اگر به شما بگوییم اشکال زیر اسم دارند و نام یکی «بوبا» و دیگری «کیکی» است، فکر میکنید کدام یک کدام است؟
اگر شکل تیز را «کیکی» و شکل گردتر را «بوبا» مینامید، در گروه اکثریت قرار دارید.
این آزمایش روانشناسی جذاب اولین بار در دهه 1920 مطرح شد و اکثر افرادی که این سوال از آنها پرسیده میشود، صرف نظر از زبان یا الفبایی که برای صحبت کردن یا نوشتن استفاده میکنند، موافقند که «کیکی» شکل تیز و «بوبا» شکل گردتر است.
اکنون یک آزمایش جدید نشان میدهد که حتی میمونهای ماکاک نیز ظاهراً همین ارتباط را بین این اشکال و صداها برقرار میکنند.
محققان 9 میمون را که در منطقه حفاظتشده حیات وحش ماندای در سنگاپور زندگی میکنند، در این آزمایش شرکت دادند که شامل 8 میمون ماکاک دمدراز (Macaca fascicularis) و یک میمون ماکاک دمخوکی جنوبی(Macaca nemestrina) بود.
ابتدا محققان باید میمونها را برای شرکت در آزمایش آموزش میدادند. برای انجام این کار بدون ایجاد سوگیری، هر میمون را در مقابل دو فنجان که غذا زیر درب آن پنهان شده بود، قرار دادند. یکی از فنجانها خالی بود، در حالی که دیگری شکلی داشت که عناصر تیز و گرد را با هم ترکیب میکرد، در واقع به نوعی ترکیبی از بوبا و کیکی بود.
در این مرحله، هیچ صدایی پخش نشد. هنگامی که میمونها یاد گرفتند که فنجان با این شکل حاوی غذا است، به سمت آزمایش واقعی رفتند.
در مرحله بعد، دو فنجان دربدار با اشکال تیز یا گرد که معمولاً در آزمایش بوبا/کیکی وجود دارد، به آنها ارائه شد.
در این آزمایش، صدای ضبط شدهای از کلمه «بوبا» یا «کیکی» به طور مکرر در پسزمینه پخش میشد.
نویسندگان توضیح میدهند: هر میمون ۲۴ آزمایش را که به بخشهای کوتاه سهتایی تقسیم شده بودند، تکمیل کرد و موقعیت اشکال گرد و تیز و همچنین پخش بوبا و کیکی بین آزمایشها متعادل میشد.
این آزمایش به آنها اجازه داد تا ببینند میمونها در حضور این صداهای خاص چه انتخابی میکنند، اگرچه به آنها آموزش داده نشده بود که چه پاسخ خاصی «درست» است.
نتایج به طرز چشمگیری مشابه با نتایج آزمایشهای انجام شده روی انسانها بود. در بیشتر موارد، میمونها به طور خودجوش وقتی «بوبا» را شنیدند، درب با شکل گرد و وقتی «کیکی» را شنیدند، درب با شکل تیز را انتخاب کردند.
تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که این انتخابها با نرخی بالاتر از آنچه از تصادف انتظار داریم، رخ داده است.
نویسندگان خاطرنشان میکنند که مطابق با این اثرات خاص شرایط، احتمال انتخاب شکل گرد در هنگام شنیدن صدای بوبا تقریباً ۶ برابر بیشتر از کیکی بود.
مطالعات بیشتر با آزمودنیهای بیشتر برای به دست آوردن تصویر واضحتری از این پدیده مورد نیاز است و توجه به این نکته مهم است که این پژوهش هنوز از فرآیند علمی بررسی همتا عبور نکرده است.
با این حال، این نشانه اولیهای است که ممکن است حاکی از چیزی عمیقاً ذاتی در ارتباطاتی باشد که ما برای ایجاد زبان استفاده میکنیم و همچنین ممکن است بین انسانها و سایر نخستیسانان مشترک باشد.
پژوهشگران میگویند: این یافتهها با این ایده سازگار است که حداقل برخی از ارتباطات بین وجهی ممکن است بر اساس سوگیریهای ادراکی باستانی به ارث رسیده از یک جد مشترکِ دور باشند، نه اینکه فقط در انسانها فرگشت(تکامل) یافته باشند.
آنها میافزایند که این شواهد، سوال تکاملی را از اینکه آیا این اثر منحصر به انسان است یا خیر، به سمت اینکه این موارد چقدر در بین مهرهداران توزیع شدهاند، تغییر میدهد.
همانطور که گفته شد، این پژوهش هنوز مورد بررسی همتا قرار نگرفته و در یک مجله علمی منتشر نشده است. با این حال، نسخه پیش از چاپ آن در پایگاه bioRxiv موجود است.
