سکونتگاه غیررسمی را میتوان آسفالت کرد، برای خانههایش وام بهسازی داد و خدمات شهری را تا مرز متوسط شهر بالا برد، اما آیا با این اقدامات، تله فقر شکسته میشود؟ کمال اطهاری میگوید سکونتگاههای غیررسمی محصول یک خطای منفرد در سیاست مسکن نیستند؛ نتیجه مدلی از توسعهاند که کمدرآمدها را از بازار رسمی مسکن، اعتبار بانکی، آموزش و فرصتهای شغلی دور میکند و بعد فقر را در همان جغرافیا دوباره میسازد.
به گزارش روز نو به گفته او، تا وقتی سیاست مسکن و شهرسازی و سیاست اجتماعی و نظام بانکی و توسعه دانشبنیان در یک مدل مشترک قرار نگیرند، حاشیههای فقیر شهر فقط بزرگتر میشوند. خانه آفرینشهای شهری ایران در نشست «تلههای فضایی فقر؛ پیشگیری و پیشنگری برای رهایی از آنها» میزبان کمال اطهاری، پژوهشگر اقتصاد سیاسی و توسعه شهری و حمیدرضا رمضانی، رئیس پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی بود. گفتوگویی که از سکونتگاههای غیررسمی آغاز شد و به نقد نظام برنامهریزی و شهرسازی و سیاست اجتماعی رسید. اطهاری تله فضایی فقر را جایی میداند که فقر فقط در آن دیده نمیشود، بلکه همانجا دوباره تولید میشود.
خانواده کمدرآمد در محلهای ساکن میشود که مدرسه ضعیفتر و خدمات کمتر دارد، دسترسیاش به بازار کار محدودتر و تنوع اجتماعی در آن کمتر است. در چنین فضایی، نسل بعدی نیز با شانس کمتری برای خروج از فقر روبهروست. او گفت ساکنان این مناطق فقط از بازار رسمی مسکن بیرون نمیمانند، از مدرسه و خدمات متعارف و فرصتهای شغلی هم فاصله میگیرند. از نگاه اطهاری، همین تمرکز فقر است که یک سکونتگاه کمدرآمد را به «تله» تبدیل میکند.
فقط ۹ درصد به وام رسیده بودند
یکی از دادههایی که اطهاری در توضیح این وضعیت مطرح کرد، به دسترسی ساکنان سکونتگاههای غیررسمی به نظام بانکی مربوط بود. او گفت در یکی از پیمایشهای انجامشده فقط حدود ۹ درصد ساکنان این مناطق توانسته بودند از بانک وام بگیرند. …
