باشگاه خبرنگاران جوان - سیدحسین آرامی با اشاره به چالشهای فزاینده مناطق بیابانی نظیر خشکسالیهای مستمر، فرسایش شدید خاک و طوفانهای گرد و غبار اظهار کرد: تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی، بازگشت به خرد بومی و تلفیق آن با دانش مدرن را برای مدیریت بهینه منابع آب و خاک بیش از هر زمان دیگری ضروری کرده است.
وی با برشمردن روشهای کهن مدیریت منابع افزود: حفر سازههای سنتی برای ذخیرهسازی روانابها، احداث قناتهای رودخانهای برای انتقال آب با حداقل تلفات، تراسبندی اراضی شیبدار جهت کاهش فرسایش و استفاده از مالچهای طبیعی و گیاهان پوششی مقاوم برای تثبیت ماسههای روان، نمونههایی از مهندسی منابع است که در صورت احیا میتواند به افزایش تابآوری اکوسیستمها و کاهش کانونهای ریزگرد منجر شود.
این پژوهشگر با تبیین عوامل مهجور ماندن این دانش، کاهش انتقال تجربیات بیننسلی، روی آوردن به فناوریهای پرهزینه وارداتی و غفلت نظامهای آموزشی از مستندسازی این میراث را از دلایل اصلی فراموشی آنها دانست.
آرامی تشکیل بانک اطلاعاتی از روشهای بومی، حمایت از پژوهشهای میدانی برای ارزیابی کارایی این فناوریها و گنجاندن مبانی دانش بومی در سرفصلهای آموزشی را راهکارهای اصلی برای احیای این میراث علمی برشمرد و تاکید کرد: این اقدام ضمن کاهش هزینههای اجرایی بیابانزدایی، نقش کلیدی در ارتقای امنیت غذایی و معیشت پایدار مناطق خشک کشور خواهد داشت.
۲۰ درصد از عرصههای ملی خوزستان، معادل ۱.۲۷ میلیون هکتار، عرصه بیابانی است که بخشی از این بیابانها قدیمی و بخشی دیگر بر اثر مدیریت ضعیف، طرحهای نفتی، جادهسازی یا بهرهبرداری در راستای معیشت مردم ایجاد شده است. ۷۵۰ هزار هکتار از این مناطق فوقبحرانی هستند که ۳۵۰ هزار هکتار آن کانون ریزگرد محسوب میشود.
۷۰۰ هزار هکتار از عرصههای بیابانی استان خوزستان به عنوان مناطق در معرض ریزگرد شناسایی شدهاند که ۳۵۰ هزار هکتار از آنها در وضعیت فوقبحرانی قرار دارند. همچنین ۳۵۰ هزار هکتار تپههای ماسهای در غرب خوزستان قرار دارند.
در پنج سال اخیر، ۳۴ هزار هکتار با اجرای طرح رواناب از پوشش بیابانی به فضای سبز تغییر یافته است. در حال حاضر نیز هفت کانون ریزگرد به وسعت ۳۴۲ هزار هکتار در استان وجود دارد که کانون شماره چهار، واقع در مسیر اهواز به سمت ماهشهر، به دلیل وزش باد، ریزگردها را به سمت اهواز هدایت میکند.
بر اساس اعلام ادارهکل منابع طبیعی خوزستان، طی ۱۰ سال گذشته، طرح بیابانزدایی در بیش از ۶۰ هزار هکتار از ۳۵۰ هزار هکتار کانون ریزگرد استان اجرا شده و اقدامات اثرگذاری برای توسعه فضای سبز و تثبیت خاک صورت گرفته است.
منبع: ایرنا
