سالهاست که بنزین در ایران به یکی از مهمترین موضوعات اقتصاد کشور تبدیل شده است. هرگونه بحث و اقدام درباره اصلاح قیمت آن، علاوه بر آثار اقتصادی، با پیامدهای اجتماعی، معیشتی و حتی امنیتی همراه است. در حالی که ایران با اجرای نظام سهمیهبندی و قیمتگذاری چند نرخی، بنزین را با نرخی به مراتب پایینتر از ارزش اقتصادی و قیمتهای رایج در کشورهای همسایه عرضه میکند، رشد مصرف داخلی، افزایش بار مالی یارانههای پنهان و تداوم قاچاق سوخت، بار دیگر موضوع اصلاح سیاستهای قیمتی را به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری تبدیل کرده است. از سوی دیگر، تجربه کشورهای منطقه نشان میدهد حتی اقتصادهای نفتخیزی مانند عربستان سعودی، امارات، کویت، عمان و بحرین نیز اگرچه در موارد معدودی با یارانه انرژی از مصرفکنندگان حمایت میکنند، اما عمدتاً از نظام قیمتگذاری تک نرخی استفاده میکنند و قیمت خرده فروشی بنزین در آنها فاصله قابل توجهی با قیمتهای رایج در ایران دارد.
این اختلاف قیمت، انگیزه اقتصادی قدرتمندی برای قاچاق سوخت به ویژه در مرزهای شرقی و غربی کشور ایجاد کرده و هزینههای سنگینی را بر اقتصاد ایران تحمیل میکند.
این تحلیل با مرور قیمت تقریبی خرده فروشی بنزین در کشورهای همسایه، بررسی مفهوم قیمت اقتصادی بر مبنای فوب خلیج فارس، تحلیل یارانه پنهان بنزین و واکاوی ارتباط میان شکاف قیمتی و قاچاق سوخت، تلاش میکند تصویری مبتنی بر داده از وضعیت کنونی ارائه دهد و نشان دهد چرا سیاستگذاری در بازار بنزین، فراتر از تعیین یک قیمت، به مجموعهای از ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و امنیتی گره خورده است. مقایسه قیمت هر لیتر بنزین در ایران و کشورهای منطقه
مقایسه قیمت خرده فروشی بنزین در کشورهای همسایه نشان میدهد ایران همچنان فاصله قابلتوجهی با سایر کشورهای منطقه دارد. بر اساس آخرین دادههای منتشرشده از پایگاه GlobalPetrolPrices، قیمت هر لیتر بنزین در کشورهایی مانند عربستان سعودی و عمان حدود ۰.۶۲ دلار، در امارات و بحرین حدود ۰.۶۵ دلار، در کویت حدود ۰.۳۴ دلار و در ترکیه بیش از ۱.۳ دلار است. در پاکستان نیز هر لیتر بنزین حدود ۰.۹ دلار و در ارمنستان بیش از ۱.۳ دلار قیمت دارد.
این در حالی است که بنزین سهمیهای در ایران با قیمت ۱۵۰۰ تومان و بنزین آزاد با نرخ ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ …
