بررسی روند تحولات دیپلماتیک جاری در تماس تلفنی عراقچی با همتایان پاکستانی و عمانی

نویسنده: علی اکبر رضایی 

دیپلماسی ایرانی: برای فهم توافق دفاع مشترک عربستان، ترکیه و پاکستان باید به سال ۲۰۱۹ بازگشت؛ سالی که در آن پاکستان فنس‌کشی مرز خود با ایران را آغاز کرد و ترکیه نیز که از سال ۲۰۱۷ ساخت دیوار مرزی با ایران را شروع کرده بود، این روند را توسعه داد. در آن مقطع هر دو کشور اقدامات خود را با دلایل امنیتی، مقابله با تروریسم، قاچاق و کنترل مرز توجیه می‌کردند. با این حال امروز که به گذشته نگاه می‌کنیم همزمانی این تحولات با روندهای بعدی تصویر قابل تأملی ایجاد می‌کند. 

در سال‌های بعد روابط ترکیه، پاکستان و عربستان به‌تدریج وارد مرحله تازه‌ای شد. همکاری‌های دفاعی آنکارا و اسلام‌آباد گسترش یافت و همزمان روابط ترکیه و عربستان پس از دوره‌ای از تنش مسیر عادی‌سازی و توسعه همکاری‌های اقتصادی و امنیتی را طی کرد. 

در سوی دیگر روابط دفاعی ریاض و اسلام‌آباد نیز عمیق‌تر شد تا اینکه در سال ۲۰۲۵ عربستان و پاکستان توافق دفاعی متقابلی امضا کردند که بر اساس آن حمله به یکی از دو کشور حمله به هر دو تلقی می‌شود. 

یک سال بعد این روند یک گام دیگر جلو رفت. در ۷ اوت ۲۰۲۶ ترکیه به عربستان و پاکستان پیوست و سه کشور در مکه توافق دفاع مشترک امضا کردند. 

بنابراین اگر وقایع را در یک خط قرار دهیم از امنیتی شدن مرزهای ایران با ترکیه و پاکستان در سال ۲۰۱۹ به گسترش همکاری‌های دفاعی این دو کشور با عربستان و در نهایت به یک تعهد دفاعی سه‌جانبه رسیده‌ایم؛ سه کشوری که امروز در غرب، شرق و جنوب محیط پیرامونی ایران وزن قابل توجهی دارند. 

البته نمی‌توان با قطعیت گفت دیوارهای سال ۲۰۱۹ از ابتدا بخشی از نقشه‌ای برای رسیدن به توافق امروز بوده‌اند اما در سیاست بین‌الملل همیشه آنچه اهمیت دارد نیت اولیه یک اقدام نیست بلکه مسیر و نتیجه انباشت تحولات است. 

آنچه در سال ۲۰۱۹ مجموعه‌ای از اقدامات مرزی و جداگانه به نظر می‌رسید امروز در کنار یک توافق دفاعی سه‌جانبه قرار گرفته است. اگر این روند در آینده با رزمایش مشترک، همکاری اطلاعاتی، همکاری پدافندی و ورود کشورهای دیگری مانند مصر تکمیل شود آن‌گاه معنای تحولات سال‌های گذشته بسیار متفاوت خواهد شد. 

شاید هنوز برای قضاوت نهایی زود باشد اما برای طرح یک سناریو نه. سناریو این است که آنچه از سال ۲۰۱۹ با سخت‌تر شدن مرزهای ایران در شرق و غرب آغاز شد امروز به مرحله شکل‌گیری یک آرایش امنیتی جدید در پیرامون ایران رسیده، آرایشی که ممکن است در آینده صرفاً یک همکاری دفاعی میان سه کشور نباشد و به یک کمربند امنیتی گسترده‌تر تبدیل شود. اگر چنین اتفاقی رخ دهد شاید سال‌ها بعد وقتی به عقب نگاه می‌کنیم توافق مکه را نه یک اتفاق ناگهانی بلکه یکی از حلقه‌های زنجیره‌ای بدانیم که نخستین نشانه‌های آن را باید در تحولات مرزی سال ۲۰۱۹ جست‌وجو کرد.

به گزارش تجارت نیوز، رئیس مجلس در جمع رزمندگان و فرماندهان جبهه مقاومت و حشدالشعبی گفت: آمریکا و اسرائیل بدانند که وحدت بین امت اسلامی و به‌ویژه بین دو ملت ایران و عراق که برخاسته از سنت‌های الهی، قرآن کریم و محبت و پیروی از اهل بیت و فرهنگ شهدا و عاشورا و خون شهدای مقاومت است هرگز گسستنی نیست.

عراق و ایران همان‌طور که در جنگ رمضان پوزه آمریکا را به خاک مالیدند و طعم تلخ شکست را به او چشاندند؛ باز هم در مقابل استکبار خواهند ایستاد و این یک مسیر همیشگی و ادامه‌دار است لذا دشمن بداند تا زمانی که قصد تجاوز و تهدید بر امت اسلامی، بر ایران و عراق عزیز را دارد، این پیوند ناگسستنی است و این مسیر ادامه خواهد داشت.

منبع: ایرنا

فرمانده کل ارتش با تأکید بر نقش صنعت دفاعی در تقویت بازدارندگی کشور گفت: توان رزمی نیروهای مسلح و ظرفیت‌های صنعت دفاعی، موجب شد دشمنان در برابر توان دفاعی ایران محاسبات خود را تغییر دهند.

امیر سرلشکر «امیر حاتمی» فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران با صدور پیامی روز صنعت دفاعی را به سردار سرتیپ پاسدار سید مجید ابن‌الرضا، سرپرست محترم وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تبریک گفت. نوشته های مشابه تاکید وزیر کشور و فرمانده کل ارتش بر لزوم تقویت امنیت مرزها 1403/06/03 وزارت دفاع یک بیانیه صادر کرد 1402/11/24

متن پیام بدین شرح است؛

بسم‌الله الرحمن الرحیم برادر ارجمند: سردار سرتیپ پاسدار سید مجید ابن‌الرضا

سرپرست محترم وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

سلام علیکم

فرارسیدن روز صنعت دفاعی، فرصت مغتنمی است برای پاسداشت مجاهدت‌های خالصانه و تلاش‌های شبانه‌روزی دانشمندان و متخصصان توانمند صنعت دفاعی کشور که با تکیه بر دانش بومی، اراده جهادی و خودباوری ملی، قله‌های پیشرفت و خودکفایی را یکی پس از دیگری فتح کرده‌اند.

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح طی سال‌های گذشته با طراحی، ساخت و ارتقای طیف گسترده‌ای از تجهیزات و سامانه‌های دفاعی مورد نیاز نیروهای مسلح، نقش مؤثری در تقویت قدرت بازدارندگی و ارتقای توان دفاعی جمهوری اسلامی ایران ایفا کرده است. بخش مهمی از این دستاوردها در میدان‌های واقعی نبرد و در جنگ‌های اخیر، کارآمدی و قابلیت‌های خود را به نمایش گذاشتند و در برابر نگاه جهانیان، به نمادی از توان و ظرفیت صنعت دفاعی بومی کشور تبدیل شدند.

آنچه امروز به برکت مجاهدت فرزندان ملت در صنعت دفاعی در اختیار نیروهای مسلح قرار گرفته است، تنها مجموعه‌ای از تجهیزات و سامانه‌ها نیست؛ بلکه تجلی اعتماد به توان ایرانی، خودکفایی، دانش بومی و اراده ملتی است که تصمیم گرفته، امنیت و اقتدار کشور خود را با تکیه بر توان بومی تامین کند.

در عرصه‌های دشوار اخیر نیز پیوند میان توان رزمی نیروهای مسلح و ظرفیت‌های کم‌نظیر صنعت دفاعی کشور، جلوه‌ای روشن از قدرت ملی جمهوری اسلامی ایران را به نمایش گذاشت و موجب شد دشمنان در برابر استقامت و توان دفاعی ملت ایران، محاسبات خود را تغییر داده و در نهایت به پذیرش تفاهم و راهکار سیاسی تن دهند.

ارتش جمهوری اسلامی ایران، همکاری و هم‌افزایی با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح را یکی از ارکان تقویت بنیه دفاعی کشور دانسته و بر استمرار این همکاری راهبردی در مسیر تأمین نیازمندی‌های خود، ارتقای تجهیزات، انتقال تجربه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و صنعتی کشور تأکید دارد.

در این روز پرافتخار یاد و خاطره چهار وزیر شهید دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، به‌ویژه وزیر شهید امیر سرلشکر خلبان عزیز نصیرزاده و دیگر شهدای والامقام عرصه صنعت دفاعی،تحقیقات و پشتیبانی نیروهای مسلح را گرامی داشته و اعلام می‌داریم؛ ملتی که به دست توانای فرزندان خود سپر دفاعی می‌سازد و برای حفظ عزت و استقلال خود و با اتکال به فدرت لایزال الهی از آن استفاده می‌کند، نه تنها تسلیم نمی‌شود، بلکه بدون تردید پیروزخواهد شد.

اینجانب ضمن تبریک روز صنعت دفاعی را به جنابعالی و تمامی مدیران، متخصصان، دانشمندان و کارکنان خدوم وزارت دفاع و مجموعه صنایع دفاعی کشور، توفیق روزافزون این مجموعه را در مسیر تحقق فرماندهی معظم کل قوا(مدظله العالی) و تقویت هرچه بیشتر قدرت دفاعی و بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران از درگاه خداوند متعال مسئلت دارم.

فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران

سرلشکر ستاد امیر حاتمی