محمد قوچانی، روزنامه نگار و فعال سیاسی، اظهارات حداد عادل درباره پایان جدلهای انتخاباتی و سخنان علی مطهری، محمود واعظی و بهزاد نبوی درباره فضای سیاست خارجی را جزو مهمترین سخنان مطرح شده در جلسه پزشکیان با فعالان حوزههای مختلف می داند.
مشروح گفتوگوی وی را در ادامه بخوانید؛
****
* در این جلسه چه اتفاقاتی افتاد و چه ویژگیهای شاخصی داشت که تا این حد اهمیت پیدا کرد؟
اهمیت این جلسه در فراگیری آن نسبت به جناحهای سیاسی موجود در جمهوری اسلامی بود؛ چراکه هر دو جریان اصلاحطلب و اصولگرا در آن حضور داشتند. البته ضعف بزرگ جلسه تعریف نشدن «احزاب مستقل» بود؛ اینکه احزابی به جریانها وابسته نیستند، به اندازه کافی گویا و قابل دفاع نیست. در واقع هویت آنها تعریف نمیشود، اما وزن آنها معادل دو جریان دیگر شناخته میشود. به همین دلیل در بخشی از جلسه، حرفهایی زده شد که به نظر نمیرسد در جلسهای با این سطح بالای حضور مقامات عالیه کشور و احزاب بزرگ منطق داشته باشد. این موضوع به نوعی تلفیقی از نکات مثبت و منفی در کنار هم بود. سخنان حداد عادل یکی از مهمترین سخنان جلسه بود
اما اگر بخواهم از صحبتهای مطرحشده روایت کنم، یکی از مهمترین صحبتها، سخنان دکتر غلامعلی حدادعادل بود. ایشان کشاندن مباحثات انتخاباتی سال ۱۴۰۳ به میدانهای شهر و سوءاستفاده از موقعیت اجتماعی پس از جنگ به عنوان ابزاری علیه دولت را نپذیرفتند و با آن مرزبندی کردند. به نظر من این نکته بسیار مثبتی بود و پیامی که مخابره شد، در حقیقت تقدیر از دولت چه در دوره جنگ و چه پس از آن بود. علی مطهری گفت برای دیدار قالیباف با ونس نباید مانعتراشی کرد
همچنین مواضع آقای علی مطهری—به عنوان شخصیتی متعلق به جریان میانه—بهویژه در بخش سیاست خارجی بسیار روشن بود. ایشان بین مفهوم «انتقام» و «مذاکرات» فاصلهگذاری کردند و توصیه داشتند اگر آقای قالیباف و آقای ونس میتوانند با هم گفتگو کنند، نباید مانعتراشی کنیم؛ چراکه مذاکره به قول ایشان بدون معنا نیست و حتی میتواند کاملاً شفاف و علنی باشد، در حالی که انتقام یا هرگونه مجازات برای طرف مقابل نیز از کانال مجزای خودش دنبال میشود. واعظی گفت میانجیها سهم خود را از مذاکره برمیدارند؛ بهترین مسیر مذاکره مستقیم است
موضع دکتر محمود واعظی هم درباره مذاکرات و تأکیدشان بر «مذاکره مستقیم» به جای «مذاکره باواسطه» مهم بود؛ چراکه میانجیها در هر صورت سهم خودشان را از مذاکره برمیدارند و بهترین مسیر، گفتگو مستقیم است. ایشان تأکید داشتند که نباید با افراط در برخی مطالبات—مثل عوارض تنگه هرمز یا نوع حمایت از جنبش لبنان—اهداف اصلی مذاکره را برهم بزنیم. در مورد تفاهمنامه ایران و آمریکا بین اصلاحطلبان و اصولگرایان همدل بودند
از طرفی، یک همدلی ملموس میان مجموعه اصلاحطلبان و دولت و حتی بخشی از اصولگرایان درباره یادداشت تفاهم امضاشده میان ایران و آمریکا وجود داشت.
بهزاد نبوی چه گفت؟
عصاره این موضع را شاید مهندس بهزاد نبوی مطرح کرد؛ ایشان حتی اشاره کرد کسانی که با این یادداشت تفاهم مخالفت میکنند، دانسته یا ندانسته در حال کمک به دشمنان کشور هستند.
خود آقای رئیسجمهور هم موضع بسیار شفاف و علنی داشتند. ایشان بحث «جنگ بیپایان» را رد کردند و گفتند جنگ نمیتواند تا ابد ادامه داشته باشد و بالاخره باید به یک نقطه تفاهم برسد. در جلسه بحثهایی هم درباره رابطه نیروهای مسلح و مذاکرات مطرح شد که آقای پزشکیان از حمایت سپاه و نیروهای مسلح از روند مذاکرات سخن گفتند و این همدلی را توضیح دادند که نکته بسیار مهمی بود. پزشکیان اعلام آمادگی کرد جلسه با احزاب ادامه پیدا کند
اما ای کاش با شکلگیری یک نظام انتخاباتی حزبی، ما با چند جریان سیاسی شناسنامهدار و روشن مواجه بودیم تا حرفهای مشخصتری داشتند و میتوانستند راهکارهای بهتری در اختیار دولت قرار دهند. خود آقای پزشکیان هم اعلام آمادگی کردند که این جلسات به صورت موضوعی ادامه پیدا کند تا هرکس مدعی ارائه راهکار است، به دولت کمک کند. احتمالا مشکلی برای دیدار قالیباف و ونس نخواهد بود
* اشاره کردید، بخش مهمی از جلسه به سیاست خارجی و مذاکره مستقیم با آمریکا اختصاص داشت. موضع دقیق رئیسجمهور درباره مذاکره مستقیم یا دیدار احتمالی آقای ونس و آقای قالیباف چه بود؟
این مطلب پیشنهاد آقای علی مطهری بود و رئیسجمهور درباره آن اظهار نظری نکرد. شاید هم ضرورتی نداشته باشد که ایشان در برابر هر نظر ابراز میشود، ایشان حتماً موضع شفاف خود را بگوید. به نظر من در مسیر نهایی مذاکرات، اگر اطمینانی وجود داشته باشد که میتوانیم به نتیجه برسیم، احتمالاً مشکلی با این مسئله نخواهند داشت. البته همه دوستان متوجه هستند که تصمیمگیری در این باره بر عهده شورای عالی امنیت ملی بوده و هر تصمیمی در آنجا به تصویب خواهد رسید. البته من امیدوارم در دوره جدید شورای عالی امنیت ملی هم این راهبرد ادامه پیدا کند.
آیا آقای پزشکیان گزارشی از روند مذاکرات اخیر، روابط دیپلماتیک جدید یا اقدامات میانجیها ارائه دادند؟
نه بیشتر درباره ضرورتهای اصل مذاکرات و همان یادداشت تفاهمی که الان یک سند بینالمللی محسوب میشود صحبت شد. تأکید بر این بود که هر ایرادی هم وجود داشته باشد، در چارچوب همین یادداشت تفاهم قابل حل است. یکی از حضار گفت این جمع لزوما نماینده جامعه نیست و جامعه هم باید دیده شود
* طی سالهای اخیر، بخشی از جریانهای اجتماعی، اصلاحطلبان و اصولگرایان میانهرو تأکید داشتهاند که آقای پزشکیان همانطور که با طرف خارجی مذاکره میکند، باید طبق شعار «وفاق» خود با جامعه هم گفتگو کند. آیا در این نشست به مسائل داخلی و اجتماعی هم پرداخته شد؟
بله، در خصوص بحثهای حقوقی و حقوق بشری، یکی از حاضران اشاره کرد که این جمع الزاماً نماینده کل جامعه نیست و باید جامعه هم دیده شود. درباره این موارد صحبت شد، اما توجه داشته باشید که این جلسه، نشست احزاب سیاسی بود. انتظاری که از احزاب میرود، تقویت ارتباط با مردم، برعهده گرفتن نمایندگی جامعه و طراحی یک نظام ساختارمند است؛ نه اینکه شاهد تشتت حزبی باشیم. حالت ایدهآل این است که ما جلساتی تنها با حضور چهار یا پنج جریان سیاسی اصلی داشته باشیم.
* در نهایت، خروجی و دستاورد اصلی این جلسه چه بود؟
فکر میکنم خروجی اصلی این بود که احزاب سیاسی به راهکارهای عملی برای کمک به دولت فکر کنند و این نشستها بر اساس موضوعات کاملاً مشخص ادامه پیدا کند و به کارگروههایی برای حل مشکل تبدیل شود.
