معصومه ابتکار در ۳ مهر ۱۳۳۹ در تهران در خانوادهای فرهنگی و علمی دیده به جهان گشود. پدر او، تقی ابتکار، از استادان برجسته دانشگاه و نخستین رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران پس از انقلاب بود. او به دلیل ادامه تحصیلات پدرش، دوران کودکی خود را از ۳ تا ۹ سالگی در ایالات متحده آمریکا گذراند و به همین دلیل به زبان انگلیسی تسلط کامل پیدا کرد.
وی پس از بازگشت به ایران و اتمام تحصیلات متوسطه در مدرسه ایران زمین، وارد دانشگاه پلیتکنیک (امیرکبیر) در رشته مهندسی شیمی شد. ابتکار پس از انقلاب، مسیر تحصیلی خود را تغییر داد و در رشته ایمونولوژی (ایمنیشناسی) در دانشگاه تربیت مدرس ادامه تحصیل داد. او موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد و سپس دکترای تخصصی (PhD) در رشته ایمونولوژی از این دانشگاه شد و پس از آن به عنوان دانشیار و عضو هیئت علمی در دانشگاه تربیت مدرس به تدریس و پژوهش پرداخت.سوابق معصومه ابتکار
سوابق معصومه ابتکار طیف وسیعی از فعالیتهای رسانهای، سیاسی، علمی و اجرایی را در بر میگیرد. نخستین حضور سیاسی و بینالمللی او در سال ۱۳۵۸ و در جریان تسخیر سفارت آمریکا رقم خورد؛ جایی که او به دلیل تسلط کامل به زبان انگلیسی به عنوان سخنگوی دانشجویان پیرو خط امام انتخاب شد و مصاحبههای متعدد او با رسانههای خارجی، او را به چهرهای شناختهشده در سطح جهانی تبدیل کرد.
او در ادامه وارد عرصه مطبوعات شد و نخستین سردبیر زن روزنامه انگلیسیزبان «کیهان اینترنشنال» نام گرفت. سوابق اجرایی و مدیریتی وی به شرح زیر است:
سخنگوی دانشجویان پیرو خط امام در جریان تسخیر سفارت آمریکا (۱۳۵۸)
سردبیر روزنامه کیهان اینترنشنال
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در دولت سید محمد خاتمی (۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴)
عضو سومین دوره شورای اسلامی شهر تهران (۱۳۸۵ تا ۱۳۹۲)
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در دولت اول حسن روحانی (۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶)
معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده در دولت دوم حسن روحانی (۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰)
دانشیار و عضو هیئت علمی گروه ایمونولوژی دانشگاه تربیت مدرسدستاوردها و نقش معصومه ابتکار در حوزههای مختلف
مهمترین دستاورد بینالمللی معصومه ابتکار در حوزه محیط زیست، دریافت جایزه «قهرمانان زمین» (Champions of the Earth) از سوی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۶ به دلیل تلاشهایش در زمینه حفاظت از محیط زیست و فرهنگسازی اکولوژیک بود. او همچنین جوایز بینالمللی دیگری از جمله جایزه بنیاد انرژی کره زمین را دریافت کرد.
در دوران مسئولیت در سازمان حفاظت محیط زیست، او اقداماتی در جهت حذف بنزین پتروشیمی، ثبت سند ملی محیط زیست، احیای نسبی برخی تالابها و ارتقای استاندارد خودروها انجام داد. همچنین در دوران مدیریت بر معاونت امور زنان و خانواده، تدوین «سند ارتقای وضعیت زنان و خانواده» در استانهای مختلف و لایحه حفظ امنیت زنان در برابر آسیبها را پیگیری کرد.
دیدگاههای اخیر معصومه ابتکار و اتفاقات سالهای اخیر
معصومه ابتکار در سالهای اخیر و پس از پایان مسئولیتهای دولتی، بیشتر به عنوان تحلیلگر سیاسی، استاد دانشگاه و فعال مدنی در حوزه مسائل اجتماعی و محیط زیستی فعالیت کرده است. او در یادداشتها و مصاحبههای متعدد خود، بر لزوم توسعه حکمرانی خوب محیط زیستی، مدیریت بحران ناشی از تغییرات اقلیمی و فرونشست زمین در ایران تأکید داشته است.
وی همچنین از منتقدان رفتارهای سلبی در حوزه اجتماعی بوده و همواره بر ضرورت گفتوگوی ملی، ارتقای نقش زنان در تصمیمگیریهای کلان و اصلاح ساختارهای مدیریتی تأکید کرده است. حضور فعال او در شبکههای اجتماعی و شبکههای تحلیل سیاسی، او را به عنوان یکی از صدایهای مطرح در جریان اصلاحطلبی و محیط زیست ایران نگه داشته است.
