کاهش وزن همیشه به معنای از دست دادن چربی نیست. آنچه عدد ترازو نشان میدهد، مربوط به چربی و بخش دیگری از آن مربوط به توده بدون چربی یا توده عضلانی است.
داروهای ضد دیابت بر حسب نوع و سازوکار، تاثیرات بسیار متفاوتی در تغییر توده چربی و توده بدون چربی ایجاد میکند. برای درک دقیقتر اثرات این داروها، جمعی از پژوهشگران دانشگاههای علوم پزشکی تهران، لرستان و شهید بهشتی و دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران در یک مطالعه مروری نظاممند و فراتحلیل اثرات چند گروه اصلی از داروهای ضد دیابت را بر این دو شاخص بررسی کردند. پژوهشگران در این مطالعه با بررسی ۴۱ کارآزمایی بالینی دادههای دو هزار و ۹۰۶ بیمار را مورد ارزیابی قرار دادند.
یکی از انواع داروهای دیابت، داروهای جدیدی هستند که در دسته داروهای «آگونیست گیرنده GLP-1» و «آگونیستهای دوگانه GIP و GLP-1» قرار میگیرند. یافتههای این مطالعه نشان داده که در بین این نوع داروها، داروی «تیرزپاتاید» بیشترین عملکرد را در کاهش توده چربی در مقایسه با دارونما داشته است. به طوری که مصرف این دارو با کاهش میانگین ۱۰.۷ کیلوگرم توده چربی همراه بوده است. پس آن، استفاده از داروی «لیراگلوتاید» به همراه ورزش، بیشترین کاهش چربی را ثبت کرده و داروی «سماگلوتاید» و «لیراگلوتاید» (بدون ورزش) نیز کاهش متوسط توده چربی را ایجاد کردهاند.
اما باید توجه داشت که بررسی توده عضلانی (توده بدون چربی) بُعد دیگری از تاثیر این داروها را روشن میکند. استفاده از این داروها سبب کاهش توده عضلانی نیز شده است. داروی تیرزپاتاید با کاهش میانگین ۴.۴۰ کیلوگرم و داروی لیراگلوتاید با کاهش میانگین ۱.۵۴ کیلوگرم از توده عضلانی همراه بودهاند. نقش ورزش در جلوگیری از افت توده عضلانی
یکی از یافتههای این مطالعه، نقش مکمل ورزش در تاثیر این داروهاست. دادههای این مطالعه نشان داده که انجام تمرینات ورزشی همراه با مصرف داروی لیراگلوتاید توانسته از افت توده عضلانی جلوگیری کرده و روند کاهش بافت عضلانی را تعدیل کند.
در بررسی ارزیابی سایر دستههای دارویی، مهارکنندههای SGLT2 (مثل امپاگیفلوزین، داپاگلیفلوزین و ...) باعث کاهشهای بسیار جزئی در ترکیب بدن شدند. در مقابل داروهایی مانند متفورمین، انسولین و مهارکنندههای DPP4 (مثل سیتاگلیپتین، آلوگلیپتین و ...) اثرات خنثیتری بر توده عضلانی داشتند.
بررسی توده چربی نیز نشان داد که «انسولین گلارژین» و داروی «آلوگلیپتین» در مقایسه با متفورمین و اگزناتاید با افزایش توده چربی همراه بودهاند. در حالی که متفورمین و سولفونیلاورهها کمترین میزان تغییرات را بر جای گذاشتند.
پژوهشگران این مطالعه یادآور شدهاند که با وجود اینکه نتایج این مطالعه تصویر روشنی از تاثیرات داروها نشان میدهد، اما برای دستیابی به پروتکلهای دقیق درمانی به تحقیقات بیشتری در مورد تاثیر دوزهای مختلف دارویی، طول دوره درمان و نقش مداخلههای سبک زندگی و ورزش مستمر ضروری خواهد بود.
در مجموع یافتههای این مطالعه که در مجله علمی Diabetes, Obesity and Metabolism منتشر شده ،نشان میدهد که اثر داروهای ضد دیابت به ویژه داروهایی که با کاهش وزن همراه هستند را نمیتوان صرفاً با عدد روی ترازو ارزیابی کرد؛ تغییر در توده چربی و بدون چربی نیز باید هنگام بررسی اثرات این درمانها در نظر گرفته شود.
منبع: ایسنا
