مدتهاست که بنزین به موضوع اصلی افکار عمومی و سیاستگذاری در ایران تبدیل شده اما در سایه این بحث، سوخت دیگری قرار دارد که از نظر اقتصادی شاید حتی حساستر باشد اما خیلی مورد توجه عمومی و خصوصی قرار نگرفته است.
گازوئیل فقط سوخت کامیونها نیست. این فرآورده در نقطه اتصال حملونقل، کشاورزی، نیروگاهها، صنایع و تجارت مرزی قرار دارد. به همین دلیل هر تصمیم درباره قیمت، سهمیه یا نحوه توزیع آن میتواند اثراتی بسیار فراتر از بازار سوخت داشته باشد.
اهمیت گازوئیل از ترکیب چند عامل ناشی میشود؛ مصرف بالا، قیمت داخلی یارانهای، اختلاف قیمت با کشورهای اطراف و قابلیت انتقال و فروش در بازارهای دیگر. همین ترکیب، از یکسو گازوئیل را به یکی از مهمترین نهادههای اقتصاد ایران تبدیل کرده و از سوی دیگر، انگیزهای جدی برای مصرف غیرواقعی و قاچاق ایجاد کرده است.
در تازهترین اظهارات مطرحشده درباره قاچاق سوخت یک نماینده مجلس به تابناک گفت که کمتر از ۱۰ درصد قاچاق سوخت مربوط به بنزین است و بخش اصلی قاچاق به نفتگاز یا همان گازوئیل مربوط میشود. اگر این اظهارات را کنار حجم مصرف قرار دهیم، مشخص میشود که چرا شاید لازم باشد نگاه سیاستگذار از باک خودروهای سواری به باک کامیونها و ماشینآلات سنگین تغییر کند.
از پمپبنزینها فاصله بگیرید
برای درک اهمیت گازوئیل باید از پمپبنزینها فاصله گرفت و به پشت صحنه اقتصاد رفت. بر اساس آمارهای منتشرشده از وزارت نفت، مصرف روزانه گازوئیل کشور در محدوده حدود ۱۲۰ میلیون لیتر قرار دارد و حدود ۶۱.۵ میلیون لیتر از آن در بخش حملونقل مصرف میشود. در این بخش، کامیونهای باری حدود ۵۲ میلیون لیتر و اتوبوسهای مسافری حدود ۶ میلیون لیتر در روز مصرف دارند. این ارقام یک پیام روشن دارند؛ گازوئیل برخلاف بنزین که بخش عمده مصرف آن به خودروهای شخصی مربوط است، مستقیم با جابهجایی کالا و مسافر ارتباط دارد.
یک کامیون برای حرکت میان دو شهر فقط سوخت مصرف نمیکند بلکه مواد غذایی، مصالح ساختمانی، محصولات صنعتی، نهادههای کشاورزی و هزاران کالای دیگر را جابهجا میکند بنابراین هر تغییری در قیمت یا دسترسی به گازوئیل بالقوه میتواند از باک کامیون عبور کند و در نهایت خود را در قیمت تمامشده کالا نشان دهد اما حملونقل تنها مصرفکننده نیست. کشاورزی …
