ردپای هوانوردی را میتوان در بسیاری از خودروهای جذاب و مهم امروزی پیدا کرد. به گزارش ایران اکونومیست؛ پیوند میان صنعت خودروسازی و هوانوردی قدمتی بیش از یک قرن دارد. در طول تاریخ، بهویژه در دوران جنگهای جهانی، بسیاری از خودروسازان بزرگ به دلیل دانش فنی بالا در ساخت موتورهای پرقدرت، وارد حوزه تولید هواپیما، موتورهای جت و قطعات هوانوردی شدند. برندهای نامآشنایی مانند رولزرویس، رنو، فورد، جنرال موتورز، بیامو، آلفارومئو و فیات سالها در صنعت هوانوردی فعال بودند؛ بهطوری که برندهایی مثل رنو و فورد هزاران فروند هواپیما در جنگ جهانی دوم تولید کردند. از سوی دیگر، شرکت سوئدی ساب از دل هوانوردی متولد شد، میتسوبیشی و سوبارو فعالیت خود را از ساخت هواپیما آغاز کردند و حتی شرکت پهپادسازی معروف بایکار ترکیه، کار خود را در دهه ۱۹۷۰ از یک تعمیرگاه کوچک خودرو در استانبول شروع کرد. با چنین پیشینه مشترکی، تعجبی ندارد که طراحان خودرو همواره برای خلق فضایی هیجانانگیز، از کابین خلبان جنگندهها الگوبرداری کنند.
دکمه استارت قرمزرنگ لامبورگینی
یکی از متمایزترین المانهای هوانوردی در دنیای خودرو، دکمه استارت با کاور محافظ قرمزرنگ در محصولات لامبورگینی است. این ویژگی که دقیقا از کلید شلیک موشک در هواپیماهای جنگنده کپیبرداری شده، برای اولینبار در مدل اونتادور در سال ۲۰۱۱ معرفی شد و سپس به مدلهای هوراکان، اوروس، رووئلتو و تمراریو راه یافت. برای روشن کردن موتور، اول باید پوشش قرمز را بالا بزنید و سپس دکمه را فشار دهید. اگرچه این روند روشن کردن خودرو را کمی کندتر میکند، اما میتیا بورکرت، مدیر طراحی لامبورگینی، معتقد است که این حرکت حس و هیجان بینظیری به راننده میدهد. ترکیب این اقدام با صدای طنینانداز موتور ۱۲ یا ۱۰ سیلندر، حسی شبیه به آمادهسازی یک جنگنده برای پرواز را بازسازی میکند. چرا لامبورگینی دست از حس خلبانی برنمیدارد؟
در عصری که اکثر خودروسازان همه چیز را به صفحات لمسی و دیجیتالی منتقل کردهاند، لامبورگینی همچنان بر حفظ کلیدهای فیزیکی و المانهای هوانوردی تاکید دارد. بورکرت میگوید در یک خودروی سوپراسپرت، هدف فقط سرعت در عملکرد نیست، بلکه کیفیت حس و تجربه اهمیت دارد. قرارگیری راننده در کابینی که حسی شبیه به خلبانی ایجاد میکند، باعث میشود فرد ارتباط عمیقتری با خودرو برقرار کند. علاوه بر این، حفظ ساختار مشابه در تمام مدلهای لامبورگینی باعث میشود تا مالکان هنگام جابهجایی میان مدلهای مختلف، حس آشنایی و هماهنگی کاملی داشته باشند و حتی هنگام رانندگی با حالت تمامالکتریکی در مدلهای هیبریدی، فراموش نکنند که پشت فرمان یک لامبورگینی واقعی نشستهاند.
فرمانهای یوغ تسلا؛ الهام از جتهای جنگنده و فرمول یک
لامبورگینی تنها برندی نیست که از هوانوردی الگو برداشته است. تسلا با معرفی فرمانهای مستطیلیشکل «یوغ» (Yoke) تحول جدیدی در طراحی داخلی خودروها ایجاد کرد. ایلان ماسک با الهام از هدایتگر هواپیماها و خودروهای فرمول یک، فرمانهای دایرهای سنتی را خستهکننده میدانست و اعتقاد داشت فرمانهای مستطیلی علاوه بر ایجاد حس آیندهنگرانه و خلبانی، دید کامل و بدون مانعی از صفحه نمایش و جاده جلوی راننده فراهم میکنند. موفقیت و بازخورد این طرح باعث شد تا برندهایی مانند لکسوس، مرسدس بنز و امجی نیز به سراغ استفاده از فرمانهای طرح یوک بروند.
تجربه واقعی نشستن در پرنده جنگی
طراحان جنرال موتورز صراحتا اعلام کردهاند که طراحی داخلی و حتی بدنه بیرونی نسل هشتم شورولت کوروت (C۸) با الهام مستقیم از جنگندههای پیشرفتهای مانند F-۲۲ رپتور و F-۳۵ لایتنینگ انجام شده است. کنسول وسط کشیده و جداکننده راننده از سرنشین، حس کاملا پایلوتمحور به کابین داده است. از سوی دیگر، شاسیبلند آفرودی اینیوس گرنادیر پنل کنترل برخی از قطعات و نورپردازیها را مانند هواپیماهای جنگی و مسافربری روی سقف کابین تعبیه کرده است تا راننده حس دسترسی به دکمههای خلبان را داشته باشد.
وقتی الگوبرداری همیشه با موفقیت همراه نیست
طراحی المانهای هوانوردی در خودروها همیشه با استقبال روبهرو نمیشود و گاهی ارگونومی را فدای زیبایی میکند. نمونه بارز آن، ترمز دستی شاسیبلند تاتا هریر در هند بود. شرکت تاتا ترمز دستی این خودرو را دقیقا شبیه به اهرم گاز (Thrust Lever) هواپیماهای مسافربری طراحی کرد. با وجود ظاهر بسیار جذاب و متفاوت، خریداران به شدت از ابعاد بزرگ، اشغال فضای کنسول وسط و سختی استفاده از آن شکایت کردند. این بازخوردهای منفی باعث شد تا تاتا در فیسلیفتهای بعدی، این اهرم هواپیمایی را کنار بگذارد و آن را با یک دکمه الکترونیکی ساده جایگزین کند.
سخن پایانی؛ مرز باریک میان جذابیت و راحتی راننده
پیوند میان هوانوردی و خودروسازی همواره یکی از جذابترین فصلهای طراحی صنعتی بوده است. المانهای الهامگرفته از جنگندهها میتوانند روح و هیجان ویژهای به کابین خودرو ببخشند و حس رانندگی را از یک کار روزمره به یک تجربه لذتبخش تبدیل کنند. با این حال، خودروسازان باید مراقب باشند که این المانهای تزئینی باعث افت ارگونومی، پیچیدگی بیمورد یا مزاحمت در استفاده روزمره نشوند؛ چرا که در نهایت، یک خودرو باید پیش از هر چیز، راحتی و کاربردی بودن را برای راننده روی زمین فراهم کند.
