در یکی از حساسترین بزنگاههای تنش پنج ماهه ایران و امریکا، تنگه هرمز به صحنهای تبدیل شده که هم میتواند مسیر کشتیرانی و بازار انرژی را از بنبست خارج کند و هم موازنه سیاسی در خلیجفارس را بازتعریف کند.
به گزارش روز نو در همین راستا تفاهم ایران و عمان درباره این شاهراه حیاتی بدین شکل برجسته شده است. در چنین شرایطی دو بازیگر (تهران و مسقط) اعلام کردند بر سر مختصات مسیرهای جدید کشتیرانی به تفاهم رسیدهاند. با این حال، تهران تاکید کرد هر توافقی با مسقط، به خودی خود به معنای امن شدن آبراه یا بازگشایی فوری آن نیست، زیرا محاصره دریایی بنادر ایران و اقدامات نظامی امریکا همچنان از نگاه تهران منشا اصلی ناامنی در این شاهراه حیاتی انرژی جهان است.
براساس چارچوبی که منابع آگاه درباره متن این سندی که برای ۶۰ روز تعریف شده دراختیار رسانههای داخلی قرار دادند، در مرحله نخست ورود کشتیها به خلیجفارس از کریدور شمالی نزدیک ساحل ایران و خروج از کریدور جنوبی نزدیک عمان انجام میشود. در مرحله بعد، مسیر میانی جایگزین خواهد شد؛ ورودی آن با مدیریت ایران و خروجی آن با مدیریت مشترک ایران و عمان پیشبینی شده است. این منابع تاکید کردند هزینههای احتمالی نه «عوارض عبور»، در برابر خدماتی مانند بیمه، سوخترسانی و خدمات زیستمحیطی تعریف میشود.
همزمان، بررسی لایحهای برای تنظیم تردد در هرمز در کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه دارد؛ اقدامی که برخی ناظران آن را تلاشی برای ایجاد پشتوانه حقوقی داخلی در کنار گفتوگوهای فنی با عمان میدانند. اما اختلاف اصلی همچنان بر سر معنای «مدیریت» هرمز باقی است. تهران میگوید گفتوگوهایش صرفا با عمان است و دو کشور ساحلی باید مطابق آبهای سرزمینی خود در تنظیم تردد نقش داشته باشند؛ واشنگتن در مقابل، با هر ساز و کار موقتی که مستلزم اخذ مجوز، تایید یا پرداخت هزینه به ایران باشد مخالفت کرده است.
به گفته شماری از تحلیلگران، این اختلاف فقط بر سر خطوط دریایی نیست، بلکه به حقوق و ملاحظات امنیتی ایران در ساحل هرمز و تلاش امریکا برای بازگرداندن وضعیت پیش از جنگ، بدون پذیرش نقش رسمی تهران، گره خورده است. در همین راستا محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و رییس هیات مذاکرهکننده ایران، رفت و برگشت میان تهدید نظامی و وعده مذاکره را «دیپلماسی نمایشی تکراری» توصیف …
