در سالهای اخیر، فرونشست زمین، که پیش از این تنها بهصورت هشدار علمی مطرح میشد، به واقعیتی ملموس تبدیل شده و نقشههای زندگی دشتها، شهرها و مراکز حیاتی کشور را درگیر کرده است. برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی، که ناشی از رشد جمعیت، خشکسالیهای متدریج، کشاورزی ناپایدار و حفر چاههای غیرمجاز بوده، به تدریج باعث کاهش فشار بر لایههای سنگی زیر زمین شده و نشانههای واضحی از نشست و تشهایی زمین در بسیاری از مناطق کشور دیده میشود. دانشمندان متخصص در حوزه آب و زمینشناسی هشدار دادهاند که فرونشست زمین فقط یک اثر طبیعی نیست؛ بلکه تهدیدی جدی برای امنیت زیرساختی و توسعه آینده ماست. این نشست زمین میتواند باعث تخریب پلها، بهویژه آنهایی که هنوز در مراحل ساخت یا نگهداری اولیه هستند، فرودگاهها، پالایشگاهها، نیروگاهها و خطوط انتقال نفت، گاز و آب شود؛ حتی آثار تاریخی و بناهای قدیمی نیز در معرض خطر قرار دارند. علاوه بر این، ایجاد ترک در ساختارهای مسکونی، شکستگی در شبکه فاضلاب، و کاهش قابلتوجه تابآوری ساختمانها در برابر حوادث زلزله، از جمله پیامدهای ناپایدار آن هستند. علاوه بر خسارات زیرساختی، تأثیرات گستردهتری بر جامعه، اقتصاد و محیطزیست دارد: خشکشدن چاهها و منابع آبی قدیمی، بازرسیهای سریع احزاب، استحکام زمینهای کشاورزی و تبلیغات مخابراتی، همهچیزی باعث میشود که مهاجرتهای اجباری، نیازهای زاید به رستاخیز و دگرگونیهای فقر بهصورت شلوغی در فضاهای مختلف کشور بوجود آید. در چارچوب برنامه هفتم توسعه، وزارت نیرو طرح «احیای آبخوانها» را در دستور کار قرار داده است. این طرح بهمنظور اصلاحکردن و تعادلساز کردن مصرف آبها و جلوگیری از ادامهٔ فرونشست زمین طراحی شده است و هدف آن کاهش ۱۵ میلیارد مترمکعبی برداشت ماهیانه از منابع زیرزمینی است. برای این منظور، نصف مقدار مورد انتظار بهصورت انسداد چاههای غیرمجاز و دیگر نصف در راهکارهای مدیریت دقیق و کاربرد کنتورهای هوشمند تعیین شده است. این طرح در سال ۱۳۹۳ توسط شورای عالی آب تصویب شد و در ادامهی آن به تولید زنجیرهای از اقدامات مدیریتی و فنی از جمله نصب کنتورهاي هوشمند، مسدودسازی چاههای غیرمجاز، نظارت دقیق بر ذخایر و تطبیق با روشهای تغذیه مصنوعی پرداخت. هدف نهایی، حفظ ذخایر آبی در طولانیمدت، مقابله با اثرات فرونشست زمین …
