صنعتخودرو ایران در آستانه یکی از مهمترین بزنگاههای چند دهه اخیر خود قرار گرفته است؛ صنعتی که بیش از نیمقرن از عمر آن میگذرد و در این مدت، همزمان با توسعه ظرفیتهای تولید، شکلگیری زنجیره قطعهسازی و تربیت نیروی انسانی، با مجموعهای از سیاستهای متغیر، مداخلات دولتی، محدودیتهای تجاری، ناترازی مالی و فاصله فناورانه نیز مواجه بوده است. امروز دیگر مساله خودروسازی صرفا افزایش تیراژ یا عبور از یک بحران مقطعی نیست؛ مساله اصلی، تعیین جایگاه صنعتخودرو ایران در اقتصاد و زنجیره ارزش منطقهای و جهانی است.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که مشکل صنعتخودرو لزوما نبود برنامه نیست. آنچه بیش از همه آسیب ایجاد کرده، فاصله میان «سیاستگزاری» و «اجرا» و همچنین تغییر مداوم قواعد بازی بوده است. صنعتخودرو برای توسعه محصول، سرمایهگذاری، انتقال فناوری، تربیت نیروی انسانی و ایجاد بازار صادراتی به افقهای چندساله نیاز دارد؛ درحالی که تصمیمهای ارزی، تجاری، قیمتی و مدیریتی گاه در بازههایی بسیار کوتاه تغییر کردهاند. نتیجه چنین وضعیتی، شکلگیری صنعتی است که ظرفیت تولید و دانش فنی قابلتوجهی دارد، اما هنوز نتوانسته مزیت رقابتی پایدار و جایگاهی متناسب با این ظرفیتها در بازار جهانی ایجاد کند. اکنون همزمانی چند تحول، اهمیت تدوین یک استراتژی جدید را دوچندان کرده است؛ خصوصیسازی خودروسازان بزرگ، تغییر فناوری جهانی و حرکت بهسمت خودروهای برقی و هیبریدی، ضرورت کاهش ارزبری، بحران نقدینگی زنجیرهتامین، محدودیتهای ارزی، ضرورت توسعه صادرات و افزایش رقابت در بازار داخلی، همگی نشان میدهند که ادامه مسیر گذشته امکانپذیر نیست. در چنین شرایطی، استراتژی صنعتخودرو نباید فهرستی از اهداف کلی و آرمانهای دستنیافتنی باشد. استراتژی زمانی معنا پیدا میکند که مشخص کند چه محصولی، با چه فناوری، توسط چه بنگاهی، برای کدام بازار، با چه میزان سرمایهگذاری و تحت چه سیاستی تولید خواهد شد. مهمتر از آن، باید مشخص شود چه نهادی مسئول اجرای هر هدف است و در صورت تحقق نیافتن آن، چه سازوکاری برای اصلاح مسیر وجود دارد. از همین رو جهت بررسی تدوین استراتژی برای صنعتخودرو با «رضا برنابادی»، کارشناس صنعتخودرو به گفتوگو پرداختیم:
با توجه به اینکه صنعتخودرو کشور طی چند دهه …
