باشگاه خبرنگاران جوان - در شرایطی که تنشهای امنیتی و نظامی در منطقه همچنان رو به افزایش است، توجه به زیرساختهای انرژی کشورهای خاورمیانه بیش از گذشته در کانون تحلیلهای سیاسی و راهبردی قرار گرفته است؛ زیرساختهایی که اگر آمریکا به ایران حمله کند؛ دیگر وجود نخواهند داشت و این هشداری است که بارها توسط نیروهای مسلح کشورمان داده شده است.
کارشناسان معتقدند بخش قابل توجهی از امنیت اقتصادی جهان به استمرار تولید و صادرات نفت و گاز از کشورهای منطقه وابسته است و هرگونه اختلال در فعالیت این مراکز میتواند پیامدهای گستردهای بر بازارهای جهانی انرژی، حملونقل و اقتصاد بینالملل بر جای بگذارد.
بر همین اساس، در روزهای اخیر فهرستی از مهمترین تأسیسات انرژی در کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی مورد توجه قرار گرفته است؛ تأسیساتی که به دلیل نقش راهبردی خود در تولید، پالایش و صادرات نفت و گاز، از آنها به عنوان شریانهای اصلی انرژی منطقه یاد میشود.
در صدر این فهرست، میدانهای گازی لویاتان و تمار در رژیم صهیونیستی قرار دارند. میدان گازی لویاتان بزرگترین میدان گازی این رژیم محسوب میشود و در کنار میدان تمار، بخش عمده تولید گاز طبیعی این رژیم را تأمین میکند. این دو میدان طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین منابع تأمین انرژی داخلی و همچنین صادرات گاز به برخی کشورهای منطقه تبدیل شدهاند و از این رو جایگاه ویژهای در ساختار اقتصادی و انرژی رژیم صهیونیستی دارند.
در عربستان سعودی نیز میدان نفتی الغوار به عنوان بزرگترین میدان نفتی این کشور و یکی از بزرگترین میدانهای نفتی جهان شناخته میشود. این میدان سهم قابل توجهی از تولید نفت عربستان را بر عهده دارد و نقش اساسی در تأمین نیاز بازار جهانی ایفا میکند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند هرگونه اختلال در فعالیت این میدان میتواند بخش قابل توجهی از عرضه جهانی نفت را تحت تأثیر قرار داده و موجب افزایش قیمتها در بازارهای بینالمللی شود.
در کنار الغوار، تأسیسات فرآورش نفت بقیق و میدان نفتی خریص نیز از مهمترین زیرساختهای صنعت نفت عربستان به شمار میروند. مجتمع بقیق یکی از بزرگترین مراکز فرآورش نفت خام جهان است و روزانه میلیونها بشکه نفت را برای صادرات آماده میکند.
این تأسیسات در گذشته نیز هدف حملاتی قرار گرفته و آسیبپذیری آن بارها مورد توجه ناظران قرار گرفته است. اهمیت بقیق به اندازهای است که هرگونه توقف فعالیت آن میتواند صادرات نفت عربستان، فعالیت نیروگاههای برق، صنایع پتروشیمی و حتی تأسیسات آبشیرینکن این کشور را با اختلال مواجه کند.
در امارات متحده عربی نیز پالایشگاه الرویس و میدان نفتی زاکوم از مهمترین داراییهای انرژی این کشور محسوب میشوند. پالایشگاه الرویس یکی از بزرگترین مراکز پالایش نفت در منطقه خلیج فارس است و نقش مهمی در تولید فرآوردههای نفتی دارد. همچنین میدان زاکوم، به ویژه بخش فراساحلی آن، از بزرگترین میادین نفتی جهان به شمار میرود و سهم قابل توجهی در صادرات نفت خام امارات ایفا میکند.
قطر نیز با در اختیار داشتن میدان گازی شمال، یکی از مهمترین بازیگران بازار جهانی گاز طبیعی به شمار میآید. این میدان که با ایران مشترک است، از بزرگترین مخازن گاز طبیعی جهان محسوب میشود و بخش عمده ثروت انرژی قطر بر پایه آن شکل گرفته است. در کنار این میدان، مجموعه صنعتی و بندر راس لفان بزرگترین مرکز صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) در جهان به شمار میرود و بخش مهمی از تجارت جهانی گاز از طریق این پایانه انجام میشود.
در کویت، میدان نفتی برقان جایگاه ویژهای دارد. این میدان بزرگترین میدان نفتی کویت و از بزرگترین میادین نفتی جهان است که دهها میلیارد بشکه ذخایر قابل برداشت در خود جای داده است. برقان ستون اصلی تولید نفت کویت محسوب میشود و نقش تعیینکنندهای در اقتصاد این کشور دارد.
بحرین نیز هرچند در مقایسه با سایر کشورهای حوزه خلیج فارس تولیدکننده بزرگی محسوب نمیشود، اما پالایشگاه ستره و تأسیسات العمامیر مهمترین زیرساختهای انرژی این کشور را تشکیل میدهند. بخش عمده فعالیتهای پالایشی و تأمین فرآوردههای نفتی بحرین بر این دو مجموعه متمرکز است و به همین دلیل هرگونه اختلال در عملکرد آنها میتواند آثار قابل توجهی بر اقتصاد این کشور بر جای بگذارد.
در همین ارتباط، همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، پیامهای هشدارآمیزی نیز از سوی مقامات نظامی کشورمان منتشر شده است. در این چارچوب، تأکید شده است که هرگونه اقدام علیه تأسیسات انرژی ایران میتواند با واکنش متقابل و هدف قرار گرفتن شریانهای انرژی منطقه همراه باشد؛ موضوعی که از نگاه تحلیلگران، نشاندهنده اهمیت روزافزون زیرساختهای انرژی در معادلات بازدارندگی و امنیت منطقهای است.
همزمان، فرمانده قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا (ص) نیز با انتشار پیامی خطاب به کشورهای منطقه، نسبت به پیامدهای همکاری با ایالات متحده آمریکا هشدار داد.
سرلشکر علی عبداللهی در این پیام اعلام کرد که آمریکا با سرعت فزایندهای مسیر گسترش جنگ در منطقه را دنبال میکند و این رویکرد را بخشی از راهبرد توسعه نفوذ و سلطه خود در منطقه دانست.
وی همچنین اظهار داشت که کشورهای مسلمان منطقه باید نسبت به استفاده آمریکا از سرمایهها، زیرساختهای حیاتی، ثروت و منابع راهبردی آنها برای حمایت از توان نظامی خود و همچنین تقویت توان امنیتی و نظامی رژیم صهیونیستی آگاه باشند.
فرمانده قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا (ص) در ادامه تأکید کرد کشورهای منطقه باید در نوع همکاری و همراهی خود با آمریکا بازنگری کنند و هشدار داد هر کشوری که به گفته وی نقش سپر دفاعی آمریکا را بر عهده بگیرد، در صورت گسترش درگیریها با تبعات و پیامدهای جنگ مواجه خواهد شد.
اظهارات مطرح شده در حالی بیان میشود که طی ماههای اخیر، زیرساختهای انرژی بار دیگر به یکی از مهمترین مؤلفههای امنیتی و اقتصادی منطقه تبدیل شدهاند. بسیاری از کارشناسان معتقدند تمرکز بالای تولید نفت و گاز جهان در منطقه خلیج فارس باعث شده است هرگونه تهدید علیه این تأسیسات، تنها محدود به کشورهای صاحب این زیرساختها نباشد و آثار آن به سرعت در بازارهای جهانی انرژی، قیمت نفت، تجارت بینالمللی و امنیت اقتصادی جهان نمایان شود.
از این منظر، تأسیسات نفت و گاز منطقه نه تنها داراییهای اقتصادی، بلکه بخشی از معادلات ژئوپلیتیکی و بازدارندگی به شمار میروند و هر تحول امنیتی پیرامون آنها میتواند واکنش گسترده بازیگران منطقهای و فرامنطقهای را در پی داشته باشد.
