بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در راستای توسعه بانکداری دیجیتال و کاهش مراجعات حضوری به شعب، دستورالعمل جدید نرخ کارمزدهای خدمات بانکی را ابلاغ کرد. این تعرفهها که با هدف شفافسازی هزینههای عملیاتی و واقعیسازی نرخ خدمات تنظیم شده، به شبکه بانکی ابلاغ و لازمالاجرا شده است. این بخشنامه پس از گذشت بیش از یک سال از ابلاغ آخرین نرخها و بر اساس پیشنهادهای شورای هماهنگی بانکها و کانون بانکهای خصوصی، در هشتمین جلسه هیئت عامل بانک مرکزی به تصویب رسید.
بر اساس مفاد این ابلاغیه، کارمزدهای جدید از تاریخ صدور لازمالاجراست و دریافت هرگونه وجه اضافه تحت عنوان کارمزد خدمات بانکی الکترونیکی خارج از چارچوب بخشنامه ممنوع اعلام شده است. همچنین بانکها مجازند برای برخی گروهها از جمله افراد تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد، شرکتهای دانشبنیان و سایر مشتریان، تخفیفهایی را در سقفهای تعیینشده اعمال کنند.
اصلاح نظام کارمزدی چکهای صیادی
یکی از محورهای اصلی این ابلاغیه، ساماندهی خدمات مربوط به چکهای صیادی است. بر اساس بخشنامه جدید، کارمزد ثبت یا انتقال چک در سامانههای غیرحضوری (موبایلبانک و اینترنتبانک) مبلغ 19 هزار ریال تعیین شده است.
این در حالی است که نرخ این خدمت در صورت مراجعه حضوری به شعب بانک، 96 هزار ریال خواهد بود. تفاوت قیمت میان این دو روش، نشاندهنده سیاستگذاری بانک مرکزی برای ترغیب مشتریان به استفاده از درگاههای الکترونیک است.
علاوه بر این، کارمزد واگذاری چک دیجیتال 12 هزار و 500 ریال تعیین شده و برای فرآیند صدور دسته چک، علاوه بر هزینههای عملیاتی، مبلغ 40 هزار ریال کارمزد ثابت از مشتری اخذ خواهد شد.
تغییر مدل محاسبه تراکنشهای انتقال وجه
در بخش انتقال وجه، نرخها از مبالغ ثابت به فرمولهای درصدی تغییر یافته است تا با ماهیت تراکنشها تناسب داشته باشد:
سامانه پایا: کارمزد انتقال وجه معادل 0.01 درصد مبلغ تراکنش با کف 4 هزار ریال و سقف 120 هزار ریال تعیین شده است.
سامانه ساتنا: کارمزد این سامانه 0.02 درصد مبلغ تراکنش تا سقف 500 هزار ریال است.
سامانه پل (پرداخت لحظهای): کارمزد این خدمت نیز 0.02 درصد مبلغ تراکنش با حداقل کف 8 هزار ریال تعیین شده است.
طبق ابلاغیه بانک مرکزی، کارمزد کارتبهکارت تا سقف یک میلیون تومان از 900 تومان به 1100 تومان افزایش یافته است. برای هر یک میلیون تومان مازاد نیز 350 تومان کارمزد دریافت میشود.
کارمزد احراز هویت غیرحضوری که در تعرفه قبلی 12500 تومان بهعلاوه هزینه استعلامات بود، حالا به 20 هزار تومان بهعلاوه هزینه استعلامات رسیده است.
کارمزد دریافت وجه نقد از خودپرداز بینبانکی همچنان 0.5 درصد مبلغ تراکنش تعیین شده، اما حداقل کارمزد آن از 200 به 300 تومان افزایش یافته است.
تعرفههای خدمات کارت و خدمات فیزیکی
در بخش کارتهای بانکی، هزینه صدور کارت هوشمند اعتباری 140 هزار ریال و کارتهای مغناطیسی 70 هزار ریال اعلام شده است. همچنین، برداشت وجه نقد از خودپردازها مشمول کارمزد 0.5 درصد مبلغ تراکنش (با حداقل 3 هزار ریال) است.
در حوزه کارتخوانها نیز، پذیرندگان فروشگاهی ملزم به پرداخت کارمزد دو ده هزارم (0.0002) مبلغ تراکنش خرید هستند که با رعایت حداقل 6 هزار و 400 ریال و حداکثر 64 هزار ریال برای هر تراکنش محاسبه میشود.
کارمزد دریافت وجه نقد از خودپرداز بینبانکی همچنان 0.5 درصد مبلغ تراکنش است، اما حداقل آن از 200 به 300 تومان افزایش یافته است.
دریافت 10 گردش آخر حساب در شعبه نیز مشمول 520 تومان کارمزد خواهد بود.
هزینههای خدمات تخصصی اعتباری
خدمات اعتبارات اسنادی داخلی (LC) نیز در این جدول دارای نرخهای مشخصی است؛ بهگونهای که بابت گشایش هر فقره اعتبار اسنادی مبلغ 576 هزار ریال و برای اصلاح یا تمدید آن، مبلغ 240 هزار ریال کارمزد دریافت میشود. همچنین خدمات مربوط به ضمانتنامههای بانکی، نظیر ابطال یا خاتمه اعتبار، مشمول کارمزد 108 هزار ریالی است.
هدفگذاری بانک مرکزی در نظام تعرفهگذاری
تحلیل کارشناسی این ابلاغیه نشان میدهد که بانک مرکزی در صدد کاهش بار ترافیکی شعب و هدایت عملیات بانکی به سمت بسترهای امن دیجیتال است. با واقعیسازی نرخ خدمات بانکی، بانکها قادر خواهند بود هزینههای نگهداری زیرساختهای الکترونیک را پوشش دهند.
این تغییرات ساختاری، علاوه بر افزایش شفافیت در صورتهای مالی بانکها، مانع از سلیقهای عمل کردن شعب در دریافت کارمزدها شده و هزینههای عملیاتی مشتریان را در صورت بهرهگیری از خدمات غیرحضوری، به حداقل میرساند.
