فاطمه امانی کلاریجانی، روانشناس و درمانگر بزرگسال، در این گزارش، از یک نوع کمالگرایی پنهان در روابط حرف میزند که خیلی بیصدا تنه اعتماد را میجود.
تعمیم دادنهای بی دلیل!
امانی با یک مثال شروع میکند:
«مثلاً فرض کنید همسرتان کاری انجام داده که شما را ناراحت کرده است. یک نفر ممکن است بگوید: «کاری که کرد درست نبود و من از او ناراحت شدم.».
اما یک فرد کمالگرا ممکن است خیلی سریعتر وارد تفسیرهای شدیدتر شود؛ مثلاً بگوید:
«این کار را عمداً کرد.»
«خیلی خودخواهانه رفتار کرد.»
«اصلاً برایش مهم نیست من چه حسی دارم.»
«او همیشه همینطور است.»
یعنی از یک رفتار مشخص، بهسرعت کل نیت، شخصیت و حتی کل رابطه را زیر سؤال میبرد. روشن است که وقتی ما اینگونه به مسئله نگاه کنیم، بخشیدن طرف مقابل برایمان بسیار سخت میشود. در نتیجه، ممکن است او را مستحق سرزنش بدانیم، بخواهیم با او دعوا کنیم، و این نگاه، به تنش و تعارض در رابطه دامن بزند.
من روی این فرد حساب باز نمیکنم!
در این پژوهشها، وقتی با افراد صحبت میکردند، میدیدند که آنها یک رفتار مشخص یا یک اتفاق ساده را به کل رابطه تعمیم میدهند. مثلاً میگفتند:
«امروز به من بیتوجهی کرد»
و در ذهن خود این را اینگونه تفسیر میکردند که:
«پس این آدم اصلاً به من اهمیت نمیدهد.»
یا مثلاً میگفتند:
«کاری را که به او سپرده بودم، انجام نداد»
و این در ذهن یک فرد کمالگرا به این فکر تبدیل میشود که:
«من هیچوقت نمیتوانم روی این آدم حساب کنم.»
وقتی کسی به این نتیجه میرسد که نمیتواند روی فردی حساب کند، چه احساس بدی پیدا میکند و چقدر حالش بد میشود؛ در حالی که ممکن است فقط یک کار ساده، مثل فراموش کردنِ یک لیست خرید، اتفاق افتاده باشد.
در واقع وقتی از یک اتفاق مشخص، کل رابطه را زیر سؤال میبریم، هم برای خودمان اضطراب و تنش ایجاد میکنیم و هم این حس را تقویت میکنیم که طرف مقابل مستحق سرزنش است.
همه آدمها اشتباه میکنند!
حالا معنای همه این حرفها چیست؟ آیا باید رفتار بد همسرمان را نادیده بگیریم و خیلی سریع او را ببخشیم؟ آیا نباید هیچچیز را با او در میان بگذاریم؟
نه، منظور این نیست. بخشیدن به معنای انکارکردن رفتار اشتباه یا سلب مسئولیت از طرف مقابل نیست. ما میتوانیم کاملاً احساس خود را بیان کنیم و بگوییم:
«عزیزم، کاری که انجام دادی من را ناراحت کرد و از تو انتظار دارم مسئولیت پیامدهای رفتارت را بپذیری.».
اما درعینحال، لازم نیست در ذهنمان از طرف مقابل یک هیولا بسازیم و بگوییم:
«تو آدم خودخواهی هستی و همیشه همینطور رفتار میکنی.»
شخصیت همسرتان را خوب ببینید
یکی از پرسشهای مهمی که میتوانیم هنگام بروز تعارض از خودمان بپرسیم تا درگیر کمالگرایی نشویم، این است:
«آیا من فقط یک رفتار را قضاوت میکنم. یا بر اساس همان رفتار، درباره کل شخصیت طرف مقابلم نتیجهگیری و تفسیر میکنم؟»
پرسش مهمتر این است:
«آیا واقعاً میدانم او این کار را عمداً انجام داده، یا فقط حدس میزنم که نیتش منفی بوده است؟»
چرا لازم است نگاهمان را تغییر دهیم؟ «چون چیزی که بخشیدن را برای ما دشوار میکند، همیشه خودِ اتفاق نیست؛ بلکه روایتی است که ذهن ما پس از آن اتفاق دربارهاش میسازد. همین روایت میتواند احساسات ما را تحتتأثیر قرار دهد و ناراحتی، خشم و بیاعتمادی ما را بیشتر کند.»
منبع: فارس
