خبرآنلاین: تحولات سالهای اخیر در خلیج فارس نشان داده است که دیگر نمیتوان معادلات منطقه را بدون شناخت الگوهای فکری و محاسبات راهبردی کشورهای حاشیه جنوبی این پهنه آبی تحلیل کرد. کشورهایی که با وجود برخورداری از اشتراکات تاریخی و فرهنگی، در تعریف منافع ملی، شیوه موازنهسازی و نحوه مواجهه با بحرانهای منطقهای مسیرهای متفاوتی را برگزیدهاند. در همین چارچوب، محمد مسجدجامعی در نشستی با عنوان «کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس چگونه میاندیشند؟» به بررسی نگاه این کشورها به موضوعاتی چون ایران، اسرائیل، رقابتهای ژئوپلیتیکی و روندهای توسعهمحور پرداخته است.
در ادامه بخشی از اظهارات محمد مسجدجامعی در این نشست را میخوانید؛ بحرین؛ استثنای نخست در پایداری حاکمیت
با این حال، علیرغم این شباهتها، تفاوتهای معناداری نیز میان آنها وجود دارد. در این میان، سه کشور به طور مشخص متمایز هستند که نخستین آنها بحرین است. اگر بحرین عضو این مجموعه نبود، مسیر کاملاً متفاوتی را طی میکرد؛ در واقع حاکمیت فعلی بحرین عمیقاً به حمایتهای شورای همکاری وابسته است. از نظر جغرافیایی، این کشور کوچک دارای چشمههای آب شیرین است که موجب رونق کشاورزی سنتی در آن شده است. به لحاظ اجتماعی، بخش عمده و بلکه تمامی کشاورزان این سرزمین را، شیعیان تشکیل میدادند. اگرچه حاکمیت با سیاستهای تغییر جمعیتی، توازن عددی را تغییر داده، اما تا گذشتهای نزدیک، شیعیان اکثریت جامعه را شکل میدادند. این گروه به دلیل پیشینه فرهنگی و تمدنی و تأثیرپذیری عمیق از فرهنگ ایران، بخش فرهیخته جامعه بحرین را در حوزههای علمی، ادبی، هنری و حتی علوم تجربی تشکیل میدادند و از نظر سطح دانش، نسبت به سایر ساکنان برتری داشتند.
۳- بحرین وضعیتی کاملاً استثنایی دارد و بر خلاف سایر کشورهای این منطقه، مسئله اصلی آن ثبات حاکمیت است. به بیان دیگر، حاکمیت بحرین ذاتاً شکننده و متزلزل است و آنچه باعث تثبیت آن میشود، حمایتهای عربستان سعودی و شورای همکاری خلیج فارس است. این شورا است که بحرین را از جنبههای گوناگون امنیتی، نظامی و مالی حفظ کرده است. در پنج کشور دیگر عضو شورا، حاکمیت به اندازه بحرین دچار تزلزل نیست. در اینجا ذکر این نکته ضروری است که در یک برآورد بیطرفانه، مشکل شیعیان در بحرین بیش از آنکه با حاکمیت …
