دولت پیشتر از بررسی سه سناریو برای مدیریت ناترازی شدید بنزین خبر داده بود؛ سناریوهایی که هنوز هیچکدام به تصویب نهایی نرسیدهاند؛ اما شواهد نشان میدهد سناریوی نخست - بدون اعلام رسمی - عملا در تهران در حال اجراست. در این سناریو، عرضه بنزین به سقف تولید داخلی محدود میشود و کسری تقاضا از محل واردات یا ذخایر راهبردی جبران نمیشود.
به گزارش روز نو قیمت لزوما تغییر نمیکند، در عوض، مساله از «قیمت» به «دسترسی» منتقل میشود؛ یعنی اگر تولید کفاف ندهد، همه خودروها بهاندازه نیاز خود سوخت نمیگیرند.
مزیت اصلی این طرح، جلوگیری از مصرف ذخایر و کاهش وابستگی به منابع خارجی است؛ اما هزینه آن میتواند در جایگاهها ظاهر شود: صف، محدودیت عرضه و احتمال نابرابری در دسترسی.
در چنین مدلی، سهمیه به معنای رسمی ممکن است تغییر نکند؛ اما محدودیت فیزیکی عرضه میتواند عملا سهمی نانوشته ایجاد کند؛ یعنی کسی که زودتر به جایگاه برسد سوخت دریافت کند و فرد دیگری بهدلیل تمام شدن موجودی با مشکل مواجه شود. بنابراین، این سناریو از نظر مالی فشار کمتری بر دولت وارد میکند؛ اما ریسک اجتماعی و اجرایی بالاتری دارد. …
