ممکن است گمان کنیم که دمای هوا در روزهای گرم سال بیش از آن میزانی است که سازمان هواشناسی اعلام میکند، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی نحوه اندازهگیری دمای هوا علاوه بر آن دمای احساسی را در چنین طرز فکری موثر میداند. احد وظیفه در این باره اظهار کرد: وقتی جسمی در معرض تابش آفتاب قرار میگیرد، میزان انباشت انرژی در آن جسم با گذشت زمان تغییر میکند و در نتیجه در معرض تابش مستقیم آفتاب نمیتواند عدد ثابتی را ارائه کند بنابراین دچار تغییر میشود. اگر جسمی در سایه قرار بگیرد و بعد آفتاب مستقیم بر آن بتابد، دمای آن بهطور مرتب تغییر میکند. دماسنجها قابلیت مدیریت این شرایط را ندارند.
وی درباره چگونگی اندازهگیری دما گفت: دماسنج در جعبهای به نام استیونسون اسکرین (Stevenson Screen) در دو متری سطح زمین قرار میگیرد. رنگ جعبه سفید است تا نور خورشید را بازتاب دهد. دیوارههای آن کرکرهای (لووردار) هستند تا هوا بهراحتی جریان داشته باشد. سقف جعبه نیز معمولاً دولایه است تا گرمای خورشید به داخل منتقل نشود. کف آن نیز دارای منافذی برای گردش هوا است.
وظیفه اضافه کرد: هدف از قرارگیری دماسنج در این جعبه آن است که دماسنج در معرض تابش مستقیم خورشید نباشد، از باران و برف محافظت و جریان طبیعی هوا در آن حفظ شود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی ادامه داد: استاندارد سازمان هواشناسی جهانی (WMO) تأکید میکند که سطح اطراف ایستگاه باید تا حد امکان نماینده منطقه باشد. اگر هدف اندازهگیری دمای یک شهر است، ایستگاه باید در مکانی باشد که شرایط معمول آن شهر را بازتاب دهد.
وی با اشاره به سایر روشهای اندازهگیری دما اظهار کرد: دمای خاک در لایههای مختلف اندازهگیری و معمولاً دماسنج یا حسگر جداگانه برای آن استفاده میشود. دماسنجهای ایستگاه کشاورزی دما و رطوبت را در ۱۰، ۲۰، ۳۰، ۵۰ و ۹۰ سانتی متری زیر زمین میسنجند.
وظیفه تاکید کرد: نکته مهم این است که سازمان جهانی هواشناسی (WMO) دمای رسمی هوا را همان دمای اندازهگیریشده در ارتفاع حدود ۲ متر میداند. اندازهگیریهای نزدیک سطح زمین و داخل خاک، اندازهگیریهای تخصصی هستند که بیشتر در هواشناسی کشاورزی، پیشبینی یخبندان و پژوهشها کاربرد دارند.
وی با اشاره به تفاوت دمای نزدیک سطح زمین با دمای اعلام شده از سوی سازمان هواشناسی اظهار کرد: انرژی آفتاب در سطح زمین جذب میشود یعنی منبع گرمایش هوا سطح زمین است و نه نور خورشید چون نور خورشید بهطور مستقیم هوا را به مقدار زیادی گرم نمیکند بلکه ابتدا سطح زمین (خاک، سنگ، آب، پوشش گیاهی و ساختمانها) را گرم میکند سپس سطح گرمشده، گرما را به هوای مجاور خود منتقل میکند بنابراین در روزهای گرم جسمی که به سطح زمین نزدیکتر است، معمولاً گرمای بیشتری را احساس یا ثبت میکند. به همین دلیل کودکان، حیوانات و گیاهان کوتاهقد بیشتر در معرض گرمای شدید نزدیک سطح زمین هستند.با این حال در هیچ نقطهای از دنیا تابش مستقیم آفتاب، مبنای اندازهگیری نیست.
وظیفه در پایان با اشاره به دمای احساسی گفت: وزش باد در زمستان و رطوبت در تابستان موجب میشود که احساس سرما و گرمای بیشتری کنیم و زمانی که میزان گرما بهحدی باشد که بدن نتواند از طریق تعریق، اندامهای داخلی را خنک نگه دارد، احساس گرمای بیشتری میکند.
