وقتی جاده مخصوص به بنبست رسید / تاریخچه صنعت خودروی ایران (قسمت دهم)پژو ۲۰۶ تیپ ۲
بیش از یک قرن از ورود نخستین خودرو به ایران میگذرد، اما گویی زمان برای این صنعت درجا زده و این کالسکه آتشین در جادهای از ابهام متوقف شده است. در تمام این سالها، نه نیاز بازار و نه دانش فنی، بلکه تنشهای سیاسی و عوامل بیرونی بارها فرمان را در دست گرفتهاند؛ روزگاری ملی شدن نفت بهانه تحریم شد و روزگاری دیگر چالشهای هستهای. گویی در طالع این صنعت روز خوشِ پایداری نوشته نشده و تنها در مقاطعی کوتاه و گذرا، مانند دهه طلایی ۴۰ و دو سال کوتاه پس از برجام، چرخ این صنعت برای ایرانیان روانتر چرخیده است.
با این حال، بازخوانی تاریخ صنعت خودرو خالی از لطف نیست؛ قصهای پرغصه که نشان میدهد با وجود سالها تلاش و دوندگی و گذشت بیش از یک قرن، بسیاری از مشکلات همچنان همانهایی هستند که از گذشته باقی ماندهاند. شاید مرور این مسیر بتواند نشان دهد صنعت خودرو ایران چگونه به جای رسیدن به بلوغ، بارها در همان نقطههای قدیمی گرفتار شده است.
در بخش نخست این مجموعه به ورود اولین خودرو به ایران و چالشهای دوران پیشاصنعت پرداختیم؛ در بخش دوم از معجزه آسفالت و ظهور شوفرها گفتیم و در قسمت سوم، «رویاهای صنعتی در محاصره جنگ» را روایت کردیم. قسمت چهارم به دهه ۱۳۲۰، «میراث ویرانی و نخستین طعم تحریم» اختصاص داشت و در بخش پنجم به دهه ۱۳۳۰ و تولد غولها در سایه مونتاژ رسیدیم. بخش ششم روایت شکوه جاده مخصوص و تولد یک اسطوره بود و در قسمت هفتم، غرق شدن جاده مخصوص زیر دلارهای نفتی را مرور کردیم. در بخش هشتم به دهه ۶۰ رسیدیم؛ زمانی که خودرو به آرزویی دستنیافتنی تبدیل شد و در قسمت نهم، دهه ۷۰ را با ظهور مدعیان جدید و خداحافظی با پیکان پشت سر گذاشتیم.
حالا نوبت دهه ۸۰ است؛ دورهای که امیدوارکننده آغاز شد، اما در سالهای پایانی با تشدید تحریمها، جهش ارزی و خروج شرکای خارجی، جاده مخصوص را به یکی از سختترین بنبستهای تاریخ خود رساند.وقتی جاده مخصوص به بنبست رسید
دهه ۱۳۸۰ در آغاز شبیه یک رویا بود. درآمدهای نفتی دوباره افزایش یافت و ثبات نسبی نرخ ارز به صنعت خودرو فرصت داد تا وارد دورهای از رشد تولید و تنوع محصول شود. پیکان سرانجام در سال ۱۳۸۴ از خط تولید کنار رفت و محصولاتی مانند خانواده سمند، …
