حمله هوایی رژیم صهیونیستی به پایگاه نظامی «ابوالظهور» در حومه ادلب، صرفا یک عملیات نظامی محدود نیست؛ این حمله را باید در چارچوب رقابت فزاینده اسرائیل و ترکیه بر سر آینده سوریه و همچنین تلاش تلآویو برای حفظ برتری امنیتی خود در این کشور تحلیل کرد.
پایگاه ابوالظهور که حدود ۷۰ کیلومتر با مرز ترکیه فاصله دارد، از سال ۲۰۱۳ دیگر کارکرد نظامی سابق خود بهعنوان فرودگاه را نداشته است. با این حال، موقعیت جغرافیایی آن در شمال غرب سوریه، نزدیکی به ترکیه و امکان استفاده مجدد از آن، این پایگاه را به نقطهای حساس در معادلات امنیتی منطقه تبدیل کرده است.
آنچه اهمیت این حمله را بیشتر میکند، ادعای بنیامین نتانیاهو درباره احتمال استقرار نیروهای ترکیه در این پایگاه است. نخستوزیر اسرائیل مدعی شده که تلآویو پیشتر به دمشق هشدار داده بود استقرار نیروهای ترکیه در ابوالظهور را تهدیدی علیه امنیت خود میداند.
از این منظر، هدف اسرائیل تنها جلوگیری از حضور نظامی ترکیه در یک پایگاه سوری نیست؛ بلکه تلآویو میخواهد نشان دهد که تغییر آرایش نظامی در سوریه، حتی اگر با مشارکت یک کشور عضو ناتو مانند ترکیه انجام شود، بدون در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی اسرائیل امکانپذیر نیست.
ابوالظهور؛ نقطه تلاقی منافع اسرائیل و ترکیه
سوریه طی سالهای اخیر به عرصهای برای برخورد منافع بازیگران مختلف تبدیل شده است. در این میان، ترکیه تلاش دارد نفوذ خود را در شمال سوریه حفظ و تثبیت کند، در حالی که اسرائیل به دنبال ایجاد محدودیت برای حضور و نفوذ بازیگرانی است که آنها را تهدیدی علیه امنیت خود میداند.
در چنین شرایطی، استقرار احتمالی نیروهای ترکیه در ابوالظهور میتواند از نگاه تلآویو معادلات موجود را تغییر دهد. به همین دلیل، اسرائیل با یک حمله نظامی تلاش کرده است پیش از تثبیت چنین حضوری، پیام روشنی به دمشق و آنکارا ارسال کند.
چرا آمریکا از حمله اسرائیل ناراضی است؟
نکته مهم دیگر، واکنش منفی واشنگتن به این حمله است. تام باراک، فرستاده آمریکا، حملات اسرائیل را «تشدید غیرضروری» توصیف کرده و نسبت به پیامدهای آن برای ثبات منطقه هشدار داده است.
این واکنش نشان میدهد که واشنگتن لزوما با تمام اقدامات نظامی اسرائیل همراه نیست؛ بهویژه زمانی که چنین اقداماتی میتواند به درگیری مستقیمتر میان اسرائیل و ترکیه منجر شود یا روندهای دیپلماتیک مرتبط با آینده سوریه را تحت تأثیر قرار دهد.
در واقع، آمریکا اکنون با یک معادله پیچیده روبهرو است: از یک سو متحد راهبردی خود یعنی اسرائیل را در منطقه حمایت میکند و از سوی دیگر نمیخواهد رقابت تلآویو و آنکارا بر سر سوریه به یک بحران جدید تبدیل شود.
پیام اصلی حمله به دمشق و آنکارا
حمله به ابوالظهور را میتوان بیش از آنکه صرفا یک حمله به یک پایگاه نظامی دانست، پیامی سیاسی- امنیتی به سوریه و ترکیه تلقی کرد.
اسرائیل با این اقدام درصدد است محدودهای از خطوط قرمز امنیتی خود را در سوریه تعریف کند و مانع از شکلگیری ترتیبات نظامی جدیدی شود که بدون هماهنگی یا رضایت تلآویو شکل میگیرند.
در طرف مقابل، ترکیه نیز بهدنبال آن است که نقش خود را در سوریه، بهویژه در مناطق شمالی، تثبیت کند. بنابراین، ابوالظهور میتواند به نمادی از برخورد دو رویکرد متفاوت تبدیل شود: ترکیه بهدنبال گسترش نفوذ و تقبیت حضور خود در سوریه است و اسرائیل تلاش میکند مانع شکلگیری یک آرایش امنیتی جدید در اطراف خود شود.
از همین رو، اهمیت حمله اخیر فراتر از خود پایگاه ابوالظهور است؛ چراکه این حمله نشان میدهد رقابت بر سر آینده سوریه وارد مرحلهای شده که حتی تحرکات نظامی ترکیه نیز میتواند با واکنش مستقیم اسرائیل مواجه شود.
