبادل اطلاعات در حوزه امنیتی و اطلاعاتی در دستور کار قرار گرفته است.
انگیزههای سیاسی و راهبردی این توافق چیست؟
تحلیلگران بینالمللی، سه عامل اصلی را برای انعقاد این پیمان برمیشمرند:
نگرانی از تهدیدات مشترک: هر سه کشور به نوعی خود را در معرض تهدیدات امنیتی از سوی ایران و گروههای نیابتی آن میبینند. پاکستان به دلیل روابط نزدیک با عربستان و ترکیه نیز به دلیل تنشهایش با ایران در سوریه و عراق، این پیمان را در راستای منافع استراتژیک خود میدانند.
نقش ترکیه به عنوان قدرت رو به رشد: ترکیه با این پیمان، جایگاه خود را به عنوان یک قدرت منطقهای و بازیگری مؤثر در حل و فصل بحرانهای خاورمیانه تثبیت کرده است. این پیمان همچنین به آنکارا کمک میکند تا نفوذ خود را در جهان عرب و آسیای جنوبی گسترش دهد.
واکنش به تشکیل ائتلافهای رقیب: تشکیل پیمان سهجانبه، پاسخ مستقیمی به ائتلافهای پیشین مانند ائتلاف دریایی به رهبری عربستان و تحرکات نظامی ایران در تنگه هرمز محسوب میشود.
واکنشها و تحولات آینده
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در مراسم امضا این توافق را «یک نقطه عطف تاریخی» و «گامی بزرگ در جهت تأمین صلح و ثبات منطقه» توصیف کرد. از سوی دیگر، محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان، آن را «پاسخ قاطع به هرگونه جاهطلبیهای خارجی در منطقه» خواند. منابع آگاه از احتمال برگزاری نشستهای فنی در هفتههای آینده برای عملیاتیسازی مفاد این توافق خبر دادهاند. همچنین پیشبینی میشود این پیمان، واکنشهای سیاسی و نظامی ایران و آمریکا را به دنبال داشته باشد و موازنه قوا در خاورمیانه را دستخوش تغییر کند.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
