مقامات آمریکایی گفتند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا چند هفته بود زمینهسازی میکرد تا در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز از سوی تهران، پیروزی در جنگ با ایران را اعلام کند و حتی بهطور غیرعلنی به دستیاران ارشد خود گفته که حاضر است بدون توافق هستهای از درگیری خارج شود.
در صورت صحت ادعای این مقامات آمریکایی، تصمیم ترامپ عقبنشینی قابل توجهی از اهدافی است که با آن جنگ تجاوزکارانه و غیرقانونی علیه ایران را در فوریه ۲۰۲۶ آغاز کرد که شامل برچیدن برنامه هستهای ایران، نابودی برنامه موشکی ایران و تغییر نظام بود. طبق گزارشهای رسانهای، ترامپ که در دستیابی به این اهداف ناکام مانده و با فشارهای سیاسی و اقتصادی ناشی از بسته ماندن تنگه هرمز مواجه است، اکنون با متغیر جدیدی برای پایان دادن به جنگ مواجه است که برای او تحقیر راهبردی محسوب میشود.
روزنامه وال استریت ژورنال با اشاره به شروط اعلامی دبیر شورای عالی امنیت ملی برای بازگشایی تنگه هرمز گزارش داد: تحقق هدف تازه و محدودشده ترامپ وقتی دشوارتر شد که ایران روز شنبه بالاترین بهای خود را برای اجازه به تردد آزاد در این آبراه مطرح کرد و خواستار پرداخت میلیاردها دلار غرامت از سوی آمریکا، خروج نیروهای آمریکایی از منطقه، پایان محاصره دریایی آمریکا و موارد دیگر شد.
این زنجیره سریع وقایع نشان میدهد که گزینههای ترامپ برای خروج از درگیری بار دیگر محدود شده است. ترامپ بارها تهدید به تشدید گسترده حملات غیرقانونی علیه ایران کرده و سپس از آن عقبنشینی کرده است. اما هرجومرج اخیر در مذاکرات نشان داد که تهران برای جنگی طولانی و فرسایشی آماده است.
مونا یاکوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشنگتن معتقد است که مواضع سرسختانه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز «یافتن راهی آبرومندانه برای خروج از جنگ را برای رئیسجمهور آمریکا به طور فزایندهای دشوارتر میکند.»
گرگوری برو، کارشناس ایران در شرکت مشاوره گروه اوراسیا با اشاره به مواضع ایران در این باره مدعی شد: «ایرانیها کاملا باور دارند که ترامپ خواهان خروج از جنگ است و روی بازگشایی تنگه متمرکز شده؛ به همین دلیل است که مواضع سختگیرانهای در پیش گرفتهاند». نقض تعهدات آمریکا در یادداشت تفاهم پایان جنگ و بسته شدن دوباره تنگه هرمز
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز گذشته با اشاره به نقض تعهدات آمریکا در تفاهمنامه اخیر و متوقف شدن روند مذاکرات تهران-واشنگتن برای نهایی کردن توافق پایان جنگ گفت: «واسطهها همچنان تلاش میکنند زمینههای لازم برای ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا را فراهم کنند. از نظر ما تا موارد نقض یادداشت تفاهم به پایان نرسد و آمریکا آنچه را نقض کرده، جبران نکند، امکان شروع مجدد مذاکرات وجود ندارد.»
رسانه آمریکایی در همین راستا نوشته «ترامپ سعی کرد مذاکرات هستهای را بهعنوان بخشی از مذاکرات گستردهتر با ایران بگنجاند اما این کار بسیار دشوار شد و باعث شد کاخ سفید در هفتههای اخیر بیشتر بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز شود.»
ارتش تروریستی آمریکا از روزهای اول آتشبس با نقض تعهدات خود اقدام به محاصره غیرقانونی بنادر ایران کرده است. اگرچه این محاصره ذیل یادداشت تفاهم پایان جنگ میان ایران و آمریکا لغو شد اما مدتی بعد به دلیل پاسخ نظامی ایران به نقض بند ۵ تفاهمنامه از سوی واشنگتن که صراحتا مقرر داشته هرگونه تردد از تنگه هرمز باید با ترتیبات ایرانی انجام شود، آمریکا دوباره آن را اعمال کرد.
نیروهای مسلح ایران این شرارت را توسعه جنگ در منطقه دانسته و تاکید کردهاند پاسخ مقتدرانه به آن تا زمان پابرجا بودن تهدیدها ادامه خواهد یافت.
در همین حال، طی روزهای گذشته مذاکراتی با عمان به عنوان میانجی و کشور ساحلی در تنگه هرمز درباره حلوفصل وضعیت تردد از این آبراه با حفظ حق حاکمیت ایران انجام شده است که به گفته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، «با تمرکز بر تعیین مسیرهای رفت و برگشت ایمن برای کشتیها در حال پیگیری است؛ مسیری که ضمن تأمین حقوق حاکمیتی، ملاحظات امنیت ملی ایران و عمان را نیز مدنظر قرار دهد.»
وزیر امور خارجه ایران روز گذشته درباره آخرین وضعیت مذاکرات با عمان گفت: «مذاکرات ما با عمان درباره تعیین مسیرهای دریایی جدید در تنگه هرمز است و این مذاکرات بهخوبی پیش رفته و میتوانم بگویم در مراحل پایانی قرار داریم. قرار است مسیرهای قدیمی که وجود داشتهاند با مسیرهای جدید جایگزین شوند و اکنون کار روی نقشهها توسط متخصصان در حال انجام است.»
اگرچه عراقچی تاکید کرد که توافق احتمالی با عمان درباره مسیرهای دریایی به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست و این امر «منوط به تحقق یکسری شرایط دیگر است که این موارد نیز از طریق واسطهها منتقل شده است.» اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد او به دنبال خروج از جنگ است اما گزینههایش به طور فزایندهای محدودتر میشود
روزنامه وال استریت ژورنال در ادامه درباره گزینههای محدود ترامپ در مواجهه با پیامدهای بسته ماندن تنگه هرمز نوشت: توانایی ایران در مختل کردن تردد از این آبراه از طریق حملات موشکی و پهپادی پراکنده، اهرم فشاری قدرتمند برای این کشور بوده و بازارهای جهانی نفت را برهم زده است. ترامپ در هفتههای اخیر بارها اعلام کرده که تنگه هرمز کاملا باز است اما هر یک از این وعدهها زودهنگام از آب درآمده است. اکنون با کمتر از سه ماه تا انتخابات میاندورهای و قیمت بالای بنزین در آمریکا و کشورهای دیگر ترامپ همچنان به دنبال راهی است تا به مردم آمریکا بگوید که در جنگ پیروز شده است.
رئیسجمهور آمریکا روز جمعه در صفحه خود در تروث سوشال مدعی شد که حتی بدون توافق هستهای نیز پیروزی به دست آمده است و لینک مقالهای را با عنوان «دونالد ترامپ جنگ ایران را برد» به اشتراک گذاشت.
یکی از مقامات کاخ سفید مدعی شده است که آمریکا تمام اهداف نظامی خود را علیه ایران محقق کرده است. این مقام گفت که تمرکز ترامپ اکنون بر تضمین جریان انرژی جهان از طریق تنگه هرمز است و در صورت هدفگیری بیشتر کشتیها توسط ایران، گزینههای نظامی را حفظ میکند.
مقامات یادشده افزودند که ترامپ در هفتههای اخیر بهطور غیرعلنی به دستیاران ارشد خود گفته است که پس از حملات متجاوزانه به تاسیسات هستهای ایران در اصفهان، فردو و نطنز در سال گذشته، تهران احتمالا قادر به احیای فعالیتهای هستهای خود در دوران ریاستجمهوری او نخواهد بود.
به نوشت وال استریت ژورنال، ترامپ همچنین در جلسات اخیر مدعی شده است که تواناییهای اطلاعاتی آمریکا احتمالا هرگونه تلاش ایران برای بازسازی این تاسیسات یا ساخت پنهانی بمب را شناسایی خواهد کرد و او مطمئن است که تهدید حملات بیشتر آمریکا بهعنوان یک بازدارنده پایدار عمل خواهد کرد. مقامات یادشده به این روزنامه گفتند که اگر آمریکا بتواند برنامه هستهای را مهار کند و تردد در تنگه هرمز از سر گرفته شود، ترامپ به احتمال زیاد آتشبس فعلی را بهطور نامحدود تمدید خواهد کرد. آنها افزودند که در صورت بازگشایی کامل تنگه توسط تهران، انتظار میرود ترامپ محاصره نظامی بنادر ایران را نیز لغو کند.
یکی از پیچیدگیهای بزرگ برای دولت ترامپ، موضوع پول است. ایران علاوه بر توافق برای آزادسازی داراییهایش در سراسر جهان، خواستار میلیاردها دلار غرامت جنگی است. ترامپ گفته که کاخ سفید اجازه نمیدهد پول مالیاتدهندگان به ایران برود، اگرچه بدون آزادسازی احتمالا مشروط برخی داراییها توسط آمریکا دستیابی به توافق بعید به نظر میرسد. همچنین در مورد این که آیا آمریکا باید معافیتهایی برای فروش نفت ایران در بازار آزاد صادر کند، اختلاف نظر وجود دارد.
با این وجود، وال استریت ژورنال در بخش پایانی این مطلب نوشته «اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد که او به دنبال راهی برای خروج است». ترامپ روز پنجشنبه در جمع خبرنگاران مدعی شد که محاصره بنادر ایران توسط آمریکا به معنای این است که تنگه هرمز اکنون به نوعی باز است، اگرچه او اذعان کرد که تهران همچنان میتواند با موشکها، پهپادها و مینها به کشتیهای متخلف که از تردد از مسیر ایمن اعلامشده از سوی ایران اجتناب میکنند، آسیب برساند. او همچنین گفت که ذخایر اورانیوم ایران در محل تاسیسات بمبارانشده یک مسئله بیاهمیت است.
