۱۴۷ گروه پژوهشی جهاد دانشگاهی برای حل ۵۰ ابرچالش کشور بسیج شدند

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ نیروی انسانی متخصص در هر کشوری یکی از پایه‌های اصلی پیشرفت به شمار می‌آید. در میان گروه‌های مختلف تخصصی، فارغ‌التحصیلان مهندسی جایگاهی ویژه دارند، زیرا مهندسان در طراحی، ساخت، حل مسئله و پیشبرد پروژه‌های فنی و زیرساختی نقش مستقیم ایفا می‌کنند. به همین دلیل، حضور یا خروج این گروه از نیروی انسانی می‌تواند بر توان اجرایی، صنعتی و حتی آینده توسعه کشور اثر بگذارد. در سال‌های اخیر، مسئله مهاجرت متخصصان در بسیاری از کشورها به یک نگرانی جدی تبدیل شده است، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه که برای آموزش و تربیت نیروی ماهر هزینه‌های فراوانی صرف می‌کنند، اما بخشی از این نیروها در نهایت جذب بازار کار کشورهای دیگر می‌شوند. همین موضوع باعث شده مهاجرت نخبگان و متخصصان، دیگر فقط یک مسئله فردی تلقی نشود و به موضوعی اجتماعی، اقتصادی و راهبردی تبدیل شود.

در این میان، مهاجرت فارغ‌التحصیلان مهندسی از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا این گروه نه تنها دانش فنی دارند، بلکه در شکل دادن به آینده صنعتی و فناوری کشور نیز مؤثرند. در سال‌های اخیر از یک سو مهاجرت مهندسان از برخی کشورهای توسعه‌یافته کاهش یافته، اما از سوی دیگر این روند در کشورهای در حال توسعه افزایش پیدا کرده است. در ایران نیز این موضوع سابقه‌ای طولانی دارد و در سال‌های اخیر شدت بیشتری یافته است. با این حال، فقط دانستن اینکه مهاجرت در حال افزایش است کافی نیست. پرسش مهم‌تر این است که مهندسان چگونه به این تصمیم می‌رسند، چه عواملی آنان را به رفتن سوق می‌دهد و چه شرایطی باعث می‌شود میان ماندن و رفتن، گزینه مهاجرت را انتخاب کنند. اهمیت این تحقیق نیز دقیقا از همین‌جا ناشی می‌شود؛ یعنی تلاش برای فهم لایه‌های پنهان‌تر این تصمیم و روشن کردن الگوهای ذهنی و شرایطی که پشت آن قرار دارد.

در پژوهشی با همین موضوعیت، زهرا صنعتی، محقق مدیریت آموزشی در گروه علوم تربیتی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه، به همراه یک همکار دانشگاهی و با همراهی پژوهشکده مواد و انرژی، کوشیده‌اند پدیده مهاجرت فارغ‌التحصیلان مهندسی را از زاویه‌ای تحلیلی و عمیق بررسی کنند و نشان دهند که چه مجموعه‌ای از عوامل فردی، آموزشی، شغلی و ساختاری در شکل‌گیری این روند نقش دارند. تمرکز اصلی این کار بر تبیین چرایی و چگونگی شکل‌گیری میل به مهاجرت در میان دانش‌آموختگان مهندسی بوده است.

این تحقیق با روش کیفی و با استفاده از رویکرد «نظریه داده‌بنیاد» انجام شده است. نظریه داده‌بنیاد روشی پژوهشی است که در آن محقق به جای آنکه از ابتدا یک پاسخ آماده داشته باشد، تلاش می‌کند از دل داده‌ها و گفته‌های افراد، الگوها و مفاهیم اصلی را استخراج کند. در این مطالعه، شرکت‌کنندگان شامل استادان مهندسی و جامعه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، همچنین متخصصان و مدیران حوزه مهندسی بودند که از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، اطلاعات مورد نیاز پژوهشگران را فراهم آوردند.

یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهند که مهاجرت فارغ‌التحصیلان مهندسی حاصل یک عامل واحد نیست، بلکه نتیجه ترکیب چند دسته عامل است. در بخش شرایط علّی، دو گروه از عوامل بیش از همه دیده شده‌اند: عوامل دافعه در مبدأ و عوامل جاذبه در مقصد. به بیان ساده، بخشی از ماجرا به مشکلات و کاستی‌های داخل کشور مربوط می‌شود و بخش دیگر به فرصت‌ها و امتیازهایی که کشورهای دیگر ارائه می‌کنند. همچنین در شرایط زمینه‌ای، عواملی شناسایی شده‌اند که مهاجرت را تسهیل می‌کنند؛ یعنی شرایطی که تصمیم به رفتن را آسان‌تر یا عملی‌تر می‌سازند. در کنار این موارد، عوامل حمایتی مهاجرت نیز به عنوان شرایط مداخله‌گر مطرح شده‌اند؛ عواملی که اثر سایر متغیرها را تقویت می‌کنند.

نتیجه نهایی این روند، از نگاه پژوهشگران، تضعیف ظرفیت‌های فنی و توسعه‌ای کشور است. بر اساس اطلاعات تکمیلی پژوهش، این تضعیف در چند محور اصلی خود را نشان می‌دهد: کاهش ذخیره دانش مهندسی، افزایش وابستگی کشور، محرومیت از نیروی متخصص و فنی، عقب‌ماندگی در مسیر توسعه و کاهش توان رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی.

شرکت‌کنندگان در این پژوهش همچنین تأکید کرده‌اند که تمایل به مهاجرت در میان دانشجویان جوان مهندسی، به‌ویژه در مقطع کارشناسی، بالاست. بسیاری از آنان از همان دوره دانشجویی به دنبال همکاری با استادانی هستند که بتوانند برای ادامه تحصیل یا اشتغال در خارج از کشور برایشان توصیه‌نامه فراهم کنند. این مسئله نشان می‌دهد که فکر مهاجرت در برخی موارد، از همان سال‌های نخست آموزش دانشگاهی شکل می‌گیرد.

طبق یافته‌ها، محدود بودن فرصت‌های شغلی در داخل کشور، یکی از عوامل مهم تقویت‌کننده انگیزه مهاجرت است. از سوی دیگر، مهندسان شاغل نیز پس از فارغ‌التحصیلی و ورود به بازار کار، به دلیل ناکافی بودن سطح حقوق در مقایسه با تورم و هزینه‌های زندگی، به فکر رفتن می‌افتند. به این ترتیب، مهاجرت فقط به دانشجویان محدود نمی‌شود و بخشی از نیروهای فعال و آموزش‌دیده بازار کار را نیز در بر می‌گیرد. کشورهای مقصد اصلی در این روند شامل ایالات متحده، کانادا، استرالیا، انگلستان و آلمان عنوان شده‌اند، هرچند با سخت‌تر شدن قوانین مهاجرتی این کشورها، برخی مقاصد دیگر مانند کشورهای حوزه خلیج فارس، ژاپن، فنلاند و بلژیک نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

اهمیت این یافته‌ها در آن است که نشان می‌دهند مهاجرت مهندسان، صرفا نتیجه جذابیت بیرون از کشور نیست، بلکه به ضعف‌های درونی نیز گره خورده است. این وضعیت بیانگر وجود ضعف در سیاست‌گذاری و زیرساخت‌های مربوط به جذب و نگهداشت نیروی متخصص است.

همچنین بر نقش دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های تحقیقاتی در ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش، همکاری بیشتر میان دانشگاه و صنعت، اصلاح برنامه‌های درسی و تقویت مهارت‌های کاربردی تأکید شده است. در کنار این موارد، بهبود شرایط اقتصادی، اجتماعی و ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار نیز از عوامل مهمی دانسته شده که می‌تواند در مدیریت این روند و کاهش تمایل به مهاجرت مؤثر باشد.

قابل ذکر است این نتایج بااهمیت در فصلنامه «مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی» منتشر شده‌اند؛ نشریه‌ای که وابسته به مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم و انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات است.

اگر نیمه‌شب با صدای بلند و ناله‌مانند گربه‌تان از خواب پریده باشید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که چرا گربه چنین صدایی تولید می‌کند. پاسخ برخلاف تصور رایج، فقط اینکه «غذا می‌خواهد» یا «دنبال جلب توجه است» نیست.

به گزارش خبرآنلاین، «زوزه کشیدن» گربه‌ها نیز تعریف کاملاً مشخصی ندارد. در پزشکی دامپزشکی، این اصطلاح معمولاً برای صداهای بلند و خشن گربه در موقعیت‌هایی مانند پرخاشگری یا جفت‌گیری به کار می‌رود، اما صاحبان حیوانات خانگی ممکن است تقریباً هر صدای بلند و کشیده‌ای را زوزه بدانند. همین تفاوت باعث می‌شود شرایطی که گربه در آن صدا تولید می‌کند، اهمیت زیادی داشته باشد. ناله گربه‌ها ریشه‌ای بسیار قدیمی دارد

به گفته پژوهشگران، این نوع صدا احتمالاً بسیار قدیمی‌تر از گربه‌های خانگی است و حتی پیش از اهلی‌شدن آن‌ها وجود داشته است. گربه وحشی آفریقایی، نزدیک‌ترین خویشاوند زنده گربه خانگی، نیز هنگام مواجهه با رقیبان از صداهایی مشابه استفاده می‌کند.

حفظ و دفاع از قلمرو برای بسیاری از حیوانات با دسترسی به غذا، امنیت و فرصت جفت‌گیری ارتباط دارد. به همین دلیل، حیوانات در طول تکامل صداهای بلند و مشخصی ایجاد کرده‌اند تا بتوانند رقیبان را از قلمرو خود دور کنند، بدون اینکه هر بار مجبور به درگیری فیزیکی شوند.

بنابراین وقتی دو گربه در محله روبه‌روی یکدیگر قرار می‌گیرند و یکی از آن‌ها صدایی بلند و کشیده تولید می‌کند، ممکن است در واقع در حال اجرای رفتاری باشد که قدمتی بسیار بیشتر از زندگی گربه‌ها در کنار انسان دارد. ترس، درگیری و استرس

گربه‌ها فقط برای دفاع از قلمرو خرناس نمی‌کشند. وقتی حیوان احساس ترس کند، در گوشه‌ای گرفتار شود یا بخواهد حیوان یا حتی انسان دیگری را از خود دور کند نیز ممکن است چنین صدایی تولید کند.

یک متخصص رفتارشناسی دامپزشکی می‌گوید اگر گربه‌ای هنگام نزدیک‌شدن فردی شروع به زوزه کشیدن کند، این رفتار می‌تواند پیامی شبیه «لطفاً نزدیک‌تر نشو» داشته باشد.

موقعیت‌های پراسترس نیز می‌توانند باعث ایجاد این صدا شوند؛ برای مثال، رفتن به دامپزشکی، مهارشدن یا درگیری با گربه‌های دیگر. گربه‌های ماده در دوره فحلی و گربه‌های نر هنگام رقابت بر سر جفت نیز ممکن است صداهای بسیار بلندی تولید کنند.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این صدا همیشه به معنای درخواست آگاهانه برای کمک نیست. گاهی زوزه صرفاً بیان بیرونی یک وضعیت هیجانی شدید و ناخوشایند است. گربه‌ها یاد گرفته‌اند چگونه توجه انسان را جلب کنند

البته همه صداهای بلند گربه را نمی‌توان خرناس واقعی دانست. گربه‌ها مجموعه متنوعی از صداها را برای ارتباط برقرار کردن دارند و بخشی از این رفتار ارتباطی در طول زندگی در کنار انسان شکل گرفته است.

گربه‌های بالغ در شرایط طبیعی به‌ندرت برای برقراری ارتباط با گربه‌های دیگر میو می‌کنند. میوکردن بیشتر رفتاری است که بچه‌گربه‌ها برای ارتباط با مادرشان به کار می‌برند. به نظر می‌رسد گربه‌های خانگی این رفتار دوران کودکی را تا بزرگسالی حفظ کرده و آن را بیشتر به سمت انسان‌ها هدایت کرده‌اند.

یکی از دلایل احتمالی موفقیت این رفتار آن است که صدای میو گربه تا حدودی شباهت صوتی به گریه نوزاد انسان دارد و می‌تواند واکنش سریع انسان‌ها را تحریک کند. گربه نیز به‌مرور متوجه می‌شود که میوکردن نتیجه می‌دهد. به گفته پژوهشگران، گربه‌ها یاد می‌گیرند از این صدا برای جلب توجه انسان استفاده کنند.

حتی ممکن است این رابطه به نوعی آموزش معکوس تبدیل شود. فرض کنید گربه هر روز ساعت پنج صبح شروع به صداکردن می‌کند و صاحبش بلافاصله ظرف غذا را پر می‌کند. حیوان به‌سرعت یاد می‌گیرد که تولید صدا نتیجه مطلوبی دارد و ممکن است این رفتار را بیشتر تکرار کند؛ نه لزوماً برای آزار صاحبش، بلکه چون فهمیده این روش مؤثر است. چرا تشخیص «زوزه» گربه‌ها دشوار است؟

یکی از نکات جالب درباره زوزه‌کشیدن گربه‌ها این است که حتی انسان‌ها نیز تعریف یکسانی از آن ندارند. در پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ در مجله Animal Behaviour منتشر شد، پژوهشگران از شرکت‌کنندگان خواستند صداهای مختلف گربه‌ها را که از منابع آنلاین جمع‌آوری شده بود، در گروه‌هایی مانند میو، خُرخُر و زوزه دسته‌بندی کنند.

نتایج نشان داد صداهایی که افراد به‌عنوان «خرخر» شناسایی کردند، معمولاً ویژگی‌های صوتی نسبتاً مشخصی داشتند؛ اما درباره زوزه چنین اتفاقی نیفتاد. صداهایی که افراد زوزه می‌نامیدند، از نظر بلندی و مدت‌زمان تفاوت زیادی با یکدیگر داشتند و میزان توافق افراد درباره اینکه چه صدایی واقعاً زوزه محسوب می‌شود، کمتر بود.

پژوهشگران احتمال می‌دهند انسان‌ها زوزه را نه براساس ویژگی‌های صوتی دقیق، بلکه بیشتر براساس احساسی که از صدا دریافت می‌کنند تشخیص می‌دهند. اگر صدای گربه ناراحت، مضطرب یا دردمند به نظر برسد، احتمال بیشتری دارد که انسان آن را «زوزه» توصیف کند.

به همین دلیل، شناخت قبلی صاحب از گربه نیز اهمیت دارد. یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ نشان داد صاحبان گربه‌ها در تشخیص موقعیتی که باعث ایجاد صدا در گربه خودشان شده بود، عملکرد نسبتاً خوبی داشتند؛ اما هنگام شنیدن صدای گربه‌ای ناآشنا، دقت آن‌ها به‌مراتب کمتر بود. زوزه ناگهانی می‌تواند نشانه بیماری باشد

صدای بلند گربه در بسیاری از مواقع رفتاری طبیعی است، اما افزایش ناگهانی صدا به‌ویژه در گربه‌های مسن، می‌تواند نشانه یک مشکل پزشکی باشد. دامپزشکان در چنین شرایطی معمولاً بیماری‌هایی مانند پرکاری تیروئید و سندرم اختلال عملکرد شناختی را بررسی می‌کنند. اختلال عملکرد شناختی نوعی افت عملکرد ذهنی مرتبط با افزایش سن است که شباهت‌هایی به زوال شناختی در انسان دارد. هر دو بیماری می‌توانند باعث افزایش صداکردن گربه، به‌خصوص در طول شب، شوند.

البته بیماری تنها دلیل احتمالی نیست. اضطراب، اضطراب ناشی از جدایی و درد نیز می‌توانند باعث افزایش صداهای گربه شوند. به همین دلیل، دامپزشکان توصیه می‌کنند به‌جای تمرکز صرف بر نوع صدا، کل شرایط را بررسی کنید؛ از جمله اینکه گربه چه زمانی صدا می‌کند، این رفتار از چه زمانی شروع شده و آیا تغییری در برنامه روزمره یا رفتارهای دیگر حیوان ایجاد شده است.

یکی از تصورات اشتباه رایج این است که گربه‌ها با صداکردن مداوم یا انجام رفتارهای آزاردهنده قصد دارند صاحبشان را تنبیه کنند یا از او انتقام بگیرند. متخصصان رفتار حیوانات چنین توضیحی را تأیید نمی‌کنند. گربه‌ای که دائماً صدا می‌کند ممکن است یاد گرفته باشد که با این کار غذا یا توجه دریافت می‌کند. گربه دیگری ممکن است ترسیده، مضطرب یا دچار بیماری‌ای باشد که هنوز به‌راحتی قابل تشخیص نیست.

منبع: livescience پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر ۱۰ اشتباه رایجی که افراد پس از تشخیص کلسترول بالا مرتکب می‌شوند خبر بعد نظرات کاربران خبر قبل اشتراک گذاری : چرا گربه‌ها ناله می‌کنند؟ / پشت این صدای بلند و زوزه‌مانند چیست؟ بیشتر بخوانید: سوسک ها هم به نوزادانشان شیر می دهند؟ تماشاخانه چیتگر؛ رد یک جنایت عجیب میان درختان / درخت‌ها قبل از مرگ زخمی شده بودند حریق مرموز در قلب گرگان؛ از سیم‌کشی فرسوده تا شایعات داغ / ببینید گرگان چه چیزی را از دست داد؟ فیلم های دیگر عضویت در اینستاگرام عصر ایران ۱۵ سال پیش در چنین روزی این لحظه با حافظ گلستان سعدی آموزش زبان انگلیسی آپارات عصر ایران اپلیکیشن عصر ایران

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، افشین در حاشیه بازدید از بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان، با تشریح پارادایم جدید معاونت علمی و حرکت از فناوری و نوآوری به سمت ایجاد قابلیت‌های پایدار و تکرارپذیر، اظهار کرد: یکی از برنامه‌هایی که معاونت علمی در آغاز این مسیر دنبال کرده، طرح هاتف است.

وی با بیان اینکه معاونت علمی در رویکرد جدید خود به دنبال تبدیل ایده به بازار و هدایت زنجیره‌های شکل‌گیری فناوری است، افزود: در معاونت علمی دنبال این هستیم که ایده را به بازار تبدیل کنیم و در این میان زنجیره‌ها را هدایت کنیم. برای حوزه‌های نوظهوری که ممکن است به دلیل نبود بازار شکل‌گرفته، سرمایه‌گذاری کافی روی آنها وجود نداشته باشد، طرحی هدایتگر با عنوان هاتف تعریف شده است.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور ادامه داد: در قالب این طرح، حوزه‌هایی که دانش و ظرفیت فناورانه آنها در دانشگاه وجود دارد، شناسایی می‌شوند و تلاش می‌کنیم هسته‌های پژوهشی فعال در این حوزه‌ها را به شرکت‌های فناور تبدیل کنیم. این شرکت‌های فناور نیز در ادامه، در پارک‌های علم و فناوری و با استفاده از ظرفیت‌های حمایتی، مسیر تبدیل شدن به شرکت‌های دانش‌بنیان را طی خواهند کرد.

افشین با تأکید بر اینکه طرح هاتف با هدف ایجاد یک زنجیره پیوسته از ایده تا بازار طراحی شده است، گفت: ما یک زنجیره تعریف کرده‌ایم که به ما اجازه می‌دهد ایده‌ای را که یک نخبه، عضو هیئت علمی، دانشگاهی یا یک جوان متخصص و صاحب ایده دارد، در یک مسیر مشخص به محصول برسانیم.

وی با اشاره به اینکه رسیدن به محصول پایان مسیر توسعه فناوری نیست، تصریح کرد: وقتی ایده به محصول رسید، آیا کار پایان پیدا کرده است؟ خیر. تا اینجا فناوری اتفاق افتاده است، اما ما دنبال نوآوری هستیم. نوآوری یعنی فناوری بتواند خلق اثر کند؛ یعنی یک اثر اقتصادی، اجتماعی و اقتداری داشته باشد؛ بنابراین وقتی از نوآوری صحبت می‌کنیم، منظور این است که فناوری را به یک اثر مؤثر تبدیل کنیم.

رئیس بنیاد ملی نخبگان، در ادامه با تأکید بر ضرورت عبور از مفهوم نوآوری و رسیدن به قابلیت، اظهار کرد: آیا ایجاد اثر اقتصادی و اجتماعی کافی است؟ پاسخ امروز به این پرسش «نه» است و به همین دلیل است که بر قابلیت تأکید دارم و معتقدم نوآوری باید به «قابلیت» تبدیل شود.

افشین، قابلیت را به معنای تکرارپذیری موفقیت‌ها دانست و افزود: قابلیت یعنی بتوانید یک موفقیتی را که به دست آورده‌اید، تکرار کنید. ما امروز دنبال این هستیم که از فناوری و نوآوری عبور کرده و به قابلیت برسیم؛ قابلیتی که بتواند در مقیاس ملی ایجاد شود، استمرار پیدا کند و به‌صورت پایدار توسعه یابد.

توسعه «هوش مصنوعی» در مسیر ایجاد قابلیت دانش‌بنیان

افشین، یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های مورد نیاز کشور را در شرایط کنونی، هوش مصنوعی دانست و گفت: یکی از قابلیت‌هایی که باید به آن برسیم، هوش مصنوعی است. اما هوش مصنوعی را نباید صرفاً به شکل یک محصول منفرد دید.

وی ادامه داد: برای مثال، اینکه بگوییم با استفاده از هوش مصنوعی توانسته‌ایم داده‌های ساختمانی را بخوانیم، سامانه‌ای طراحی کرده‌ایم که آموزش می‌بیند، فرمان صادر می‌کند و یک مسئله مشخص را حل می‌کند، به معنای پایان مسیر نیست. ما دنبال این هستیم که هوش مصنوعی در کشور به یک قابلیت تبدیل شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به فعالیت ستاد توسعه فناوری و کاربرد‌های هوش مصنوعی اظهار کرد: فرآیند هوش مصنوعی در کشور در قالب ستاد مربوطه، به‌صورت منظم و با حضور معاون اول رئیس‌جمهور دنبال می‌شود و همین هفته نیز هشتمین جلسه این ستاد برگزار شد. هدف ما این است که هوش مصنوعی را از سطح محصولات و کاربرد‌های منفرد عبور داده و به یک قابلیت ملی تبدیل کنیم.

افشین در تشریح الزامات ایجاد چنین قابلیتی گفت: باید ببینیم فرایند ایجاد قابلیت اجرایی چیست و ضمانت اجرایی آن چگونه شکل می‌گیرد. بر اساس اصولی که در دنیا نیز دنبال می‌شود، ما در برخی حوزه‌ها باید تسهیلگر باشیم، در برخی حوزه‌ها تنظیم‌گر باشیم و زیرساخت‌های لازم را آماده کنیم. در کنار این موارد، باید آزمایشگاه‌های صحت‌سنجی و سندباکس نیز داشته باشیم.

وی افزود: اگر سندباکس و زیرساخت‌های صحت‌سنجی وجود نداشته باشد، ممکن است کد‌هایی وارد فرآیند شوند که فریب‌دهنده باشند یا نتوانند عملکرد مورد انتظار را ارائه دهند؛ بنابراین ایجاد این زیرساخت‌ها بخشی از مسیر رسیدن به قابلیت ملی در حوزه‌های فناورانه است.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به توسعه زیرساخت‌های پردازش هوش مصنوعی در کشور طی سال‌های اخیر اظهار کرد: ما فکر می‌کنیم در یک بازه زمانی حدود سه سال می‌توانیم مسیر ایجاد قابلیت‌های جدی در این حوزه را دنبال کنیم. باید توجه داشت که تا دو سال پیش، زیرساخت پردازش هوش مصنوعی در کشور به این شکل وجود نداشت، اما در همین فاصله کوتاه، زیرساخت بسیار خوبی در کشور آماده شده و در حال افزایش نرخ رشد آن هستیم.

وی ادامه داد: امروز جایگاه کشور از نظر علمی مناسب است و امیدواریم در حوزه کاربردپذیری نیز بتوانیم این جایگاه را به شکل محسوسی ارتقا دهیم. در سال جاری نیز در شاخص‌های مرتبط با کاربردپذیری، بهبود قابل توجهی داشته‌ایم.

افشین با اشاره به فاصله میان تولید علم و کاربردی‌سازی فناوری گفت: البته فاصله میان جایگاه علمی و کاربردپذیری ما همچنان زیاد است، اما این فاصله در حال کاهش است. باید توجه داشت که کار علمی و کاربردی، به‌ویژه در حوزه‌های نوظهور، الزاماً زودبازده نیست.

وی برای تبیین این رویکرد افزود: برخی از این فعالیت‌ها شبیه درخت گردو هستند؛ وقتی یک درخت گردو می‌کارید، در سال اول و دوم محصول نمی‌دهد، اما در مقابل، محصول و دوام آن می‌تواند ماندگار باشد. ما نیز به دنبال کار‌های نمایشی و فعالیت‌های سطحی نیستیم؛ به دنبال مسیر‌هایی اصیل، پیوسته و منسجم هستیم که بتوانند اثرگذاری طولانی‌مدت ایجاد کنند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر پرهیز از رویکرد‌های نمایشی در توسعه فناوری تصریح کرد: ما دنبال جرقه‌های کوتاه‌مدت و محصولاتی که صرفاً برای مدت کوتاهی مطرح شوند نیستیم؛ بلکه می‌خواهیم یک مسیر روشن و پایدار ایجاد کنیم. هدف این است که زنجیره‌ای شکل بگیرد که از ایده و دانش آغاز شود، به فناوری و نوآوری برسد و در نهایت به قابلیت و اثر اقتصادی، اجتماعی و اقتداری تبدیل شود.

وی با اشاره به تغییر رویکرد رسمی معاونت علمی اظهار کرد: در پارادایم جدیدی که معاونت علمی از مردادماه به‌صورت رسمی اعلام کرده است، ما به سمت پارادایم قدرت‌بنیان حرکت می‌کنیم. در این پارادایم، قابلیت به‌عنوان یکی از پارامتر‌های اصلی مورد توجه قرار می‌گیرد.

افشین ادامه داد: وقتی با یک شرکت دانش‌بنیان صحبت می‌کنم، تأکید می‌کنم شرکتی که نتواند دانش خود را به‌صورت مستمر تکثیر و به‌روزرسانی کند، دیگر با الزامات این پارادایم همخوان نیست. فناوری دائماً در حال تغییر است و نمی‌توان صرفاً به موفقیت‌های گذشته تکیه کرد.

وی افزود: به همین دلیل، ما به‌عنوان هدایتگر باید به شرکت دانش‌بنیان بگوییم که حمایت‌های ما از یک محصول یا فناوری، مادام‌العمر نیست. ممکن است یک فناوری پنج سال پیش، فناوری درخشان و شایسته حمایت بوده باشد و یک شرکت را به یک شرکت دانش‌بنیان تبدیل کرده باشد، اما امروز همان فناوری ممکن است دیگر فناوری جدید و رقابت‌پذیری محسوب نشود.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور تأکید کرد: این ادبیات را در حال جاری کردن در اکوسیستم فناوری و نوآوری کشور هستیم؛ چراکه هدف ما صرفاً افزایش تعداد شرکت‌ها یا محصولات نیست، بلکه ایجاد شرکت‌ها و فناوری‌هایی است که بتوانند به‌صورت مستمر دانش خود را به‌روز کنند، تکثیر کنند و قابلیت‌های جدید ایجاد کنند.

وی با اشاره به نقش اجزای مختلف زیست‌بوم در تحقق این رویکرد گفت: این مسیر بدون همکاری اجزای اکوسیستم امکان‌پذیر نیست و باید با کمک شرکت‌های دانش‌بنیان، استادان دانشگاه، پارک‌های علم و فناوری، مراکز نوآوری، کارخانه‌های نوآوری، رسانه و نظام آموزشی کشور دنبال شود.

افشین نقش نظام آموزشی را در شکل‌گیری فرهنگ نوآوری و دانش‌بنیان از سنین پایین مهم دانست و گفت: اگر به دنبال کشوری هستیم که بخواهد در علم و فناوری قدرتمند شود، باید آموزش در مدارس نیز متفاوت شود. خلاقیت و فرایند دانش‌بنیانی باید از کودکی در جامعه نهادینه شود.

وی خاطرنشان کرد: مسیر قدرت‌بنیان شدن کشور، مسیری یکپارچه است که از مدرسه و پرورش خلاقیت آغاز می‌شود، در دانشگاه با تولید دانش و شکل‌گیری هسته‌های پژوهشی ادامه پیدا می‌کند، از طریق طرح‌هایی مانند هاتف به سمت شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان هدایت می‌شود، با توسعه فناوری و نوآوری به محصول و اثر می‌رسد و در نهایت با ایجاد قابلیت‌های تکرارپذیر، به قدرت اقتصادی، اجتماعی و اقتداری کشور تبدیل می‌شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور در پایان تأکید کرد: هدف نهایی این مسیر، ایجاد جرقه‌های کوتاه‌مدت یا صرفاً تولید محصول نیست؛ بلکه ایجاد یک مسیر روشن، اصیل، پیوسته و منسجم برای تبدیل ایده و دانش به فناوری، فناوری به نوآوری، نوآوری به قابلیت و قابلیت به قدرت ملی است؛ مسیری که طرح هاتف یکی از حلقه‌های مهم آن برای هدایت ظرفیت‌های دانشگاهی و پژوهشی به سمت بازار و اقتصاد دانش‌بنیان به شمار می‌رود.