درحالی که پنتاگون مدعی است زرادخانه آمریکا همچنان از عمق ذخایر استراتژیک برخوردار است، اما کارشناسان آمریکایی و منتقدان نظامی ترامپ با استناد به کاهش ذخایر ۳۸ درصدی موشکهای تاد، کاهش ۶۵ درصدی موشکهای پاتریوت، افزایش ۱۰ برابری مصرف تاماهاوک نسبت به خرید آن در یکسال میگویند؛ صنعت دفاعی این کشور در حال به نفس افتادن است، به ویژه که آمریکا همزمان در جنگ بیهوده ای علیه ایران، حمایت از اوکراین و رژیم صهیونیستی ذخایر استراتژیک آمریکا را به باد داده است. روزنامه واشنگتنپست در تازهترین گزارش خود در هشتم اوت(۱۷ مرداد) نوشت پنتاگون از شرکتهای تسلیحاتی خواسته است تولید سلاح را به شکل چشمگیری افزایش دهند و برای تسریع تحویل تسلیحات حیاتی، برنامههای خود را حداکثر ظرف ۲۱ روز ارائه کنند. این درخواست در شرایطی مطرح شده که ذخایر برخی سامانههای مهم آمریکا به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
بر اساس این گزارش ، آمریکا تنها در ماه نخست جنگ بیش از ۸۵۰ موشک کروز تاماهاوک، بیش از هزار رهگیر پاتریوت و تاد و بیش از هزار و ۳۰۰ موشک بالستیک تاکتیکی ارتش را مصرف کرده است.
کدام تسلیحات بیشتر تحت فشار قرار گرفتهاند؟
یکی از اصلیترین نگرانیها مربوط به موشکهای رهگیر پدافند هوایی است. مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا CSIS برآورد کرده است که موجودی موشکهای پاتریوت آمریکا از حدود ۲ هزار و ۳۳۰ فروند پیش از آغاز جنگ به حدود ۷۵۹ تا ۸۲۷ فروند کاهش یافته است؛ یعنی دستکم حدود ۶۵ درصد کاهش.
ذخایر موشکهای تاد نیز از حدود ۴۵۲ فروند به حدود ۲۳۴ تا ۲۷۸ فروند رسیده که نشاندهنده کاهش دستکم ۳۸ درصدی است. این مرکز هشدار داده است که کاهش ذخایر میتواند ارتش آمریکا و متحدانش را مجبور کند در زمان مقابله با پاسخ موشکی ایران، انتخابهای سختتری انجام دهند.
در بخش تسلیحات تهاجمی نیز وضعیت نگرانکننده توصیف شده است. رویترز چهارم اوت گزارش داد که آمریکا در جریان جنگ با ایران تقریبا تمام ذخایر موشکهای دوربرد دقیق خود، از جمله موشکهای سامانه موشک تاکتیکی ارتش و موشکهای تهاجم دقیق، را مصرف کرده است. این موشکها هرکدام ارزش بسیار بالایی دارند و تولید آنها نیز به سرعت قابل افزایش نیست.
نیویورکتایمز نیز پیشتر گزارش داده بود که آمریکا بیش از هزار موشک تاماهاوک و بیش از هزار و ۳۰۰ موشک رهگیر پاتریوت مصرف کرده است. به نوشته این روزنامه، میزان مصرف تاماهاوکها در مدت جنگ تقریبا معادل ۱۰ برابر تعداد موشکهایی بوده که پنتاگون در یک سال خریداری میکند.
موافقان: مشکل واقعی و راهبردی است
موافقان این گزارشها میگویند مساله صرفا کم شدن تعداد سلاحهای موجود در انبارها نیست، بلکه سرعت مصرف در مقایسه با سرعت تولید اهمیت دارد.
مارک کانسیان و کریس پارک از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی هشدار دادهاند که کاهش ذخایر پدافندی میتواند در کوتاهمدت و میانمدت بر آمادگی آمریکا برای جنگ احتمالی با چین در منطقه اقیانوس آرام تاثیر بگذارد. دلیل این نگرانی آن است که آمریکا برای مقابله با موشکهای بالستیک، جایگزینهای محدودی برای سامانههای پاتریوت و تاد دارد.
از نگاه این کارشناسان، اگر یک جنگ پنجماهه با ایران توانسته بخش بزرگی از ذخایر برخی موشکهای پیشرفته آمریکا را مصرف کند، جنگی بسیار بزرگتر با قدرتی مانند چین میتواند فشار بسیار شدیدتری بر ذخایر تسلیحاتی وارد کند.
گزارش نیویورکتایمز نیز بر این مساله تاکید دارد و میگوید جایگزینی برخی از این تسلیحات نه در چند ماه، بلکه در طول چند سال امکانپذیر خواهد بود.
برای نمونه، تولید سالانه موشکهای پاتریوت پیش از برنامههای افزایش تولید حدود ۶۵۰ فروند بود و شرکت سازنده قصد دارد این رقم را به حدود ۲ هزار فروند در سال برساند؛ اما افزایش ظرفیت تولید موشک، موتورهای راکتی و سایر اجزای پیچیده به سرعت امکانپذیر نیست.
مخالفان: آمریکا هنوز زرادخانهای عظیم دارد
در مقابل، دولت ترامپ و مقامهای پنتاگون با تعبیر «خالی شدن زرادخانه آمریکا» مخالف هستند.
دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا اخیرا در واکنش به گزارشهای مربوط به کمبود مهمات اعلام کرد آمریکا «مقادیر بسیار زیادی» مهمات در اختیار دارد و حجم زیادی از تسلیحات نیز در حال تولید و انتقال به آمریکا است. مقامهای پنتاگون نیز گفتهاند ارتش این کشور همچنان توانایی انجام عملیات نظامی مورد نیاز خود را دارد.
شان پرنل سخنگوی ارشد پنتاگون نیز تاکید کرده است که ارتش آمریکا همچنان «زرادخانهای عمیق» از توانمندیهای نظامی در اختیار دارد و عملیات مختلف خود را با موفقیت اجرا کرده است. بنابراین از دید دولت آمریکا، بحث اصلی «تمام شدن سلاحها» نیست، بلکه لزوم بازسازی و افزایش ذخایر پس از مصرف گسترده مهمات است.
از این منظر، مقامهای آمریکایی معتقدند گزارشهای رسانهای ممکن است تفاوت میان «کاهش ذخایر یک نوع خاص از موشک» و «تمام شدن تسلیحات ارتش آمریکا» را نادیده بگیرند. آنها بر این باورند که آمریکا همچنان هزاران نوع سامانه، بمب، موشک، هواپیما و مهمات در اختیار دارد و کاهش ذخایر چند سامانه خاص به معنای از بین رفتن توان نظامی این کشور نیست.
چرا پنتاگون با وجود این تکذیبها تولید را افزایش میدهد؟
رسانه های آمریکایی این سوال را مطرح کرده اند؛ اگر ذخایر آمریکا واقعا در وضعیت بحرانی نیست، چرا پنتاگون از شرکتهای تسلیحاتی خواسته است ظرف ۲۱ روز برنامه افزایش تولید ارائه کنند؟
پاسخ پنتاگون این است که افزایش تولید بخشی از یک برنامه گستردهتر برای بازسازی پایه صنعتی دفاعی آمریکا است؛ برنامهای که حتی پیش از جنگ ایران آغاز شده بود. با این حال، واشنگتنپست گزارش داده است که فشار جنگ باعث شده این برنامه با سرعت بسیار بیشتری دنبال شود.
پنتاگون همچنین قراردادهایی برای افزایش تولید موشکهای پاتریوت و تاد دنبال کرده و شرکت لاکهید مارتین قراردادی به ارزش حداکثر ۵۸.۶ میلیارد دلار برای افزایش تولید موشکهای پاتریوت دریافت کرده است. مشکل اینجاست که اجرای بخش قابل توجهی از برنامههای افزایش تولید به تامین بودجه از سوی کنگره وابسته است.
مساله بزرگتر؛ جنگ همزمان در چند جبهه
نگرانی اصلی منتقدان این نیست که آمریکا امروز بدون موشک یا مهمات باقی مانده است بلکه موضوع این است که ذخایر موجود برای جنگهای طولانیمدت و همزمان طراحی نشدهاند.
آمریکا طی سالهای اخیر علاوه بر جنگ ایران، حجم زیادی از تسلیحات را برای اوکراین و رژیم اسرائیل نیز تامین کرده است. جنگ ایران مصرف تسلیحات پیشرفته را به سطحی رسانده که ظرفیت تولید فعلی صنعت دفاعی آمریکا به آسانی نمیتواند آن را جبران کند.
واشنگتنپست در ماه مه (اردیبهشت ماه) نیز گزارش داده بود که آمریکا برای دفاع از رژیم اسرائیل بیش از ۲۰۰ موشک تاد، یعنی حدود نیمی از موجودی این سامانه، و بیش از ۱۰۰ موشک رهگیر استاندارد دریایی شلیک کرده است. این مساله نگرانیهایی درباره توان آمریکا برای حفظ آمادگی در مناطق دیگر، بهویژه شرق آسیا، ایجاد کرده است.
جمعبندی
طبق گزارش های رسانه های مختلف آمریکا عبارت «تمام شدن ذخایر تسلیحاتی آمریکا» اگر به معنای خالی شدن زرادخانه این کشور باشد، دقیق نیست. اما اگر منظور کاهش شدید ذخایر برخی تسلیحات حیاتی و دشواری جایگزینی سریع آنها باشد، شواهد و گزارشهای متعددی این نگرانی را تایید میکنند.
واقعیت میانه میان دو روایت قرار دارد: آمریکا هنوز یکی از بزرگترین و پیشرفتهترین زرادخانههای جهان را در اختیار دارد، اما جنگ طولانی علیه ایران، حمایت های تسیلحاتی اوکراین و رژیم صهیونیستی نشان داده است که حتی توان نظامی آمریکا نیز در برابر مصرف سریع موشکهای پیشرفته و ظرفیت محدود تولید صنعتی آسیبپذیر است.
به همین دلیل، اختلاف اصلی میان دولت آمریکا و منتقدان بر سر اصل کاهش ذخایر نیست؛ بلکه بر سر شدت، پیامد و میزان خطر آن برای آمادگی نظامی آینده آمریکا است. کارشناسان آمریکایی و غربی تاکنون چندین بار هشدار داده اند که اگر جنگ ادامه پیدا کند، مساله از کاهش ذخایر به توانایی جایگزینی آنها تبدیل خواهد شد؛ و این همان نقطهای است که در مورد آن هشدار جدی داده اند.
