عبدالمجید معادیخواه طی سخنانی در مراسم روز اربعین دفتر مرحوم آیتالله العظمی یوسف صانعی با اشاره به آیات قرآن کریم که در قالب پرسش با مردم سخن میگویند، گفت: آیاتی مانند « هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمَالًا؟» نشان میدهد که قرآن برای مخاطب خود شأن و نقش قائل است و او را در گفتوگو مشارکت میدهد.
این فعال سیاسی اصلاحطلب بیاعتنایی به اصل مشارکت را یکی از آسیبهای مهم جامعه دانست و افزود: درباره اهمیت مشارکت سخن بسیار گفته شده، اما این اصل چنان نادیده گرفته شده است که گویی اساساً مطرح نبوده است. حتی شعارهایی مانند وفاق و اتحاد، بدون باور واقعی به مشارکت، معنای خود را از دست میدهند؛ زیرا گاهی کسانی که در عمل علیه اتحاد فعالیت میکنند، بیش از دیگران شعار اتحاد سر میدهند.
وی با اشاره به خطبه ۲۰۷ نهجالبلاغه اظهار داشت: امیرالمؤمنین(ع) در این خطبه، که در شرایط دشوار جنگ صفین ایراد شده، به حقوق متقابل مردم و حکومت میپردازد و تصریح میکند «و لکم علیّ مثل الذی لی علیکم». بر اساس این سخن، همانگونه که حاکم بر جامعه حقی دارد، مردم نیز از حقوقی برابر برخوردارند و حکومت موظف است این حقوق را رعایت کند. اگر چنین رابطهای در جامعه برقرار شود، بسیاری از نیکیهایی که آرزوی تحقق آنها را داریم، شکل خواهد گرفت.
معادیخواه تأکید کرد: تحقق این وضعیت با تصمیم یک فرد یا گروه امکانپذیر نیست؛ بلکه به مشارکت همه مردم نیاز دارد. اگر حتی یک نفر از این چرخه کنار گذاشته شود، به اندازه همان یک نفر، بخشی از بار تشکیل جامعه مطلوب بر زمین میماند. این فرهنگ مشارکت، ریشهای دینی دارد، هرچند ما به دلایل مختلف از آن فاصله گرفتهایم.
وی در ادامه با تفسیر آیه «وَ مِنَ النّاسِ مَن یَعبُدُ اللّهَ عَلی حَرفٍ» گفت: تعبیر «علی حرف» به معنای قرار گرفتن در لبه و حاشیه راه است. چنین فردی در حال محاسبه است که آیا در مسیر خداپرستی سودی برای او وجود دارد یا نه؛ اگر منفعتی ببیند، اطمینان پیدا میکند و اگر با دشواری روبهرو شود، «انقلب علی وجهه» و چهره واقعی خود را نشان میدهد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ادامه آیه «خَسِرَ الدُّنْیا وَالْآخِرَةَ» تأکید کرد: کسی که دین، خداپرستی، انقلاب یا جنگ را به ابزار تأمین منافع شخصی تبدیل کند، در نهایت دنیا و آخرت خود را با هم میبازد. خداپرستی نباید وسیله کسب و دکان و منفعتجویی باشد.
وی با اشاره به طبقهبندی گروههای مختلف مردم در سوره حج، از کسانی که مباحث دینی را بدون علم و آگاهی به ابزار جدل و درگیری تبدیل میکنند، انتقاد کرد و گفت: بخشی از مشکلات جامعه به کسانی بازمیگردد که از دین، سیاست، جنگ یا اصلاحات، دکان و وسیلهای برای منافع خود ساختهاند. جنگطلبی و منفعتجویی در جنگ، نمونهای از همین رفتار است. ما از خدا میخواهیم شر جنگ از سر مردم کوتاه شود، اما برخی از پایان جنگ ناراحت میشوند؛ زیرا زندگی و منافع آنان با جنگ گره خورده است.
معادیخواه تأکید کرد: راه امام حسین(ع) با جنگافروزی سازگار نیست. آن حضرت هنگام خروج از مدینه فرمود «إنی ما خرجتُ أشِراً و لا بطِراً … و لکن خرجتُ لطلب الإصلاح فی أمة جدی». بنابراین حرکت امام حسین(ع) نه از سر آشوبطلبی و قدرتطلبی، بلکه برای اصلاح در امت پیامبر(ص) بود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با گرامیداشت یاد مرحوم آیتاللهالعظمی یوسف صانعی گفت: یکی از قواعد مورد توجه ایشان، اصل «انصاف» بود. نمیتوان دین خدا را به بیانصافی متهم کرد؛ بر همین اساس، ایشان گاه فتواهایی ارائه میکردند که برای برخی پذیرفتنی نبود، اما این فتاوا خطشکنیهایی دقیق و درست به شمار میرفت.
