مقامهای آمریکایی و مدیران بخش انرژی این طرح را، که برای مطالعات امکانسنجی از حمایت اولیه یک کنسرسیوم شامل شورون نیز برخوردار شده است، بخشی از راهبردی برای کاهش وابستگی صنعت به آبراهی میدانند که در نتیجه جنگ ایران تا حد زیادی بسته شده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته گذشته گفت: «در دو سال آینده، تنگه اهمیت خود را از دست خواهد داد. قرار است فقط به یک پهنه آبی دیگر تبدیل شود.» او گفت در حالی که پیش از این درگیری، یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از هرمز عبور میکرد، «بیش از ۵۰ درصد یا ۷۰ درصد» از آن صادرات در عوض از طریق خطوط لوله زیرزمینی صادر خواهد شد. اما دو منبعی که مستقیماً درگیر پروژه هستند به رویترز گفتند برنامه خط لوله عراق ـ سوریه به دلیل نیاز به زیرساختهای جدید، دو برابر آن زمان طول خواهد کشید و ممکن است با موانع دیگری نیز روبهرو شود. هر دو منبع به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود.
زیرساخت تازه برای جایگزینی خط لوله آسیبدیده از جنگ
عراق از جمله کشورهایی بوده که بیشترین آسیب را از بسته شدن هرمز دیده است. این کشور پیش از جنگ حدود ۳.۶ میلیون بشکه نفت در روز صادر میکرد، عمدتاً از طریق پایانههای خلیج فارس نزدیک بصره، اما در ماه ژوئیه در مجموع فقط ۳۵.۵ میلیون بشکه را از طریق هرمز حمل کرد؛ این رقم بر اساس دادههای شرکت دولتی نفت سومو است.
خط لولهای که منطقه کرکوک در شمال عراق را به بندر مدیترانهای بانیاس در سوریه وصل میکند، از پیش وجود دارد، اما در جنگهای عراق و سوریه بهشدت آسیب دیده و از دهه ۱۹۸۰ تاکنون بهطور منظم استفاده نشده است. هر دو منبع گفتند این طرح به جای بازسازی خط لوله موجود، نیازمند احداث زیرساختی کاملاً تازه خواهد بود و دستکم ۱۵ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت. یکی از منابع گفت بخشی از خط لوله جدید عمدتاً در همان مسیر کرکوک ـ بانیاس قرار خواهد گرفت، اما بخشهای سالم آن خط لوله با مشخصات فنی جدید توسعهیافته سازگار نیست و قابل استفاده نخواهد بود.
منبع دوم گفت این پروژه شامل توسعه یک سامانه یکپارچه کاملاً جدید خط لوله نفت خام خواهد بود که میادین جنوبی و شمالی عراق را به یک هاب مرکزی در حدیثه در غرب عراق متصل میکند و سپس به بانیاس میرسد. آمریکا از «بازسازی و نوسازی» این خط لوله استقبال کرده و گفته است ظرفیت اولیه انتقال آن ۲ میلیون بشکه در روز نفت خام خواهد بود. این رقم به معنای افزایشی بزرگ نسبت به ظرفیت خط لوله قدیمی، یعنی حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز، خواهد بود؛ ظرفیتی که کمتر از یکدهم حجم نفتی است که عراق پیش از جنگ ایران از تنگه هرمز صادر میکرد.
عراق همچنین صادرات نفت از میادین کرکوک را از طریق خط لوله به بندر جیهان ترکیه از سر گرفته است؛ با ظرفیت هدفگذاریشده حدود ۲۵۰ هزار بشکه در روز.
هر دو منبع گفتند کار روی خط لوله عراق ـ سوریه حدود چهار سال زمان خواهد برد، هرچند یکی از آنها افزود که این جدول زمانی ممکن است به پاکسازی زیرساختهای قدیمی و نیز بهدستآوردن حقوق تازه بهرهبرداری از زمین از دولت جدید سوریه نیز نیاز داشته باشد.
حضور شورون در پروژه انتقال نفت عراق به سوریه
سوریه و عراق هر دو توافقنامههای جداگانهای با کنسرسیومی متشکل از شورون، TI Capital و UCC Holding قطر امضا کردهاند تا مطالعات فنی و مالی را برای آمادهسازی این پروژه انجام دهند. وزارت نفت عراق و شرکت دولتی نفت سوریه به درخواستهای رویترز برای اظهار نظر درباره این پروژه و نیز برآوردهای منابع درباره زمان و هزینه، پاسخ ندادند. TI Capital و UCC Holding نیز بلافاصله به درخواست اظهار نظر پاسخ ندادند. شورون به بیانیهای پیشین درباره توافق اولیه اشاره کرد و گفت درباره جزئیات مربوط به امور تجاری اظهارنظر نمیکند.
یکی از مدیران شورون ماه گذشته در یک نشست خبری گفت این پروژه میتواند «مسیر دسترسی دیگری به بازار» از طریق مدیترانه فراهم کند. این مدیر گفت هر خط لولهای همچنین باید به میادین جنوبی عراق در غرب قرنه ۲ و ناصریه متصل شود؛ میادینی که شورون در حال مذاکره برای ورود به آنهاست. شورون هنوز باید مطالعات فنی را تکمیل کند تا مشخص شود آیا خط لوله موجود عراق ـ سوریه به نوسازی، توسعه یا بازسازی کامل نیاز دارد یا نه، این مدیر گفت این شرکت هنوز برآوردی از ظرفیت صادرات آینده این پروژه ارائه نکرده است. او گفت: «معمولاً وقتی خط لولهها به این مرحله میرسند، در روز نخست ۱۰۰ درصد ظرفیت در دسترس نیست.»
منبع: Reuters.com
