سود در فروش خودرو نیست، در کمبود آن است؛ واسطهگری جای خود را به سوداگری دادبازار خودرو
تورم، انحصار و شکاف قیمت کارخانه و بازار، بخشی از شبکه فروش خودرو را از تسهیل معامله به نگهداری موجودی، سفتهبازی و قیمتسازی کشانده است.
نمایندگی و نمایشگاه قرار بود فاصله فروشنده و خریدار را کوتاه کنند. اما عرضه محدود، شکاف قیمت کارخانه و بازار و تورم مزمن، بخشی از شبکه تولید و فروش را به جایی رسانده که نگهداشتن خودرو و بهرهبرداری از کمبود، گاه از خود فروش سودآورتر شده است.
در یک بازار رقابتی، خودرویی که چند ماه در پارکینگ نمایندگی بماند، نشانه موفقیت نیست. هر روز توقف خودرو به معنای خواب سرمایه، هزینه تأمین مالی، بیمه، اجاره محل و نزدیکشدن به پایان سال مدل است. نمایندگی برای فروش چنین موجودیای تخفیف میدهد یا شرایط اعتباری بهتری پیشنهاد میکند، زیرا سودش به گردش سریعتر خودرو وابسته است.
در بازار ایران این محاسبه وارونه شده است. خودرویی که امروز فروخته نشود، ممکن است چند هفته بعد همراه با نرخ ارز، تورم یا قیمت جدید کارخانه گرانتر شود. در این وضعیت، موجودی پارکینگ فقط کالای فروشنرفته نیست؛ به داراییای برای حفظ ارزش پول و کسب سود از گذشت زمان تبدیل میشود. واسطه از کوتاهکردن مسیر معامله درآمد دارد، اما سوداگر از فاصله زمانی میان خرید و فروش سود میگیرد. بازار خودرو ایران بهتدریج درآمد دومی را جذابتر کرده است.بازار انحصاری، قیمت دوگانه و رانت آماده
انحصاریبودن بازار خودرو صرفاً برداشت منتقدان نیست. شورای رقابت در مصوبه ۵۴۳، بالا بودن تمرکز بازار، تقاضای انباشته، محدودیت واردات و قدرت انتخاب پایین مصرفکنندگان را از دلایل وضعیت انحصاری بازار خودروی سواری دانسته است. صنعتی با چند تولیدکننده اصلی، واردات محدود و قواعد متغیر، همان فشاری را تحمل نمیکند که دهها برند در یک بازار باز و رقابتی بر یکدیگر وارد میکنند.
افت تولید نیز فشار عرضه را بیشتر کرده است. براساس اطلاعات کدال، تولید چهارماهه ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو در سال ۱۴۰۵ از ۲۵۱ هزار و ۵۷۰ دستگاه به حدود ۱۸۹ هزار دستگاه کاهش یافت. افت ۲۵ درصدی تیراژ در بازاری با تقاضای انباشته، انتظار کمبود و گرانی را نیز تقویت میکند.
در قیمت رسمی کارخانه، تعداد متقاضیان بسیار بیشتر …
