محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه در دولتهای یازدهم و دوازدهم بهتازگی در یادداشتی با عنوان «پرواز سیمرغ ایرانی» در مجله «اندیشکده پایاب» به تحلیل شرایط پیش روی ایران در مواجهه با آمریکا پرداخته است و ضمن آن فرصتها و تهدیدهای ایران را برشمرده و سعی کرده راهکارهایی نیز ارائه دهد؛ اما این یادداشت از چند منظر مهم دارای اشکالات اساسی است. در ادامه نخست خلاصهای کوتاه از یادداشت اخیر ظریف ارائه میشود و سپس بهنقد چند نکته مهم در آن یادداشت میپردازیم.
ظریف چه نوشت؟
به گزارش روز نو محمدجواد ظریف در ابتدای یادداشت «پرواز سیمرغ» بهنقد سیاستهای ایران در قبال روسیه و چین نیز میپردازد و این دو کشور گلایه میکند که در روزهای جنگ در کنار ایران نایستادند. او مینویسد: «در جهان پسا قطبی کنونی، آمریکا در حال افول است و هیچ قدرتی - نه آمریکا و نه دیگران - توان ایفای نقش هژمون جهانی یا منطقهای را ندارد؛ شکست آمریکا در دو رویارویی اخیر با ایران گواه این روند است.
بااینحال، برخلاف انتظار، روسیه و چین در این دو جنگ نه همپیمان ایران شدند و نه همکاری معناداری کردند. قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت علیه ایران، باوجود بیاعتبار ساختن سازمان ملل، نشان داد حتی ۱۳۶ کشور از جنوب جهانی نیز از همبانی با متجاوزان ابایی نداشتند؛ نتیجه اینکه در شرایط فعلی حتی دوستان ایران در جنوب جهانی از حمایت آشکار از ایران در برابر آمریکا و غرب گریزانند».
ظریف در مطلب اخیر خود فرصتهای کلیدی ایران در قبال آمریکا و اسرائیل را اراده و توان ایستادگی مردم و نظام، همسان نبودن اهداف بازیگران منطقهای و حتی آمریکا و اسرائیل و تنگه هرمز میداند؛ اما ابراز میکند که این سه فرصت دائمی نیستند و با ادامه تنش میتوانند تغییر کنند.
او برای شرایط کنونی نیز سه راهبرد ارائه میدهد؛ نخست آنکه باید روایت دستاوردها نهادینه شود، دوم تغییر موقعیت تهدیدمداری ایران به فرصتمداری؛ به این معنی که شرایط را طوری پیش ببریم که بهجای آنکه مدام در معرض تهدید قرار بگیریم، از فرصتهای دیپلماتیک استفاده کنیم و سوم توازن فراگیر و دیپلماسی چندوجهی فرصتمدار با کشورهای همسایه، اروپا، چین و روسیه و در کنار اینها مدیریت تنش با آمریکا.
او همچنین درباره وضعیت تنگه هرمز نیز مینویسد: «تنگه هرمز باید بهعنوان …
