شرکت عمومی برق لیبی روز چهارشنبه اعلام کرد که پست انتقال برق با ولتاژ ۳۰/۱۱ کیلوولت هدف قرار گرفته و کاملاً سوخته و از مدار خارج شده است که این حادثه به نوبه خود موجب قطعی برق در بخشهای گستردهای از جنوب این شهر شده است.
این شرکت تاکید کرد که حملات و ناامنیهای اخیر در زاویه، تأثیر مستقیمی بر بخش برق داشته و خسارتهای سنگینی به تجهیزات شبکه وارد کرده است.
در همین رابطه، شرکت آمریکایی «جیای» (GE) کلیه فعالیتهای خود را در نیروگاه برق زاویه متوقف و تیمهای فنی خود را از این مجتمع خارج کرده است.
این شرکت برای بازگشت به فعالیت، وجود یک محیط کاری امن را شرط کرده است. شرکت عمومی برق لیبی هشدار داده که این اقدام، برنامههای تعمیر و نگهداری و راهاندازی مجدد واحدهای تولیدی را به تأخیر خواهد انداخت.
شایان ذکر است که جیای به تازگی و همزمان با برگزاری نشست انرژی لیبی در ژانویه ۲۰۲۶، همکاری خود با شرکت برق لیبی را در زمینه بازرسی و راهاندازی واحدهای نیروگاه زاویه آغاز کرده بود و خروج ناگهانی آن نشاندهنده شدت ناامنی در منطقه است.
نیروگاه برق زاویه هماکنون بیش از ۷۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید ۱۳۰۰ مگاواتی خود را از دست داده است و ادامه این روند میتواند مشکلات جدیتری برای تأمین برق این منطقه ایجاد کرده است.
این حادثه در حالی رخ میدهد که روزهای اخیر شاهد حملات پهپادی به مخازن سوخت در مجتمع نفتی زاویه بودهایم؛ مجتمعی که بزرگترین پالایشگاه فعال لیبی را در خود جای داده است.
بر اساس گزارش مؤسسه ملی نفت لیبی، یک پهپاد سقف مخزن گازوئیل شماره ۴/۴ متعلق به شرکت پالایش نفت زاویه را هدف قرار داد که منجر به آتشسوزی شد و تیمهای ایمنی موفق به مهار آن شدند.
همچنین مخزن ۴۰۲ لیتری متعلق به شرکت بازاریابی نفت بریگا که حاوی حدود ۴.۵ میلیون لیتر بنزین بود، مورد اصابت مستقیم قرار گرفت و به طور کامل تخریب شد.
این مؤسسه اعلام کرد که این پنجمین حمله از این نوع است که پس از ضربه قبلی به مخزن گازوئیل شماره ۴/۲ رخ میدهد. این حملات موجب توقف موقت پالایشگاه شده، هرچند تاکنون تلفات جانی نداشته است.
مؤسسه ملی نفت هشدار داده که در صورت ادامه حملات به تأسیسات انرژی، ممکن است ناچار به اعلام وضعیت «فورس ماژور» و توقف کامل فعالیت پالایشگاه زاویه شود.
نکته قابل تأمل، فعالیت گسترده شرکتهای آمریکایی در مجتمع زاویه و تأسیسات نفتی لیبی است.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، در ژانویه ۲۰۲۶، لیبی قراردادی ۲۵ ساله به ارزش بیش از ۲۰ میلیارد دلار با شرکتهای آمریکایی کونوکو فیلیپس و شورون برای افزایش تولید نفت امضا کرد.
همچنین در نشست انرژی لیبی در ژانویه ۲۰۲۶، ۱۷ شرکت بزرگ آمریکایی از جمله جیای، بیکر هیوز، هالیبرتون و سایر غولهای انرژی حضور داشتند.
این در حالی است که برخی تحلیلگران معتقدند حملات اخیر پهپادی به تأسیسات نفتی و برق زاویه، میتواند با هدف تضعیف حضور شرکتهای خارجی به ویژه شرکتهای آمریکایی در این مجتمع حیاتی صورت گرفته باشد؛ چراکه خروج این شرکتها، عملاً بهرهبرداری و نگهداری از تأسیسات را با اختلال جدی مواجه میکند و عملاً کنترل میدانهای نفتی را به گروههای مسلح محلی یا دولتهای رقیب میدهد.
شهر الزاویه در ۴۸ کیلومتری غرب طرابلس با جمعیتی حدود ۲۰۰ تا ۲۹۰ هزار نفر، چهارمین شهر بزرگ لیبی و میزبان بزرگترین پالایشگاه فعال این کشور با ظرفیت ۱۲۰ هزار بشکه در روز است که حدود یکچهارم سوخت داخلی را تأمین میکند.
این شهر به دلیل داشتن نیروگاه برق، مخازن سوخت و بندر نفتی، نقشی حیاتی در تأمین انرژی و درآمدهای ارزی لیبی ایفا میکند؛ بهگونهای که صادرات نفت خام از ترمینال زاویه که از طریق خط لوله به میدان نفتی شراره متصل است، روزانه حدود ۱۲۰ هزار بشکه نفت را به بازارهای جهانی روانه میکند و هرگونه اختلال در این مجتمع، ضمن کاهش صادرات و درآمدهای ارزی، میتواند به بحران سوخت در بازار داخلی منجر شود.
خبرگزاری آلمان به نقل از منابع محلی در لیبی گزارش دادهاند که استفاده از پهپادها توسط گروههای مسلح در لیبی، نشاندهنده یک تحول امنیتی خطرناک است که میتواند دامنه حملات را به سایر تأسیسات حیاتی و غیرنظامی گسترش دهد.
مجتمع نفتی زاویه که شامل پالایشگاه زاویه است، یکی از تأسیسات حیاتی در سیستم انرژی لیبی محسوب میشود و بخش نفت به عنوان منبع اصلی درآمد این کشور، بخش مهمی از نیازهای سوخت بازار داخلی را تأمین میکند.
بر اساس گزارشها، حملات اخیر به تأسیسات نفتی لیبی در حالی تشدید شده که این کشور با بحران طولانیمدت سیاسی و امنیتی دستوپنجه نرم میکند.
اختلال در فعالیت بزرگترین پالایشگاه کشور در زاویه که روزانه حدود ۱۲۰ هزار بشکه نفت خام را فرآوری میکند، میتواند به کمبود سوخت در بازار داخلی و کاهش صادرات منجر شود و درآمدهای ارزی دولت را با کاهش مواجه کند. لیبی با داشتن بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت در آفریقا، به شدت به درآمدهای نفتی برای تأمین بودجه خود وابسته است و هرگونه اختلال در این بخش، پیامدهای جدی برای اقتصاد وابسته به نفت این کشور به همراه خواهد داشت.
در تحولی همزمان با حملات به تأسیسات نفتی و برق زاویه، سلسلهای از تحولات امنیتی، سیاسی و اقتصادی در لیبی موجب موج گستردهای از پرسشها در شبکههای اجتماعی شده است.
ترور سرتیپ فوزی منصوری، فرمانده دستگاه اطلاعات نظامی لیبی در بنغازی، حمله به تأسیسات نفتی در شهر زاویه، تعطیلی ساختمان شهرداری قصر الاخیار و استعفای ناجی عیسی، رئیس بانک مرکزی لیبی، همگی در یک بازه زمانی رخ دادهاند.
همزمانی این رویدادها در مناطق مختلف کشور، همزمان با ادامه شکاف سیاسی و تعدد گروههای مسلح، نگرانیها از بازگشت تنشهای امنیتی را افزایش داده است. این تحولات شهروندان لیبیایی را به این پرسش وا داشته که آیا این وقایع جدا از یکدیگر هستند یا نشاندهنده تحولی گستردهتر در صحنه سیاسی و امنیتی لیبی میباشند.
