بازار خودرو در سالهای گذشته همواره تحتتاثیر متغیرهایی مانند نرخ ارز، تورم، سیاستهای وارداتی، قیمت کارخانه و میزان عرضه قرار داشته است؛ اما در مقطع فعلی، سمت تقاضا بیش از گذشته تعیینکننده بهنظر میرسد. حتی در شرایطی که برخی خودروها با افزایش قیمت مواجه میشوند، بخش زیادی از مشتریان توان همراهی با قیمتهای جدید را ندارند. در نتیجه، فاصله میان قیمتهای پیشنهادی فروشندگان و توان واقعی خریداران افزایش یافته و معامله به زمان بیشتری برای نهایی شدن نیاز دارد.
در چنین شرایطی، بازار با دو گروه اصلی مواجه است؛ گروه نخست مصرفکنندگان واقعی که برای تامین نیاز خود به خودرو مراجعه میکنند و گروه دوم متقاضیانی که در گذشته با هدف حفظ ارزش سرمایه یا کسب سود وارد بازار میشدند. کاهش جذابیت معاملات کوتاهمدت و محدود شدن توان مالی خانوارها، حضور هر دو گروه را کاهش داده و نتیجه آن کاهش گردش معاملات است.
تعطیلات هفته جاری را میتوان یکی از عوامل تشدیدکننده رکود فعلی بازار دانست. در روزهای تعطیل، فعالیت بسیاری از مراکز تجاری و نمایشگاهها کاهش پیدا میکند و بخشی از خانوارها نیز زمان خود را به سفر یا فعالیتهای غیرتجاری اختصاص میدهند. بنابراین طبیعی است که حجم مراجعه و معاملات خودرو در چنین دورهای کاهش یابد.
اما اثر تعطیلات معمولا موقتی است. مساله مهمتر این است که پس از بازگشت بازار به شرایط عادی، آیا تقاضای جدیدی وارد بازار خواهد شد یا خیر؟
اگر قدرت خرید خانوارها همچنان محدود باشد، پایان تعطیلات الزاما به معنای رونق معاملات نخواهد بود. ممکن است بازار از نظر فعالیت فیزیکی و مراجعه مشتریان فعالتر شود، اما تعداد معاملات همچنان پایین باقی بماند.
در شرایط فعلی، مهمترین چالش بازار خودرو را باید در سمت تقاضا جستوجو کرد. افزایش قیمت خودرو در سالهای اخیر همزمان با رشد هزینه مسکن، خوراک، خدمات، آموزش و سایر هزینههای ضروری خانوار رخ داده است. درنتیجه، سهم خودرو از بودجه خانوار برای بسیاری از مصرفکنندگان افزایش یافته و خرید خودرو از یک تصمیم عادی مصرفی به یک تصمیم مالی سنگین تبدیل شده است.
این شرایط موجب شده مشتریان پیش از مراجعه به بازار، گزینههای بیشتری را بررسی کنند و خرید خود را به تعویق بیندازند. برخی مشتریان نیز به جای خرید خودروهای جدیدتر، بهسمت خودروهای کارکرده، مدلهای اقتصادیتر یا حفظ خودرو فعلی خود حرکت کردهاند. این تغییر رفتار میتواند برای مدتی طولانیتر از تعطیلات ادامه داشته باشد و ساختار تقاضا در بازار خودرو را تغییر دهد.
بازار بدون قیمت قطعی
یکی دیگر از ویژگیهای بازار در شرایط رکودی، افزایش فاصله میان قیمتهای اعلامی و قیمت نهایی معامله است. زمانی که تعداد خریداران کاهش پیدا میکند، فروشنده برای فروش خودرو ناچار به مذاکره بیشتر میشود و قیمت نهایی ممکن است با رقم اولیه اعلامشده تفاوت داشته باشد.
در چنین بازاری، قیمتهای اعلامی لزوما بیانگر قیمت واقعی معاملات نیستند. تعداد معامله انجامشده و قیمت قطعی خودروهایی که واقعا خریدوفروش میشوند، تصویر دقیقتری از وضعیت بازار ارائه میدهد.
بههمین دلیل، در دورههای رکودی نباید هر افزایش قیمت پیشنهادی را بهمعنای افزایش قطعی قیمت بازار تلقی کرد. ممکن است قیمتها در فضای اعلامی افزایش یابند، اما نبود تقاضای کافی مانع از انجام معاملات در همان سطوح شود.
یکی از آثار کاهش معاملات، محدود شدن امکان افزایش سریع قیمت است. زمانی که تقاضای واقعی ضعیف باشد، فروشنده نمیتواند هر قیمتی را به بازار تحمیل کند؛ زیرا مشتری قدرت انتخاب و چانهزنی بیشتری پیدا میکند.
از این منظر، رکود فعلی دستکم در کوتاهمدت میتواند مانعی در برابر رشد شدید قیمت خودرو باشد. البته این وضعیت به معنای کاهش قطعی قیمت نیست. بازار خودرو همچنان به نرخ ارز، هزینه تولید، قیمت محصولات کارخانهای، میزان عرضه و انتظارات تورمی وابسته است. بنابراین اگر متغیرهای بنیادی اقتصاد تغییر کنند، رکود تقاضا ممکن است فقط رشد معاملات را کاهش دهد، نه اینکه مانع افزایش قیمت شود.
قیمت خودروها چه مسیری را دنبال کرد؟
همزمان با تعطیلات هفته گذشته قیمت خودروهای داخلی مسیر پرفراز و نشیبی را در پیش گرفت؛ خودرو ریرا بهعنوان کراساوور ملی آبیپوشان اوایل هفته گذشته به نرخ 3 میلیارد و 580 میلیونتومان رسید؛ اما پیش از آغاز تعطیلات قیمت خودرو در نرخ 3 میلیارد و 600 میلیونتومان متوقف شد.
خودرو شاهین بهعنوان سدان خوشاقبال نارنجیپوشان در بازار، اوایل هفته پیش به نرخ یکمیلیارد و 870 میلیونتومان رسید؛ اما پیش از تعطیلات قیمت خودرو مذکور روی یکمیلیارد و 850 میلیونتومان تثبیت شد.
در بازار خودروهای مونتاژی نیز خودرو ریسپکت پرایم تیپ 2 نیو فیس اوایل هفته گذشته در بازار بهقیمت 3 میلیارد و 800 میلیونتومان معامله شد؛ اما پیش از شروع تعطیلات نرخ این خودرو به 3 میلیارد و 750 میلیونتومان رسید.
از سوی دیگر کراساوور هایما اس 5 پرو اوایل هفته گذشته بهنرخ 4 میلیارد و 150 میلیونتومان رسید؛ اما پیش از تعطیلی بازار خودرو قیمت این خودرو در کانال 4 میلیارد و 170 میلیونتومان تثبیت شد.
درمیان خودروهای وارداتی نیز میتسوبیشی اوتلندر 2 دیفرانسیل اچ لاین اوایل هفته گذشته در بازار 11 میلیارد و 800 میلیونتومان ارزشگذاری شد؛ اما پیش از شروع تعطیلات نرخ این خودرو به 12 میلیارد و 800 میلیونتومان رسید. از سوی دیگر هوندا سیویک اوایل هفته گذشته در بازار 8 میلیارد و 300 میلیونتومان برچسب قیمت خورد و پیش از آغاز تعطیلات نرخ این خودرو به 8 میلیارد و 100 میلیونتومان رسید.
