در نشست ویژهای به برههٔ فصل تابستان، اقتصاددان برجسته حسین رجبپور، که در حوزه اشتغال و تأثیرات جنگ و تحریمها تمرکز دارد، به گفتگو دربارهٔ عکسالعمل بازار کار ایران پرداخت. او بر این نکته تأکید کرد که «کار و بیکاری هیچگاه فقط در بهای رسمی نهفته نیست؛ بخشهای مختلف اقتصادی با کوچکترین تحولات، تصویر واقعی اقتصاد را پدیدار میکنند». رجبپور در ابتدای سخنرانیاش، بر اهمیت تمرکز بر دادههای تأمین اجتماعی تاکید کرده و بیان کرد که این دادهها، برخلاف روشهای نمونهبرداری رایج در آمار بهروزرسانی، در واقع نقش جامعتری بر تحلیلگران بازار کار میگذارند. این تامین اجتماعی، با پوشش تقریباً ششده هزار نقطه از نیروی کار، جزئیات ناپیدای تقاضاهای کارفرمایی و نحوهٔ توزیع اشتغال در ساعات مختلف سال را روشن میکند. یک نکتهٔ جالب این بود که در دوره ۱۲ روزهٔ جنگ، اشتغال در بخشهای خدماتی و صنعتی بهطور واضحی کاهش یافته بود؛ اما در بازهٔ ده ماهه، گرچه بخش خدماتی همچنان آسیبپذیر باقی ماند، نیرویکُوت بهفاصلهٔ افزایشی در بخشهای توزیعی و واسطهگری ظاهر شد. در خصوص خدمات اجتماعی، بهویژه معلمان، ریزش قابلنگار بود، چرا که بسیاری از آنان پس از پایان قراردادهای صلحی، از بازار کار خارج شدند. در رابطه با تغییرات در بیمهگذاری رانندگان حملونقل، رجبپور اشاره کرد که ۵۰ درصد کاهش در این بخش، میتواند به دلیل تغییر سیاستهای بیمهای یا افزایش حق بیمه باشد که با اعتراضات فراوان رانندگان در ۱۴۰۴ همزمان بود. نانواییها نیز در این مسیر درگیر ددپندگانی شد؛ تفاوتآیی در طرز عمل بیمهافزاری، تأثیری قابلملاحظه بر ریزش اشتغال داشت. نویسنده مقاله همچنین به تأثیر جغرافیا در توزیع ریزش اشتغال اشاره کرد. در حالی که استانهای بزرگتری چون اصفهان، خراسان و تهران از نظر حجم نیروی کار بیشترین کاهش را تجربه کردند، استانهای خوزستان، ایلام و گلستان نیز با انحطاطهای چشمگیر روبهرو بودند. در مناطق کشاورزی، دورهٔ زمستانی با شوک قیمتی، اثرات منفی قویتری بر اشتغال داشت. تمامی این نکات را رجبپور بهعنوان استدلالی برای نیاز به سیاستگذاریهای جامع پیشنهاد داد. او ادعا کرد که برای جلوگیری از سقوط صنعت و حفظ اشتغال، نه تنها باید در سطوح کلان ثبات اقتصادی تقویت شود، بلکه باید آستانهٔ نااطمینانیهای مالی و نفتی، که خطری برای سرمایهگذاریها بهوجود میآورد، کاهش یابد. به ایدهای اشاره کرد که حاکمیتگرایی در روند اداره اشتغال، باید بهمنظور حفظ اشتغال و تولید، در چارچوب درست مسیرهای اقتصاد کلان قرار گیرد. بهخلاصه، در برهۀ دقیق نتایج دادههای تأمین اجتماعی، اقتصاددان حسین رجبپور گزینشهای لازم برای اصلاح بازار کار و تشکیل راهکارهای عملی برای کاهش اثرات جبههشده تاکست رژیمیها و جنگ را پیشنهاد، با اشارهٔ اساسی بر تأثیر جامعی که نیروهای حوزههای خدمات، صنعتی، کشاورزی و حتی عملیاتی بر اقتصاد میگذارند.
