ناترازی برق در ایران مسئلهای نیست که به امروز و دیروز محدود شود؛ ریشه آن به سالهای گذشته بازمیگردد، زمانی که به دلایل مختلف، سرمایهگذاری و توسعه ظرفیت تولید برق متناسب با رشد نیاز کشور انجام نشد. در چنین شرایطی، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر به یکی از مسیرهای اصلی برای افزایش ظرفیت تولید و کاهش بخشی از ناترازی انرژی تبدیل شده است.
یکی از مهمترین تفاوتهای نیروگاههای تجدیدپذیر با نیروگاههای بزرگ فسیلی، امکان تولید برق در نزدیکی محل مصرف است. در نیروگاههای فسیلی، برق تولیدشده معمولاً باید از طریق شبکههای انتقال و توزیع و در برخی موارد در فواصل طولانی به مراکز مصرف برسد؛ اما در نیروگاههای تجدیدپذیر میتوان برق را در همان محل مصرف تولید و استفاده کرد.
بر همین اساس، امکان نصب سامانههای خورشیدی روی سقف منازل، ساختمانهای اداری و تجاری، واحدهای کشاورزی، شهرکهای صنعتی و حتی مزارع بزرگ فراهم شده است. به این ترتیب، هر نقطهای که نیاز به مصرف برق وجود داشته باشد، میتواند به محلی برای تولید برق نیز تبدیل شود.
جهش ظرفیت تجدیدپذیرها
ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر کشور طی دو سال گذشته رشد قابل توجهی داشت به طوریکه این ظرفیت که حدود هزار و ۲۵۰ مگاوات بود، با مشارکت بخش خصوصی، دولت و مردم بیش از ۴.۵ برابر افزایش یافته است.
بر اساس آخرین آمار اعلامشده، ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر کشور اکنون از ۵۴۰۰ مگاوات عبور کرده و پیشبینی میشود تا پایان تابستان به ۷۰۰۰ مگاوات برسد. این رشد همچنین باعث شده ایران از نظر توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در آسیا، پس از چین و هند، در جایگاه سوم قرار گیرد.
در حال حاضر، در هر ۳۱ استان کشور بیش از ۹۰۰ پروژه و ساختگاه تجدیدپذیر فعال است؛ موضوعی که نشان میدهد توسعه این نیروگاهها دیگر محدود به چند منطقه خاص نیست و سراسر کشور به کارگاه احداث نیروگاههای تجدیدپذیر تبدیل شده است. برنامه توسعه تجدیدپذیرها تنها به ظرفیت فعلی محدود نمیشود. مطالعات شبکهای، نیازهای کشور در بخشهای مختلف سبد انرژی را مشخص کرده و بر اساس آن، افزایش ظرفیت تجدیدپذیرها در چند مرحله در دستور کار قرار گرفته است.
بر این اساس، ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر در کوتاهمدت قرار است از بیش از ۵ هزار مگاوات فعلی به ۷ هزار و سپس به ۱۲ هزار مگاوات برسد. در افق میانمدت نیز با توسعه شبکه انتقال، ظرفیت تجدیدپذیر کشور میتواند به ۲۰ تا ۳۰ هزار مگاوات افزایش یابد.
محسن طرزطلب، رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، نیز با اشاره به ادامه روند توسعه این نیروگاهها اعلام کرده است که این روند با سرعت ادامه دارد و امید میرود ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر تا پایان سال به ۱۲ هزار مگاوات برسد.
او همچنین با اشاره به برنامه دولت چهاردهم برای دستیابی به ظرفیت ۳۰ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر گفته است که در این برنامه، احداث ۲۵ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی و ۵ هزار مگاوات نیروگاه بادی پیشبینی شده است.
صرفهجویی در آب و کاهش آلایندگی
توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر تنها به افزایش تولید برق محدود نمیشود و میتواند پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی گستردهتری نیز داشته باشد. کارشناسان معتقدند استفاده از این منابع علاوه بر کاهش آلایندههای زیستمحیطی، به صرفهجویی در منابع آبی و افزایش امنیت انرژی کشور کمک میکند.
برآوردها نشان میدهد هر یک مگاوات نیروگاه خورشیدی میتواند سالانه حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات ساعت برق تولید کند و از انتشار صدها تن دیاکسید کربن جلوگیری کند.
از سوی دیگر، مقایسه هزینه تولید برق نیز به نفع انرژیهای تجدیدپذیر است. بر اساس برآوردهای انجامشده، هزینه تولید برق نیروگاههای فسیلی با در نظر گرفتن عواملی مانند میزان مصرف آب و انتشار دیاکسید کربن، حدود ۸ تا ۱۱ سنت به ازای هر کیلووات ساعت است؛ در حالی که این رقم برای انرژیهای تجدیدپذیر حدود ۴ تا ۵ سنت به ازای هر کیلووات ساعت برآورد میشود.
با توجه به روند کاهش هزینه فناوریهای تجدیدپذیر، انتظار میرود این رقم در آینده باز هم کاهش یابد. از همین رو، انرژیهای تجدیدپذیر به عنوان یکی از اقتصادیترین و ارزانترین روشهای تولید برق در جهان مطرح هستند.
در مجموع، رشد ظرفیت تجدیدپذیرها در ایران را میتوان تلاشی همزمان برای افزایش تولید برق، کاهش ناترازی، صرفهجویی در مصرف آب، کاهش آلایندگی و افزایش امنیت انرژی دانست؛ مسیری که در صورت تداوم سرمایهگذاری و توسعه زیرساختهای شبکه انتقال، میتواند سهم بیشتری در تأمین برق کشور ایفا کند.
منبع:ایسنا
