روزنامه اعتماد نوشت: گاهی فردی که سالها با دانش، تخصص و اعتبار حرفهای برای خود سرمایه اجتماعی ساخته است، ناگهان برمبنای یک موضع، یک جمله یا حتی یک ارتباط قضاوت میشود.
ماجرای کنار گذاشتن عادل فردوسیپور از برنامه «نود» شبکه سه صداوسیما و محدودیتهایی که پس از آن با آن مواجه شد، صرفنظر از داوری درباره خود او، از همین زاویه قابل تأمل است.
واقعا چرا در مواجهه با سرمایههای اجتماعی، حذف و طرد به کار گرفته میشود؟ آدمهای خاکستری، حلقه اتصال جامعهاند. آنها میتوانند میان بخشهای مختلف جامعه و حاکمیت پل بزنند، سوءتفاهمها را کاهش دهند و مانع دوقطبی شوند. حکمرانی موفق، هنر مدیریت تفاوتهاست. جامعه قدرتمند، جامعهای نیست که همه افرادش مثل هم فکر کنند؛ جامعهای است که افراد متفاوت بتوانند در چارچوب قانون، کنار هم زندگی و فعالیت کنند. قانون همزمانی قدرت میآفریند که شفاف، عمومی و قابل دفاع باشد.
تصمیمهای مبهم، حتی اگر با نیت اصلاح گرفته شوند، میتوانند نتیجه معکوس داشته باشند، چون در ذهن جامعه این پرسش شکل میگیرد که آیا معیارها برای همه یکسان است یا نه. مساله البته فقط بستن برنامه «فوتبال ۳۶۰» یا عادل فردوسیپور نیست.
اینها تنها نمونههایی هستند که یک مساله بزرگتر را به ما یادآوری میکنند که حکمرانی چگونه با نیروهای میانی جامعه مواجه میشود. جامعه را نه افراطیترین موافقان میسازند و نه تُندترین مخالفان. ستونهای اصلی آن، همان آدمهای خاکستریاند که نقد میکنند، اما تعلق خود را از دست ندادهاند و هنوز میخواهند در چارچوب همین کشور اثرگذار باشند. اگر این گروه احساس کنند جایگاهی در عرصه عمومی ندارند، نخستین زیان آن متوجه خود حکمرانی خواهد شد.
هنر حکمرانی، تبدیل سرمایههای اجتماعی به مساله امنیتی یا سیاسی نیست. صریح بگویم؛ اشکهای عادل فردوسیپور را میلیونها نفر دیدند و با او همذاتپنداری کردند. در علم ارتباطات به این پدیده «انتقال عاطفه» میگویند؛ احساسی که از یک فرد فراتر میرود و به برداشت عمومی از یک نهاد یا یک نظام تصمیمگیری سرایت میکند. وقتی افکار عمومی احساس کند با یک شخصیت محبوب و خوشنام منصفانه رفتار نشده است، این احساس فقط …
