پژوهشگران دانشگاه ایالتی آیووا با استفاده از ماهی گورخری، دو عامل کلیدی را شناسایی کردهاند که سلولهای نابالغ خونی برای تبدیل شدن به گلبولهای سفید بالغ به آنها نیاز دارند. این کشف که در مجله معتبر سِل ریپورتس/ Cell Reports منتشر شده، میتواند روزنهای تازه برای درمان سرطان خون (لوسمی) بگشاید.
در مغز استخوان، سلولهای خونی نابالغ مانند دانشآموزانی هستند که مراحل تحصیل را یکی پس از دیگری طی میکنند تا به تخصص برسند؛ اما در برخی سرطانهای خون، این سلولها در نیمهراه متوقف میشوند. آنها نه به مرحله نهایی میرسند و نه کار مفیدی انجام میدهند؛ فقط بیوقفه تکثیر میشوند و فضای مغز استخوان را پر میکنند. دکتر راکل اسپین پالازون (Raquel Espin Palazon)، دانشیار ژنتیک و زیستشناسی سلولی در دانشگاه ایالتی آیووا، میگوید: این سلولها هرگز به پایان نمیرسند و به آنچه باید تبدیل شوند، تبدیل نمیشوند. کارکرد واقعی ندارند؛ بنابراین فقط تکثیر میشوند تا جایی که مغز استخوان را از کار میاندازند.
پروتئینی که کلید معماست
این پژوهش با یک سؤال ساده آغاز شد: چرا پروتئینی به نام پروگرانولین در گلبولهای سفید بزرگ (ماکروفاژها) بیش از هر سلول دیگری تولید میشود؟ این پروتئین در بیشتر گیاهان و جانوران وجود دارد و در رشد سلولی، التهاب و ترمیم بافت نقش دارد.
پژوهشگران برای پاسخ به این سؤال، از ماهی گورخری استفاده کردند، چون برخلاف پستانداران، این ماهی حاوی دو نوع از این پروتئین است و یکی از آنها فقط در سلولهای خونی فعال است. آنها دریافتند که این پروتئین برای تبدیل سلولهای نابالغ به گلبولهای سفید بالغ ضروری است. تصویر سلولهای سرطانی خون انسان، ثبتشده توسط دکتر راکل اسپین پالازون، دانشیار دانشگاه ایالتی آیووا
آزمایشی که مسیر پنهان را آشکار کرد
هنگامی که پژوهشگران این پروتئین را به سلولهای سرطانی انسان اضافه کردند، انتظار داشتند سلولها بالغ شوند؛ اما این اتفاق نیفتاد. آنها با بررسی مجدد ماهی گورخری دریافتند که برای بلوغ سلولها، علاوه بر این پروتئین، یک مسیر ارتباطی درونسلولی به نام JAK2/STAT3 نیز ضروری است. این مسیر مانند یک کانال انتقال پیام در سلول عمل میکند و در برخی سرطانها از جمله سرطان …